Henryk Jabłoński

thumb|Henryk Jabłoński i prezydent Stanów Zjednoczonych Richard Nixon przed frontem kompanii honorowej na lotnisku Okęcie, Warszawa, 31 maja 1972 thumb|Od lewej: Henryk Jabłoński, Edward Gierek i Piotr Jaroszewicz na trybunie honorowej podczas pochodu 1-Majowego, 1973 thumb|Henryk Jabłoński (z lewej) i Franciszek Szlachcic w prezydium I Krajowej Konferencji PZPR, październik 1973 mały|Henryk Jabłoński podczas uroczystego posiedzenia Obywatelskiego Komitetu Odbudowy Zamku Królewskiego w Warszawie, 19 lipca 1974

thumb|Henryk Jabłoński wita Papieża Jana Pawła II podczas drugiej pielgrzymki do Polski, Warszawa, 16 czerwca 1983. Z prawej prymas Polski kardynał Józef Glemp mały|Grób Henryka Jabłońskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Henryk Jan Jabłoński (ur. 27 grudnia 1909 w Starym Waliszewie, zm. 27 stycznia 2003 w Warszawie) – polski historyk oraz polityk okresu PRL. W latach 1972–1985 przewodniczący Rady Państwa.

Profesor nauk historycznych, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, członek Polskiej Akademii Nauk, generał brygady Wojska Polskiego w stanie spoczynku (1988), członek Biura Politycznego KC PZPR (1971–1981), członek Komitetu Centralnego PZPR (1948–1981, 1986–1990), poseł do Krajowej Rady Narodowej (1946–1947), a od 1947 do 1989 poseł na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII i IX kadencji. Minister szkolnictwa wyższego (1965–1966), minister oświaty i szkolnictwa wyższego (1966–1972). Prezes Rady Naczelnej Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (1983–1990).

Życiorys Syn Władysława Jabłońskiego (1882–1960) i Pelagii z domu Znajewskiej (1886–1980). Ukończył studia na Wydziale Historycznym UW. Od 1931 członek Polskiej Partii Socjalistycznej. Przed wojną był współpracownikiem Polskiego Słownika Biograficznego.

Brał udział w kampanii wrześniowej w 1939. Po klęsce przedostał się do Francji. Podczas kampanii norweskiej jako podchorąży rezerwy Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich walczył w bitwie o Narwik. Później był członkiem ruchu oporu na terenie południowej Francji. W 1945 powrócił do kraju.

W latach 1945–1947 przewodniczący Zarządu Głównego Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego. W latach 1946–1950 profesor Akademii Nauk Politycznych w Warszawie, od 1946 prorektor tej uczelni. W latach 1946–1948 piastował znaczące funkcje w lubelskiej PPS (kierownik Wydziału Polityczno-Propagandowego CKW PPS, przewodniczący Wojewódzkiego i Stołecznego Komitetu PPS, sekretarz Centralnego Komitetu Wykonawczego PPS oraz jego wiceprzewodniczący, już od 1945 zasiadał w Radzie Naczelnej partii). Zwolennik połączenia PPS i Polskiej Partii Robotniczej.

Poseł do Krajowej Rady Narodowej (zgłoszony na IX sesji KRN 29 grudnia 1945 na wniosek PPS, ślubowanie złożył 2 stycznia 1946). Od 1947 do 1989 był posłem na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII i IX kadencji. W latach 1985–1989 przewodniczący Sejmowej Komisji Obrony Narodowej.

W 1947 mianowano go profesorem nadzwyczajnym Uniwersytetu Warszawskiego, a w 1950 profesorem zwyczajnym nauk historycznych. Był członkiem zarządu Marksistowskiego Zrzeszenia HistorykówBohdan Urbankowski, Czerwona msza czyli Uśmiech Stalina. T. II. Warszawa 1998, s. 154.. Od 1952 był członkiem korespondentem, a od 1956 członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk. Wykładał także w Wojskowej Akademii Politycznej (był tam promotorem prac doktorskich od 1961).

W okresie 1948–1981 zasiadał w Komitecie Centralnym PZPR. W latach 1947–1953 był podsekretarzem stanu w Ministerstwie Oświaty. W latach 1948–1950 zastępca przewodniczącego Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Od 1948 do 1954 zasiadał w Biurze Organizacyjnym KC PZPR.

W latach 1953–1955 sekretarz Wydziału I Nauk Społecznych PAN. Od 1955 do 1965 pełnił obowiązki sekretarza naukowego PAN, a w latach 1966–1971 wiceprezesa PAN. Członek Rady Redakcyjnej „Przeglądu Historycznego”, przewodniczący Rady Redakcyjnej periodyku „Materiały i studia do historii prasy i czasopiśmiennictwa polskiego”„Materiały i studia do historii prasy i czasopiśmiennictwa polskiego”, tom IV, Polska Akademia Nauk, Pracownia Historii Czasopiśmiennictwa Polskiego XIX i XX Wieku, PWN Warszawa 1966, członek Komitetu Redakcyjnego biuletynu PAN „Nauka Polska”.

