mały|Grób Jerzego Sztachelskiego na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Jerzy Sztachelski (ur. 17 stycznia 1911 w Puławach, zm. 17 grudnia 1975 w Warszawie) – polski doktor medycyny i polityk komunistyczny. Poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL I, II, III i V kadencji, minister aprowizacji i handlu (1945–1947), minister zdrowia (1951–1956), minister bez teki (1956–1961) oraz minister zdrowia i opieki społecznej (1961–1968).
Życiorys Syn Jarosława i Zofii z Przybylskich. Absolwent gimnazjum w Białymstoku i Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, uzyskał stopień doktora medycyny. Od 1931 do 1932 działał w Młodzieży Wszechpolskiej, następnie związany z komunistycznym środowiskiem Związku Lewicy Akademickiej „Front”, sądzony i uniewinniony w procesach lat 1936–1937Anna Jędrychowska, Zygzakiem i po prostu, Warszawa 1965, s. 135–221.Eugeniusz Filipajtis, Lewica Akademicka w Wilnie 1930–pocz. 1935, Białystok 1965, s. 60, 62–63.. Od 1939 do 1941 był naczelnikiem wydziału zdrowia w Wilnie, następnie do 1943 lekarzem w Armii Czerwonej. Od 1943 był oficerem Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR oraz uczestnikiem bitwy pod Lenino jako dowódca Batalionu Sanitarnego. Od lutego do sierpnia 1944 sekretarz generalny zarządu głównego Związku Patriotów Polskich.
Od 1945 był członkiem Polskiej Partii Robotniczej, a następnie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Od grudnia 1945 do grudnia 1948 zastępca członka Komitetu Centralnego PPR, następnie (do listopada 1968) członek KC PZPR, w latach 1948–1954 członek centralnej komisji kontroli partyjnej. Od sierpnia 1944 do kwietnia 1945 wojewoda białostocki (równocześnie do października 1944 przewodniczący Wojewódzkiej Rady Narodowej tamże), następnie pełnomocnik rządu na okręg mazurski (marzec 1945), minister aprowizacji i handlu (1945–1947), podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia (1947–1951), minister zdrowia (1951–1956), minister bez teki, pełnomocnik Rządu ds. stosunków z Kościołem i kierownik Urzędu do Spraw Wyznań (1956–1961), a następnie ponownie minister zdrowia i opieki społecznej do 1968. Poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL I, II, III i V kadencji.
W 1949 podjął starania zmierzające do powołania Akademii Medycznej w Białymstoku. W uznaniu tych zasług został w 1960 jako pierwszy wyróżniony tytułem doktora honoris causa tej uczelni.
W latach pięćdziesiątych związany z „frakcją” puławian. Prezes zarządu głównego Towarzystwa Krzewienia Kultury Świeckiej (1969–1975), członek Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu pod koniec lat 50.„Trybuna Robotnicza”, nr 4 (4350), 7 stycznia 1958, s. 2. Od 1959 był także jednym z wiceprezesów Rady Naczelnej ZBoWiD„Trybuna Robotnicza”, nr 211 (4865), 4 września 1959, s. 1..
Sfabularyzowane losy Jerzego Sztachelskiego stanowią główny motyw trzytomowej powieści Jerzego Putramenta Wybrańcy.
Był mężem Ireny Sztachelskiej i szwagrem Czesława Nowińskiego.
Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera C 4-Tuje-9)Wyszukiwarka grobów w Warszawie..
Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy I klasy (dwukrotnie, w tym w 1964) Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (19 lipca 1946) („w wyróżnieniu zasług na polu dwuletniej pracy nad odrodzeniem państwowości polskiej, nad utrwaleniem jej podstaw demokratycznych i w odbudowie kraju”). Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Medal za Warszawę 1939–1945 (17 stycznia 1946) („w pierwszą rocznicę wyzwolenia Warszawy zasłużonym w walce o wyzwolenie i odbudowę Stolicy (...)”). Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966)Nadzwyczajna sesja Sejmu, „Trybuna Robotnicza”, nr 172, 22 lipca 1966, s. 1. Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1965)Odznaki honorowe „Za Zasługi dla Warszawy”, „Głos Słupski”, nr 15, 18 stycznia 1965, s. 1. Order Flagi Narodowej I stopnia (KRLD, 1954) Krzyż Komandorski z Gwiazdą Republikańskiego Orderu Zasługi (Węgry, 1948)Wysokie odznaczenia dla osobistości polskich i węgierskich, „Dziennik Zachodni”, nr 32, 1–2 lutego 1948, s. 1.
Przypisy
Bibliografia
Informacje w BIP IPN Hanna Dymnicka-Wołoszyńska, Materiały Jerzego Sztachelskiego (1911–1975), archiwum.pan.pl Bogusław Wójcik, Jerzy Sztachelski (1911–1975). Towarzysz do wszystkiego, academia.edu
Kategoria:Absolwenci szkół średnich w Białymstoku Kategoria:Absolwenci Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Wileńskiego Kategoria:Członkowie Centralnej Komisji Kontroli Partyjnej PZPR Kategoria:Członkowie Komitetu Centralnego PZPR Kategoria:Członkowie Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Członkowie Związku Akademickiego Młodzież Wszechpolska Kategoria:Członkowie Związku Patriotów Polskich Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Kategoria:Kierownicy Urzędu do Spraw Wyznań Kategoria:Ludzie urodzeni w Puławach Kategoria:Ministrowie zdrowia PRL Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem za Warszawę 1939–1945 Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi (Węgry) Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Polscy lekarze w Armii Czerwonej Kategoria:Polscy żołnierze Armii Czerwonej podczas II wojny światowej Kategoria:Posłowie do Krajowej Rady Narodowej Kategoria:Posłowie na Sejm Ustawodawczy (1947–1952) Kategoria:Posłowie z okręgu Białystok (PRL) Kategoria:Przewodniczący Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku Kategoria:Terenowi pełnomocnicy rządu na ziemiach zachodnich i północnych Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Lenino (1943) Kategoria:Wiceministrowie i urzędnicy PRL Kategoria:Wojewodowie białostoccy (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Urodzeni w 1911 Kategoria:Zmarli w 1975