thumb|Danuta Magreczyńska „Jola” (po lewej), przyszła żona Witolda thumb|Witold Kieżun podczas konferencji Ćwierćwiecze transformacji i co dalej? na Akademii Leona Koźmińskiego (2014) Witold Jerzy Kieżun (ur. 6 lutego 1922 w Wilnie, zm. 12 czerwca 2021 w Warszawie) – polski ekonomista, profesor nauk ekonomicznych, teoretyk zarządzania, przedstawiciel polskiej szkoły prakseologicznej, w ramach której rozwijał prakseologiczną teorię organizacji i zarządzania.
Podczas II wojny światowej działacz konspiracyjny, żołnierz Armii Krajowej, podporucznik czasu wojny, uznawany za jednego z największych bohaterów powstania warszawskiego, a następnie więzień radzieckich łagrów.
Był uczniem Tadeusza Kotarbińskiego i Jana Zieleniewskiego, pracował naukowo na Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie. Został nagrodzony doktoratami honoris causa czterech uczelni. Autor kilkudziesięciu książek i skryptów naukowych, a także kilkuset artykułów, referatów i rozdziałów w zbiorowych monografiach oraz dwóch pozycji literackich i szeregu utworów muzyki fortepianowej.
Był honorowym członkiem Komitetu Nauk Organizacji i Zarządzania Polskiej Akademii Nauk, a także honorowym obywatelem miasta stołecznego Warszawy. Kawaler Orderu Virtuti Militari, Orderu Odrodzenia Polski III klasy, a także wielu innych odznaczeń państwowych.
Życiorys Urodził się w Wilnie w rodzinie lekarzy: Witolda i Leokadii z d. Bokun. Po śmierci ojca w 1931 przeniósł się z matką z Wilna do Warszawy. W 1939 zdał maturę w Gimnazjum i Liceum im. Ks. Józefa Poniatowskiego w Warszawie. mały|Witold Kieżun we wczesnej młodości mały|Witold Kieżun i Jan Paweł II w Burundi w 1991 r. mały|Witold i Danuta Kieżunowie (2010) Po wybuchu II wojny światowej w okresie okupacji niemieckiej pracował jako szklarz, zajmował się również rozprowadzaniem podziemnej prasy. Od 1939 brał udział w działalności konspiracyjnej i kształcił się. W 1942 ukończył studia w Szkole Budowy Maszyn i Elektrotechniki (dawniejszej Wawelberga i Rotwanda) uzyskując dyplom technika – inżyniera budowy maszyn, w tym samym roku podjął studia na Wydziale Prawa tajnego Uniwersytetu Warszawskiego.
Służył w Komendzie Głównej Armii Krajowej, Zgrupowaniu Pułku „Baszta”, batalionie „Karpaty”, kompanii „K-4” (łączności), a od 1944 w batalionie „Gustaw” NOW-AK. Od 1944 jego mieszkanie było magazynem broni.
Od sierpnia 1944 walczył w powstaniu warszawskim w stopniu kaprala podchorążego pod ps. „Wypad”. Służył w oddziale do zadań specjalnych „Harnaś” w batalionie „Gustaw”. Uczestniczył m.in. w akcji zdobycia Poczty Głównej (plac Napoleona, dziś Powstańców Warszawy), Komendy Policji (na Krakowskim Przedmieściu 1) i parafialnego domu kościoła Świętego Krzyża (Krakowskie Przedmieście 3).
Podczas zwycięskiego szturmu na Pocztę Główną, samodzielnie wziął do niewoli 14 jeńców niemieckich z zaciętym pistoletem maszynowym MP 40 (przy czym pozyskał ręczny karabin maszynowy, 14 karabinów oraz 2000 sztuk amunicji). W sierpniu 1944 odznaczono go Krzyżem Walecznych. 23 września 1944 został odznaczony bezpośrednio podczas walk przez gen. Bora-Komorowskiego Orderem Wojennym Virtuti Militari V klasy, a w październiku 1944 roku awansował do stopnia podporucznika.