Zaliczany do byłych członków PPS zbliżonych do nieoficjalnej frakcji „puławian” podczas walki o władzę w kierownictwie PZPR w latach pięćdziesiątych.

W latach 1965–1966 minister szkolnictwa wyższego, następnie w latach 1966–1972 minister oświaty i szkolnictwa wyższego (podpisywał decyzje o relegowaniu „nieprawomyślnych” studentów po marcu 1968, m.in. Adama Michnika).

Od grudnia 1970 zastępca członka, a w latach 1971–1981 członek Biura Politycznego KC PZPR. We wrześniu 1980 przeprowadzał na posiedzeniu Komitetu Centralnego PZPR formalną procedurę odwołania ze stanowiska I sekretarza KC Edwarda Gierka i powołania na to stanowisko Stanisława KaniKazimierz Barcikowski, U szczytów władzy, Wydawnictwo Projekt, Warszawa 1998, , s. 195.. Na IX Nadzwyczajnym Zjeździe PZPR w lipcu 1981 nie został wybrany do Komitetu Centralnego partii, a w konsekwencji nie wszedł w skład Biura Politycznego. W październiku 1981 powołany przez plenum Komitetu Centralnego PZPR w skład Zespołu dla przygotowania naukowej syntezy dziejów polskiego ruchu robotniczego„Trybuna Robotnicza”, nr 208, 19 października 1981, s. 2.. Ponownie zasiadał w KC PZPR w latach 1986–1990.

W 1972, zgodnie z umową zawartą przed zjednoczeniem PPS z PPR, według której stanowisko Przewodniczącego Rady Państwa miało być obsadzane przez PPS-owców, z inicjatywy Edwarda Gierka wybrany na przewodniczącego Rady Państwa (zajął miejsce Józefa Cyrankiewicza).

W okresie 1975–1976 był przewodniczącym Komisji Nadzwyczajnej dla przygotowania projektu ustawy o zmianie Konstytucji PRL. Zmiana ta polegała m.in. na wpisaniu do Konstytucji kierowniczej roli PZPR i sojuszu ze ZSRR. Odmówił wprowadzenia do projektu Konstytucji przepisów dotyczących ustanowienia funkcji Prezydenta PRL, którym miał zostać Edward GierekJerzy Waszczuk, Biografia niezlustrowana – zapamiętywanie czasu nieutraconego, Wydawnictwo Studio EMKA 2007, , s. 37..

W latach 1972–1976 był członkiem prezydium, a w latach 1976–1983 przewodniczącym Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu. W latach 1977–1984 był przewodniczącym Rady Naukowej Instytutu Podstawowych Problemów Marksizmu-LeninizmuKronika partyjna [w:] „Życie Partii”, nr 4/1977, s. 12.. Od lat 60. wchodził w skład Zarządu GłównegoNowe władze ZBoWiD [w:] „Głos Słupski”, nr 251, 22 września 1969, s. 1–2., a w 1983 został mianowany prezesem Rady Naczelnej Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (pełnił tę funkcję do marca 1990), w tym samym roku został też członkiem Rady Krajowej Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego„Trybuna Śląska”, nr 109 (12 961), 10 maja 1983, s. 6.. Wieloletni przewodniczący Rady Głównej Przyjaciół Harcerstwa. W latach 1983–1989 członek Prezydium Krajowej Rady Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. W latach 1988–1990 przewodniczący Rady Fundacji dla Uniwersytetu JagiellońskiegoJanusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990 t. II: I–M, Toruń 2010, s. 27..

W latach 1978–1990 pełnił funkcję przewodniczącego Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa. W budżecie Rady Państwa; w okresie, w którym był jej przewodniczącym; stworzono stałą pozycję służącą odnowie zabytków KrakowaKazimierz Barcikowski, U szczytów władzy, Wydawnictwo Projekt, Warszawa 1998, , s. 121.. W 1988 został honorowym obywatelem miasta Krakowa (w 1992 pozbawiony tego tytułu).

W 1985 ustąpił z funkcji przewodniczącego Rady Państwa, jego miejsce zajął gen. Wojciech Jaruzelski. Po oficjalnym zakończeniu stanu wojennego zaproponował awansowanie gen. Wojciecha Jaruzelskiego na stopień marszałka Polski (ten awansu nie przyjął). Po X Zjeździe PZPR w 1986 wszedł w skład Rady Redakcyjnej organu teoretycznego i politycznego KC PZPR „Nowe Drogi”„Nowe Drogi”, nr 4/1989, s. 2.. W latach 1986–1989 był członkiem Ogólnopolskiego Komitetu Grunwaldzkiego. W 1986 był przewodniczącym Komitetu Honorowego Encyklopedii Pamięci NarodowejPowstaje Encyklopedia Pamięci Narodowej [w:] „Rzeczpospolita”, nr 32, 7 lutego 1986, s. 1..

