Rafał Szymon Grupiński (ur. 26 września 1952 we Wronkach) – polski polityk, historyk i animator kultury, krytyk literacki, publicysta, wydawca, przedsiębiorca, nauczyciel akademicki, poseł na Sejm V, VI, VII, VIII i IX kadencji (2005–2023), senator XI kadencji (od 2023), przewodniczący klubu parlamentarnego Platformy Obywatelskiej w Sejmie VII kadencji (2011–2015), w latach 2007–2009 sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, od 2023 wicemarszałek Senatu XI kadencji, wiceprzewodniczący Koalicji Obywatelskiej (od 2026).

Życiorys W 1976 ukończył studia polonistyczne na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu z zakresu historii literatury. W latach 1977–1981 pracował jako nauczyciel i bibliotekarz szkolny w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych. Od 1981 nauczyciel akademicki, wykładowca historii kultury i estetyki na Wydziale Edukacji Artystycznej Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu.

W 1980 brał udział w zakładaniu szkolnego koła NSZZ „Solidarność” w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych w Poznaniu. Był współzałożycielem Komisji Koordynacyjnej NSZZ „Solidarność” Pracowników Oświaty i Wychowania w Wielkopolsce, założycielem i redaktorem czasopism drugiego obiegu, w tym od 1985 do 1999 niezależnego miesięcznika literackiego „Czas Kultury”, który w 1990 zaczął ukazywać się oficjalnie.

W latach 1991–1992 był redaktorem „Tygodnika Literackiego”, a w latach 1994–1995 redaktorem naczelnym tygodnika kulturalnego TVP Pegaz. Od 1995 do 1996 zajmował stanowisko dyrektora telewizji edukacyjnej w TVP1. W latach 1999–2001 pełnił funkcję prezesa zarządu Wydawnictw Szkolnych i Pedagogicznych. Następnie pracował w wydawnictwie Prószyński i S-ka jako dyrektor redakcji książek (2002), wiceprezes (2003–2005) i prezes zarządu (2005).

Od 1990 do 1998 był członkiem zarządu spółki wydawniczej „Obserwator”, współtworzył (wspólnie z Krystyną i Ryszardem Krynickimi) serię wydawniczą A5, był pomysłodawcą serii wydawniczej Biblioteka Czasu Kultury. W latach 1995–1997 przewodniczył zespołowi doradczemu Ministerstwa Edukacji Narodowej i Telewizji Edukacyjnej ds. tworzenia i rozpowszechniania programów edukacyjnych dla szkół. W latach 1997–1998 współtworzył cykl dokumentalny pt. Dzieje kultury polskiej. W latach 1997–1998 zasiadał w radzie nadzorczej Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego Agropol w Sokołowie.

Członek Senatu ASP w Poznaniu przez dwie kadencje, współtwórca reformy uczelni i jej nowego statutu na początku lat 80. Zasiadał także m.in. w radzie Fundacji Pogranicze, radzie programowej Radia Merkury Poznań i radzie Fundacji 750-lecia Lokacji Miasta Poznania. Jest autorem i współautorem publikacji z zakresu historii kultury i literatury polskiej, programów telewizyjnych oraz podręczników do nauczania języka polskiego.

W latach 1991–1994 należał do Kongresu Liberalno-Demokratycznego, z listy którego bez powodzenia kandydował do Sejmu w wyborach parlamentarnych w 1993. Później był członkiem Unii Wolności oraz Stronnictwa Konserwatywno-Ludowego. W wyborach samorządowych w 1998 bezskutecznie ubiegał się o mandat radnego Poznania z listy Akcji Wyborczej Solidarność. Od 2001 związany z Platformą Obywatelską, pełnił funkcję doradcy jej klubu parlamentarnego.

W 2005 z listy PO został wybrany na posła V kadencji w okręgu kaliskim. W wyborach parlamentarnych w 2007 po raz drugi uzyskał mandat poselski, otrzymując 26 944 głosy. 16 listopada 2007 objął funkcję sekretarza stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. 7 października 2009 podał się do dymisji. Dwa tygodnie później został wiceprzewodniczącym klubu parlamentarnego PO. 26 października tego samego roku odszedł z rządu. 22 maja 2010 został wybrany na przewodniczącego PO w województwie wielkopolskim, pokonując Waldego Dzikowskiego (pozostał nim do 2026). W 2011 kandydował w wyborach parlamentarnych z 1. miejsca na liście komitetu wyborczego PO w okręgu wyborczym nr 39 w Poznaniu i ponownie został wybrany na posła; oddano na niego 40 510 głosów. 8 listopada tego samego roku został przewodniczącym klubu parlamentarnego PO.