Po powstaniu uciekł z niemieckiego transportu wiozącego żołnierzy-powstańców do obozów jenieckich. Dostał się do Krakowa, nawiązał kontakt z tamtejszą AK. W marcu 1945 został aresztowany przez NKWD. Przesłuchanie odbyło się na Montelupich. Nie ujawnił żadnych nazwisk, nie przyznał się do swojej podziemnej działalności (zgodnie z zakazem ujawniania się, wydanym przez gen. Okulickiego). 23 maja 1945 przewieziony do łagru radzieckiego w Krasnowodsku w Turkmeńskiej SRR (obecnie Turkmenistan), na obrzeżu pustyni Kara-kum. Tam doświadczył skrajnej formy wyczerpania. Chory na zapalenie płuc trafił do obozowego „szpitala”, w którym podczas czteromiesięcznego pobytu przeszedł dodatkowo tyfus, dystrofię, świnkę, świerzb oraz beri-beri, skrajną formę awitaminozy. Do kraju powrócił na mocy amnestii w 1946. Był jeszcze więziony przez Urząd Bezpieczeństwa w Złotowie.
Po wyjściu na wolność rozpoczął studia prawnicze na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, które ukończył w 1949. W tym samym roku wstąpił do Stronnictwa DemokratycznegoRozmawiałem z SB, gdy mnie wzywali, „Rzeczpospolita” z 26 września 2014.. Następnie pracował w Narodowym Banku Polskim. Był współorganizatorem Rewolucyjnego Komitetu Destalinizacji. mały|Witold Kieżun na spotkaniu na UJ (2014) W 1964 uzyskał stopień doktora w Szkole Głównej Planowania i Statystyki, a w 1969 habilitował się. W 1971 został kierownikiem Zakładu Prakseologii Polskiej Akademii Nauk. Z funkcji tej usunięto go w 1973 z inicjatywy tamtejszej POP. Następnie był kierownikiem Zakładu Teorii Organizacji Instytutu Organizacji i Kierowania Uniwersytetu Warszawskiego i Polskiej Akademii Nauk (od 1977 Wydział Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego). W 1975 uzyskał tytuł naukowy profesora. W latach 70. XX w. prowadził wykłady z zakresu zarządzania i administracji w Wyższej Szkole Nauk Społecznych przy KC PZPR.
W 1980 wyjechał za granicę. Wykładał zarządzanie m.in. na Temple University w Filadelfii i na Uniwersytecie Montrealskim. Pracował w Burundi, najpierw z ramienia ONZ, później jako przedstawiciel Kanady. W Burundi pomagał w tworzeniu administracji.
W 1995 został profesorem Akademii Leona Koźmińskiego. Wykładał także m.in. w Wyższej Szkole Humanistycznej w Pułtusku. Był członkiem honorowym Komitetu Nauk Organizacji i Zarządzania PAN.
W 2005 był członkiem Honorowego Komitetu Poparcia Lecha Kaczyńskiego w wyborach prezydenckich. Objął funkcję przewodniczącego Rady Fundacji Ius et Lex. Został członkiem Warszawskiego Społecznego Komitetu Poparcia Jarosława Kaczyńskiego w przedterminowych wyborach prezydenckich w 2010.
W 2007 otrzymał nagrodę Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia naukowe. Z okazji 70. rocznicy Powstania Warszawskiego Poczta Polska wprowadziła do obiegu znaczki z podobizną prof. Kieżuna.
We wrześniu 2014 na łamach prasy został oskarżony o współpracę ze służbami specjalnymi PRL. Przyznał się do rozmów z SB, jednak zaprzeczył formalnej i świadomej współpracyWitold Kieżun, Syndrom wroga. Odpowiedź Sławomirowi Cenckiewiczowi i Piotrowi Woyciechowskiemu, „Do Rzeczy” nr 39/2013.. Publikacja tych oskarżeń spotkała się z krytyką części historyków i publicystów.
Zmarł 12 czerwca 2021 w wieku 99 lat. 23 czerwca 2021 spoczął w Panteonie Żołnierzy Polski Walczącej na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.
Życie prywatne Ożenił się z Danutą Magreczyńską „Jolą” (1922–2013), sanitariuszką z kompanii „Anna” batalionu „Gustaw”Powstańcze Biogramy – Danuta Magreczyńska.. Miał dwoje dzieci, córkę Krystynę Macqueron (ur. 1951) oraz syna Witolda Olgierda Kieżuna (ur. 1954) i troje wnuków. Syn Witold był współinicjatorem angielskojęzycznej witryny internetowej warsawuprising.com, poświęconej powstaniu warszawskiemu.