W latach 70. i 80. stał na czele lub wchodził w skład szeregu innych komitetów honorowych i rocznicowych oraz obejmował protektorat nad obchodami jubileuszowymi instytucji kulturalnych i naukowych w całym kraju. Był m.in. członkiem Komitetu Honorowego i Komitetu Przygotowawczego, a od 1972 przewodniczącym Komitetu Honorowego Obchodów 500-lecia urodzin Mikołaja Kopernika„Urania”, nr 3, marzec 1969, s. 84–85.. W 1978 objął protektorat nad obchodami jubileuszu 150-lecia Biblioteki Kórnickiej. W 1982 wszedł w skład Społecznego Komitetu Budowy Pomnika Wincentego Witosa w Warszawie, który został odsłonięty w 1985Jan Sałkowski, Teresa Iwanowska, Na odsłonięcie pomnika Wincentego Witosa – a Polska winna trwać wiecznie, Warszawa 1985, s. 21.. 2 września 1982 na mocy decyzji Biura Politycznego KC PZPR wszedł w skład Komitetu Honorowego uroczystości żałobnych Władysława Gomułki„Trybuna Robotnicza”, nr 173, 3–5 września 1982, s. 1–2.. Był też przewodniczącym Ogólnopolskiego Komitetu Obchodów 300. Rocznicy Odsieczy Wiednia (1982–1983)Władysław Stanisław Kucharski, Związek Polaków w Austrii „Strzecha” 1894–1994, Wydawnictwo Novocentrum 1996, s. 210., przewodniczącym Ogólnopolskiego Komitetu Honorowego Obchodów 50. rocznicy Czynu Zbrojnego Dąbrowszczaków (1986) oraz przewodniczącym Komitetu Honorowego Obchodów 45. rocznicy Powstania w getcie warszawskim (1988). 28 listopada 1988 wszedł w skład Honorowego Komitetu Obchodów 40-lecia Kongresu Zjednoczeniowego PPR-PPS-powstania PZPR, któremu przewodniczył I sekretarz KC PZPR. 11 listopada 1988 wszedł w skład Honorowego Komitetu Obchodów 70. rocznicy Odzyskania Niepodległości przez Polskę, którego przewodnictwo objął I sekretarz KC PZPR Wojciech Jaruzelski.

W październiku 1988, z okazji 70-lecia Niepodległości oraz 45-lecia ludowego Wojska Polskiego, został awansowany uchwałą Rady Państwa do stopnia generała brygady w stanie spoczynku. Nominację wręczył mu w Belwederze I sekretarz KC PZPR, przewodniczący Rady Państwa PRL, gen. armii Wojciech Jaruzelski.

23 października 1996 Sejm uchwałą umorzył postępowanie w sprawie pociągnięcia do odpowiedzialności konstytucyjnej i karnej osób związanych z wprowadzeniem i realizacją stanu wojennego, w tym i Henryka Jabłońskiego.

Został pochowany 3 lutego 2003 na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A3 tuje-2-9). List do uczestników uroczystości od prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego odczytała szefowa Kancelarii Prezydenta RP Jolanta Szymanek-Deresz.

Życie prywatne Był żonaty z Jadwigą z domu Wierzbicką, z którą miał córkę Elżbietę (ur. 1947) i syna Krzysztofa (ur. 1949).

Mieszkał w Warszawie przy ul. Klonowej 4 (w bezpośrednim sąsiedztwie Belwederu), a w ostatnich latach życia przy ul. Filtrowej 61The Celebrity Black Book 2005: Over 40.000 Celebrity Addresses, Jordan McAuley, Mega Niche Media, 2005, s. 274. .

Wyniki wyborcze Wybory Komitet wyborczy Organ Okręg Wynik 1947 Blok Demokratyczny Sejm Ustawodawczy nr 1 (Warszawa) . 1952 Front Narodowy Sejm PRL I kadencji nr 8 (Łódź) 1957 Front Jedności Narodu Sejm PRL II kadencji nr 8 (Białystok) 191 261 (94,38%). 1961 Front Jedności Narodu Sejm PRL III kadencji nr 5 (Łódź) 261 101 (98,19%). 1965 Front Jedności Narodu Sejm PRL IV kadencji nr 6 (Łódź) 280 060 (97,76%). 1969 Front Jedności Narodu Sejm PRL V kadencji nr 6 (Łódź) 285 419 (96,86%). 1972 Front Jedności Narodu Sejm PRL VI kadencji nr 1 (Warszawa) 341 750 (97,29%). 1976 Front Jedności Narodu Sejm PRL VII kadencji nr 1 (Warszawa) 457 113 (97,41%). 1980 Front Jedności Narodu Sejm PRL VIII kadencji nr 1 (Warszawa) 476 693 (97,28%). 1985 Patriotyczny Ruch Odrodzenia Narodowego Sejm PRL IX kadencji lista krajowa 19 894 871 (97,35%).

Działalność naukowa Stopnie naukowe doktor nauk historycznych – 1934