W 2015 był jednym z założycieli komitetu wyborczego Bronisława Komorowskiego w wyborach prezydenckich. W wyborach w tym samym roku z powodzeniem ubiegał się o poselską reelekcję (dostał 29 122 głosy). W Sejmie VIII kadencji został przewodniczącym Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży oraz członkiem Komisji do Spraw Unii Europejskiej. W listopadzie 2016 został powołany na funkcję ministra kultury i dziedzictwa narodowego w gabinecie cieni utworzonym przez Platformę Obywatelską. W latach 2013–2018 wchodził w skład Rady Muzeum przy Muzeum Historii Żydów Polskich Polin w Warszawie.

W 2019 został wybrany z listy Koalicji Obywatelskiej na posła IX kadencji Sejmu, otrzymując 17 933 głosy. W 2023 był kandydatem KO do Senatu w okręgu nr 91. Został wybrany do wyższej izby polskiego parlamentu, zdobywając 255 036 głosów. 13 listopada tegoż roku wybrano go na stanowisko wicemarszałka Senatu. W kwietniu 2026 został wiceprzewodniczącym Koalicji Obywatelskiej.

Życie prywatne Syn Feliksa i Ireny. Jest mężem Ewy Malinowskiej-Grupińskiej. Jego pierwszą żoną była Anka Grupińska.

Publikacje W ziemi cieniach, Solidarność Walcząca, Poznań 1985. Ponieważ nie dochodzą stamtąd żadne wieści, Universitas, Oficyna Wydawnicza NZS Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1988. Dziedziniec strusich samic. Kilka uwag o życiu umysłowym w Polsce, Obserwator, Poznań 1992, . Niebawem spadnie błoto, czyli kilka uwag o literaturze nieprzyjemnej (wraz z Izoldą Kiec), Obserwator, Poznań 1997, . Bieg w ciemność, Obserwator, Poznań 1998. Uspokojenie, Wydawnictwo MG, Warszawa 2009, . Polityka i kultura (rozm. Łukasz Perzyna), Prószyński S-ka, Warszawa 2019, . Bogini Jezus, WBPiCAK, Poznań 2021, .

Odznaczenia Złoty Krzyż Zasługi – 2003

Wyniki w wyborach ogólnopolskich Wybory Komitet wyborczy Organ Okręg Wynik 1993 Kongres Liberalno-Demokratyczny Sejm II kadencji nr 35 833 (0,15%) 2005 Platforma Obywatelska Sejm V kadencji nr 36 8168 (2,90%) 2007 Sejm VI kadencji 26 944 (6,98%) 2011 Sejm VII kadencji nr 39 40 510 (10,13%) 2015 Sejm VIII kadencji 29 122 (7,10%) 2019 Koalicja Obywatelska Sejm IX kadencji 17 933 (3,49%)2023Senat XI kadencjinr 91 255 036 (77,64%)

Przypisy . [dostęp 2015-06-04]. . [dostęp 2015-06-04].

.

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Członkowie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (1980–1989) Kategoria:Ministrowie w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Politycy Akcji Wyborczej Solidarność Kategoria:Politycy Kongresu Liberalno-Demokratycznego Kategoria:Politycy Stronnictwa Konserwatywno-Ludowego Kategoria:Politycy Unii Wolności Kategoria:Polscy bibliotekarze Kategoria:Polscy dziennikarze kulturalni Kategoria:Polscy nauczyciele Kategoria:Polscy teoretycy kultury Kategoria:Posłowie z okręgu Kalisz Kategoria:Przewodniczący Klubu Parlamentarnego Platformy Obywatelskiej Kategoria:Senatorowie z województwa wielkopolskiego (od 2001) Kategoria:Wicemarszałkowie Senatu Rzeczypospolitej Polskiej XI kadencji Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu Kategoria:Ludzie urodzeni we Wronkach Kategoria:Urodzeni w 1952 Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej VIII kadencji Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej IX kadencji Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej VII kadencji Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej VI kadencji Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej V kadencji (2005–2007)