Publikacje 2013 – Magdulka i cały świat. Rozmowa biograficzna z Witoldem Kieżunem przeprowadzona przez Roberta Jarockiego. 2012 – Drogi i bezdroża polskich przemian 2012 – Patologia transformacji 2008 – Niezapomniane twarze 2004 – Dobre państwo (redakcja naukowa z J. Kubinem) 2003 – O odbudowę kapitału społecznego 1997 – Sprawne zarządzanie organizacją 1994 – Successful, though short lived sociotechnics 1992 – Management Efficient 1991 – Management in Socialist Countries 1990 – Manuel sur l’analyse des travaux administratifs 1990 – Problematique generale de la reforme administrative dans le monde 1984 – Organisation et Gestion 1978 – Ewolucja systemów zarządzania 1978 – Elementy socjalistycznej nauki o organizacji i zarządzaniu 1977 – Podstawy organizacji i zarządzania 1977 – Autonomization of Organizational Units. From Pathology of Organization 1974 – Organizace prace reditele 1971 – Organizacja pracy własnej dyrektora 1971 – Autonomizacja jednostek organizacyjnych. Z patologii zarządzania 1968 – Dyrektor. Z problematyki zarządzania instytucją 1965 – Organizacja bankowości w Polsce Ludowej 1964 – Bank a przedsiębiorstwo
Odznaczenia i wyróżnienia Odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari (23 września 1944, nadany przez gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego) Krzyż Walecznych (sierpień 1944) Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 (1945) Odznaka Grunwaldzka (1946) Srebrny Krzyż Zasługi (10 lipca 1954, uchwałą Rady Państwa „za zasługi w pracy zawodowej w dziedzinie finansów”)Uchwała Rady Państwa z dnia 10 lipca 1954 r. o nadaniu odznaczeń państwowych (). Medal 10-lecia Polski Ludowej (8 stycznia 1955, na wniosek Ministra Finansów)Uchwała Rady Państwa z dnia 8 stycznia 1955 r. o nadaniu odznaczeń państwowych (). Złoty Krzyż Zasługi (1964) Srebrna Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1965)Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 11, 30 czerwca 1965, s. 10. Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966) Brązowy Medal za Zasługi dla Obronności Kraju (1969) Srebrny Medal za Zasługi dla Obronności Kraju (1972) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1972) Medal Komisji Edukacji Narodowej (1976) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2004, za wybitne zasługi w pracy naukowej, dydaktycznej i organizacyjnej)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 września 2004 r. o nadaniu orderów (). Medal „Pro Patria” (17 grudnia 2013) Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (2015) Wyróżnienia Doktor honoris causa Akademii Leona Koźmińskiego Doktor honoris causa Akademii Obrony Narodowej: 2012 Doktor honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego (2014). 2014-05-10. Honorowy Obywatel miasta stołecznego Warszawy (2012). 2013-07-30. Nagroda Przeglądu Wschodniego im. Aleksandra Gieysztora (2013)Nagrody „Przeglądu Wschodniego”. Prof. Kieżun wśród laureatów. 2014-03-21. Tytuł honorowy Deo et Patriae deditus Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II (2014)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Witold Kieżun – strona prywatna Życiorys Witolda Kieżuna na stronie Projektu InPosterum Rozmowa z prof. Kieżunem
Witold Kieżun: Jestem dzieckiem szczęścia (Prof. Witold Kieżun w „Godzinie prawdy” – 20 kwietnia 2012)
Kategoria:Absolwenci V Liceum Ogólnokształcącego im. Księcia Józefa Poniatowskiego w Warszawie Kategoria:Absolwenci Szkoły Głównej Handlowej Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie Komitetu Nauk Organizacji i Zarządzania PAN Kategoria:Doktorzy honoris causa Akademii Leona Koźmińskiego Kategoria:Doktorzy honoris causa Akademii Obrony Narodowej w Warszawie Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Honorowi obywatele miasta stołecznego Warszawy Kategoria:Ludzie urodzeni w Wilnie Kategoria:Ludzie związani z Narodowym Bankiem Polskim Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Leona Koźmińskiego w Warszawie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Temple University Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Montrealskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wyższej Szkoły Nauk Społecznych przy KC PZPR Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Pro Patria Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 Kategoria:Odznaczeni Odznaką Grunwaldzką Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa)