thumb|Spichlerz Twierdzy Modlin, filmowy zamek Horeszków Pan Tadeusz – polski dramat kostiumowy z 1999 roku w reżyserii Andrzeja Wajdy, drugi film pełnometrażowy na motywach poematu Adama Mickiewicza Pan Tadeusz (po wersji Ryszarda Ordyńskiego z 1928 roku). Osią filmu jest konflikt pomiędzy rodami Sopliców i Horeszków, prowadzący do interwencji oddziałów carskiej Rosji jeszcze przed inwazją wojsk napoleońskich na Rosję. W głównych rolach wystąpili Michał Żebrowski, Bogusław Linda, Daniel Olbrychski, Grażyna Szapołowska, Andrzej Seweryn i Marek Kondrat.
Pan Tadeusz zdobył sześć Orłów (nagród Polskiej Akademii Filmowej) za muzykę Wojciecha Kilara, scenografię Allana Starskiego, zdjęcia Pawła Edelmana, dźwięk Nikodema Wołka-Łaniewskiego, montaż Wandy Zeman oraz główną rolę kobiecą Szapołowskiej. Szczególnie rozpoznawalny był skomponowany przez Wojciecha Kilara motyw poloneza.
Obsada Źródło: Filmpolski.pl
Produkcja Pan Tadeusz został wyprodukowany przez wytwórnię Heritage Films należącą do Lwa Rywina; producentem wykonawczym filmu był Michał Szczerbic. Reżyserem filmu był Andrzej Wajda, dla którego realizacja Pana Tadeusza była daleko idącym wyzwaniem: „Pan Tadeusz powstał z chęci pokazania, skąd się wzięliśmy, kim jesteśmy, jak się nazywamy, co nam się podoba, jakie rodzą się wśród nas ludzkie charaktery […] To przedsięwzięcie jest nieporównywalnie trudniejsze od wszystkiego, co dotychczas zrobiłem”.
Okres zdjęciowy do Pana Tadeusza trwał od 3 lipca do 2 września 1998 roku. Zdjęcia do filmu realizowano m.in. w Sierpcu, Łomiankach pod Warszawą, Smolnikach, Turowej Woli, Józefowie koło Otwocka, Kazuniu, Warszawie (Zamek Królewski, Cytadela), Piotrkowie Trybunalskim, Oporowie i Twierdzy Modlin. Operatorem zdjęć był Paweł Edelman, natomiast scenografem – Allan Starski.
Ścieżka dźwiękowa Muzykę do Pana Tadeusza skomponował Wojciech Kilar, jeszcze przed zdjęciami do filmu. Andrzej Wajda wspomina, że w pewnym sensie film był kręcony do gotowej już muzyki, szczególnie do poloneza, który był swoistą wskazówką, jak ma ten film wyglądać. Zwłaszcza polonez Kilara, napisany przezeń w ciągu tygodnia, przyniósł filmowi późniejszą sławę. Filmowy polonez na studniówkach i balach ósmoklasisty zastąpił najpopularniejszego wcześniej w tej roli poloneza Ogińskiego „Pożegnanie Ojczyzny”.
Odbiór Pan Tadeusz spotkał się w Polsce z mieszanym odbiorem. Zygmunt Kałużyński w recenzji dla „Polityki” twierdził: „to jest film niezrozumiały. Do mnie przynajmniej jedna trzecia tekstu nie doszła, bo była niechlujnie powiedziana przez aktorów". Tomasz Raczek przekonywał: „Odkąd podano oficjalnie, że Pan Tadeusz został zgłoszony do Oscara, zadaję sobie pytanie, czy ktoś za granicą zrozumie Pana Tadeusza”. Odmiennego zdania była Bożena Janicka z „Kina”, która twierdziła, że widzowie odczuwają dialogi tak, jakby nie były one pisane wierszem: „mówią po prostu piękną polszczyzną, której słucha się z przyjemnością, jako jeszcze jednej atrakcji tego niezwykłego filmu”.
Nagrody +RokFestiwal/instytucjaNominacjaNominowaniWynik1999Stowarzyszenie „Kina Polskie”Brylantowy Bilet dla filmu, który przyciągnął do kin najwięcej widzówLew Rywin, Michał Szczerbic2000Polska Akademia FilmowaOrzeł za najlepsze zdjęciaPaweł EdelmanOrzeł za najlepszą scenografięAllan StarskiOrzeł za najlepszą muzykęWojciech KilarOrzeł za najlepszy dźwiękNikodem Wołk-ŁaniewskiOrzeł za najlepszy montażWanda ZemanOrzeł za najlepszą główną rolę kobiecąGrażyna SzapołowskaOrzeł za najlepszy filmLew Rywin, Michał SzczerbicOrzeł za najlepszą reżyserięAndrzej WajdaOrzeł za najlepszy scenariuszAndrzej WajdaOrzeł za najlepszą główną rolę męskąBogusław LindaTP SA Music and Film FestivalNagroda „Philip Award” za muzykę oryginalnąWojciech KilarNagroda „Philip Award” za piosenkę w filmie polskim lub serialu telewizyjnymStanisław Sojka, Grzegorz Turnau„Film”Złota Kaczka za najlepszą muzykę w filmie polskimWojciech KilarKoło Piśmiennictwa Filmowego Stowarzyszenia Filmowców PolskichZłota Taśma dla filmu polskiego (ex aequo z filmem Dług)Pan Tadeusz2007„Film”„Złota Kaczka” 50-lecia za najlepszy taniecPan Tadeusz
Zobacz też Pan Tadeusz (film 1928) polskie filmy zgłoszone do rywalizacji o Oscara w kategorii filmu nieanglojęzycznego lista najdroższych polskich filmów lista filmów z największą liczbą widzów w Polsce
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Polskie dramaty historyczne Kategoria:Polskie dramaty kostiumowe Kategoria:Polskie filmy z 1999 roku Kategoria:Polskie filmy zgłoszone do rywalizacji o Oscara w kategorii filmu nieanglojęzycznego Kategoria:Francuskie filmy z 1999 roku Kategoria:Adaptacje filmowe powstałe w koprodukcji Kategoria:Filmowe adaptacje utworów Adama Mickiewicza * film Kategoria:Filmy w reżyserii Andrzeja Wajdy Kategoria:Filmy o wojnach napoleońskich Kategoria:Filmy kręcone w Józefowie Kategoria:Filmy kręcone w Kazuniu Nowym Kategoria:Filmy kręcone w Łomiankach Kategoria:Filmy kręcone w Modlinie Kategoria:Filmy kręcone w Oporowie Kategoria:Filmy kręcone w Piotrkowie Trybunalskim Kategoria:Filmy kręcone w Sierpcu Kategoria:Filmy kręcone w Turowej Woli Kategoria:Filmy kręcone w Warszawie Kategoria:Filmy kręcone w województwie podlaskim Kategoria:Filmy kręcone w województwie świętokrzyskim Kategoria:Filmy, których akcja toczy się na Litwie Kategoria:Filmy, których akcja toczy się w zaborze rosyjskim Kategoria:Polskie remaki filmów