Statyka społeczna – pojęcie z zakresu socjologii i filozofii społecznej oznaczające porządek społeczny w jego strukturalnym wymiarze: układ instytucji, relacji między nimi oraz mechanizmów utrzymujących spójność społeczeństwa. Przeciwstawia się ją dynamice społecznej.
August Comte Pojęcie wprowadzone zostało przez Auguste'a Comte'a, jako jeden z dwóch głównych działów (obok dynamiki społecznej, tworzonej przez niego nowej nauki o społeczeństwie. Statyka obejmowała elementy stałe (związane z porządkiem), a dynamika zmienne (związane ze zmianą i postępem). Pierwsza obejmowała prawa współwystępowania, a druga następstwa. Comte zakładał, że porządek społeczny jest poznawalny, da się wyodrębnić od elementów dynamicznych. To, z czego składa się społeczeństwo i to jak się zmienia są dwoma odrębnymi obszarami badawczymi. Odpowiadało to założeniom jego pozytywistycznej filozofii, której częścią miała być socjologia.
Porządek zdaniem Comte'a ma charakter charakter spontaniczny. Składają się na niego trzy poziomy: jednostka, rodzina i społeczeństwo jako całość. Jednostka jest jeszcze elementem badanym przez psychologię, którą Comte wliczał w zakres biologii. Najprostszą formą jednostki społecznej jest rodzina, a wszystkie struktury społeczne są od niej pochodne.
Podstawą powiązań w ramach statyki społecznej jest podział pracy. To on wymusza specjalizację, wchodzenie w interakcje z innymi rodzinami, wspomaga socjalizację i kontrolę społeczną. Elementy statyczne pozostają w równowadze. Zmiana następuje poprzez przejście do innego stadium, poprzez procesy dynamiki społecznej. Zgodnie z ewolucjonistycznym "prawem trzech stadiów" społeczeństwa przechodzą od stadium teologicznego, poprzez metafizyczne, aż do pozytywistyczne.
Herbert Spencer Statyka społeczna grała też ważną rolę w systemie socjologicznym Herberta Spencera, a jego pierwsza praca socjologiczna nosiła tytuł Social Statics (1851). Pojęcie to ma inne znaczenie, niż u Comte'a, oznaczając stan równowagi w idealnym społeczeństwie (a dynamika społeczna jest zbiorem procesów do tego prowadzących). Głównymi instytucjami składającymi się na statykę były rodzina, rząd, religia i gospodarka. Społeczeństwo miało charakter superorganiczny, dąży do równowagi za pomocą trzech komponentów strukturalnych: regulacyjnego (zajmującego się kontrolą i koordynacją), operacyjnego (produkcja i reprodukcja) oraz dystrybucyjnego (wymiana zasobów). Wraz z ewolucyjnym rozwojem społęczeństwa rośnie jego złożoność, wyrażająca się m.in. w podziale pracy i stratyfikacji.
Współczesna socjologia Termin rzadko używany we współczesnej socjologii. Znaczącym wyjątkiem jest funkcjonalizm strukturalny, np. teoria systemów Talcota Parsonsa. Wyróżnia ona elementy struktury społecznej ze względu na funkcje jakie spełniają. W późniejszych swoich pracach Parsons wprowadzał do swojej teorii elementy ewolucyjne, nawiązujące do koncepcji Comte'a.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Makrosocjologia