thumb|Języki romańskie w Europie thumb|Zasięg pięciu największych języków romańskich Języki romańskie (od łacińskiego przysłówka romanice „po rzymsku, w języku wernakularnym”) – grupa języków indoeuropejskich, którymi posługuje się jako językami ojczystymi około 750 mln osób, zamieszkujących przede wszystkim Europę Południową i Amerykę Łacińską. Języki romańskie wywodzą się z języka łacińskiegoRomance – glottolog.org.. Najpowszechniej używanymi językami z tej grupy są: hiszpański, portugalski, francuski, włoski i rumuński. Bogatą tradycję literacką posiadają również języki oksytański, kataloński, galicyjski, wenecki i języki retoromańskie.
Języki te rozwinęły się w okresie preromańskim (476–800 rok n.e.) z łaciny ludowej, którą posługiwano się na znacznych obszarach imperium rzymskiego. Okres od 800 roku uznaje się za okres romański.
Na bazie języków romańskich powstały języki sztuczne, z których najbardziej znane to esperanto i interlingua.
Uproszczona klasyfikacja języków romańskich na podstawie Ethnologue języki italskie języki romańskie (ok. 750 mln) języki wschodnioromańskie (ok. 26,2 mln) arumuński (macedorumuński) (ok. 150 tys.) istrorumuński (ok. 0,5 tys.) meglenorumuński (ok. 12 tys.) rumuński (dakorumuński) (ok. 26 mln) języki italsko-zachodnioromańskie
języki italsko-dalmatyńskie istriocki (ok. 1 tys.) włoski (liczne i zróżnicowane dialekty) (ok. 62 mln) judeo-włoski (ok. 4 tys.) neapolitański (ok. 4 mln) sycylijski (ok. 4,8 mln) dalmatyński †
języki zachodnioromańskie (ok. 720 mln) języki galloromańskie języki gallo-italskie emilijski (ok. 3,5 mln) liguryjski (ok. 1.9 mln) monegaski (ok. 5 tys.) lombardzki (ok. 9 mln) piemoncki (ok. 3 mln) wenecki (ok. 2,2 mln) języki gallo-retyckie langues d’oïl: francuski (liczne i zróżnicowane dialekty) (ok. 80 mln) angevin burginioński szampański frainc-comtou gallo lotaryński normandzki anglo-normandzki † auregnais guernésiais jèrriais sercquiais pikardyjski poitevin-saintongeais waloński zarfatit † franko-prowansalski oksytański (prowansalski) (ok. 1,2 mln) gaskoński aranes béarnais aupenc gavot langwedocki limuzyński owerniacki nicejski szuadit †
języki retoromańskie (ok. 630 tys.) friulski (furlański) (ok. 530 tys.) ladyński (ok. 50 tys.) romansz (ok. 50 tys.)
języki iberoromańskie kataloński (walencki) (ok. 11 mln) dialekty balearskie hiszpański (liczne i zróżnicowane dialekty) (ok. 360 mln) rioplatense judeo-hiszpański (ladino) aragoński judeo-aragoński † asturyjski (ok. 125 tys.) galicyjski (ok. 3 mln) portugalski (ok. 200 mln) judeo-portugalski †*
języki południoworomańskie (ok. 1,5 mln) korsykański (ok. 340 tys.) sardyński (ok. 1,5 mln) gallurski (północno-wschodniosardyński) kampidański (południowosardyński) logudorski (środkowosardyński) sassarski (północno-zachodniosardyński)
Oznaczenia: † – język wymarły lub dawne stadium historyczne języka dzisiejszego †* – język dawny, ale zachowany tradycyjnie w liturgii, tekstach religijnych, filozoficznych lub naukowych
Stopień podobieństwa Stopień podobieństwa leksykalnego między językami romańskimiEthnologue, Languages of the World, 15.ta edizione, SIL International, 2005.: %francuskikatalońskiwłoskiportugalskirumuńskihiszpańskifrancuski – 80 75 75 75 75kataloński 80 – 87 85 72 85włoski 75 87 – 80 73 82portugalski 75 85 80 – 76 87rumuński 75 72 73 76 – 73hiszpański 75 85 82 87 73 –
Drzewo językowe
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Pełna klasyfikacja języków romańskich według Ethnologue/ISO