Babiogórcy (Górale babiogórscy) – góralska grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca północne stoki Babiej Góry. Etnografowie zaliczają ich do grupy Górali beskidzkich. Po raz pierwszy opisani przez Wincentego Pola jako Babigórcy w 1851 roku.
Obszar etnograficzny Początkowo w opracowaniach XIX w. lokowano ich na dużo szerszym terenie niż obecnie począwszy od Lachowic i Stryszawy na Żywiecczyźnie po Jordanów. Tak rozległe lokowanie za błędne uważał już Seweryn Udziela. Obecnie według pochodzącej z Zawoi etnografki Urszuli Janickiej-Krzywdy zasiedlają następujące miejscowości: Zawoję Skawicę Białkę Grzechynię Juszczyn Sidzinę Maków Podhalański Żarnówkę
Otaczają ich następujące grupy etnograficzne: Górale żywieccy od zachodu, Kliszczacy od północnego wschodu, Podhalanie od wschodu oraz Orawianie od południa.
Etnogeneza Teren, na którym wykształciła się kultura Babiogórców, należał do królewszczyzny lanckorońskiej, którą od XIV starostowie sukcesywnie kolonizowali ludnością polską. W XVII wieku na zarębkach (14 ha nadania ziemi w górach) mieli osiedlać się Wołosi.
Kultura Dawniej ich głównym zajęciem była uprawa roli, górskie pasterstwo, którego tradycje przyniesione zostały tutaj przez Wołochów oraz wyrąb lasu. Wypas owiec i bydła prowadzono na stokach Policy, Jałowca, Babiej Góry. W uprawie pierwotnie żarowej (cerhlenie), potem opartej na nawożeniu obornikiem ze zwierząt hodowlanych dominowały owies, orkisz, jęczmień, żyto, ziemniaki, rzepa, kapusta oraz len. Eksploatacja lasu, zrąb, zwózka drewna i wyroby drewniane były dodatkowymi zajęciami. Dostarczały także materiału twórczości rzeźbiarskiej.
Po likwidacji serwitutów pastwiskowych i poboru drewna w lasach w 1853, który doprowadził do utraty połowy pastwisk przez górali, następuje upadek gospodarki szałaśniczej.
W 1853 roku opisu stroju babiogórskiego dokonał Józef Łepkowski. Na początku XX wieku ulegli silnym wpływom krakowskim (wraz z rozwojem turystyki na tym obszarze) oraz podhalańskim. Ich oryginalny strój ludowy został zapomniany. Dopiero niedawno staraniem Stowarzyszenia Gmin Babiogórskich odtworzono tradycyjne ubrania.
Zabytki budownictwa babiogórskiego gromadzi Skansen im. Józefa Żaka w Zawoi Markowej.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Monografia Babiogórców w serwisie EtnoZagroda
Kategoria:Beskid Żywiecki Kategoria:Góralszczyzna Kategoria:Grupy etnograficzne Polski