Saksonia-Anhalt (, wym. niemiecka MAF: , ; dolnoniem. ) – jeden z 16 krajów związkowych Niemiec. Stolicą oraz największym miastem jest Magdeburg.
Obszar Saksonii-Anhaltu w latach 1949–1990 wchodził w skład Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Został odtworzony jako kraj związkowy w 1990 roku, po zjednoczeniu Niemiec.
Geografia Saksonia-Anhalt jest położona w środkowo-wschodniej części kraju i graniczy z krajami związkowymi:
Brandenburgią – na północnym wschodzie Saksonią – na południowym wschodzie Turyngią – na południu Dolną Saksonią – na zachodzie
Północną część Saksonii-Anhaltu stanowią równiny, wchodzące w skład Altmarku, gdzie leżą stare miasta hanzeatyckie jak Salzwedel, Stendal i Tangermünde. Na północnym wschodzie znajduje się teren pokryty łąkami, zwany wrzosowiskiem Colbitz-Letzlinger Heide. Na południe od tego leży żyzna równina Magdeburger Börde z miastami: Magdeburg, Schönebeck, Burg, Oschersleben, Wanzleben, Aschersleben. Na południowym zachodzie kraju leżą góry Harzu, a na południu region winiarski Soława-Unstruta.
Historia thumb|left|Tereny zamieszkane przez Słowian we wczesnym średniowieczu na niemieckiej mapie z XIX w. We wczesnym średniowieczu przebiegała przez region zachodnia granica osadnictwa słowiańskiego. Zamieszkiwali tu m.in. Koledzice, Chudzicy, Nieletycy, Morzyczanie, Lesicy i Hawelanie. Znajdował się tu jeden z głównych grodów słowiańskich na Połabiu – Hobolin. W późnym średniowieczu na obszarze dzisiejszego kraju związkowego Saksonia-Anhalt istniał szereg krajów, z których najbardziej znaczącymi były Marchia Brandenburska (leżał tu jej zachodni kraniec, czyli Stara Marchia), arcybiskupstwo magdeburskie, Księstwo Saksonii-Wittenbergi oraz Anhalt (rozczłonkowany na mniejsze księstwa). W 1356 r. Księstwo Saksonii-Wittenbergi zostało przekształcone w Elektorat Saksonii, a w latach 1373–1415 Stara Marchia, jako część Brandenburgii, stanowiła posiadłość Korony Czeskiej. Miasto Tangermünde było drugą siedzibą Karola Luksemburskiego po Pradze. thumb|left|Księstwa anhalckie w latach 1747–1793 W czasach nowożytnych na południu regionu istniały wydzielone z Elektoratu Saksonii księstwa: Księstwo Saksonii-Zeitz w latach 1657–1718, Księstwo Saksonii-Merseburga w latach 1657–1738 i Księstwo Saksonii-Weißenfels w latach 1656–1746. W 1680 r. arcybiskupstwo magdeburskie zostało przekształcone w świeckie księstwo i włączone do Brandenburgii, wraz z którą w 1701 r. zostało częścią Królestwa Prus, a region Wittenbergi znalazł się pod panowaniem królów Polski Augusta II Mocnego i Augusta III Sasa, jako część Elektoratu Saksonii w latach 1697–1763. W 1718 r. także Zeitz z Naumburgiem, w 1738 r. Merseburg, a w 1746 Weißenfels z Querfurtem znalazły się w jego granicach.
W 1807 r. Stara Marchia i księstwo magdeburskie zostały włączone do Królestwa Westfalii. Na mocy postanowień kongresu wiedeńskiego w 1815 r. do Prus włączono Starą Marchię, Magdeburg oraz dotychczasowe północno-zachodnie ziemie Saksonii z Wittenbergą, które scalono tworząc prowincję Saksonia. W 1863 r. doszło do zjednoczenia ziem anhalckich w Księstwo Anhaltu. W 1871 r. cały obszar został częścią Cesarstwa Niemieckiego.
Saksonia-Anhalt powstała przez administracyjne połączenie części dawnej pruskiej prowincji Saksonia, która stanowi główną część obecnego kraju związkowego, z dawnym Wolnym Krajem Anhalt i częściami dawnego księstwa Brunszwiku.
W latach 1949–1990 znajdowała się w granicach NRD.
Ludność i miasta thumb|Halle (Saale) thumb|Dessau-Roßlau thumb|Wittenberga thumb|Bitterfeld-Wolfen thumb|Polsko-saski słup dystansowy z 1728 r. w Gräfenhainichen mały|Dom Nietzschego w Naumburgu Saksonia-Anhalt liczy około 2,15 mln mieszkańców, a gęstość zaludnienia jest niższa od średniej dla niemieckich krajów związkowych i wynosi 105 osób na km². Jeszcze w 1990 roku na terenie Saksonii-Anhalt mieszkało prawie 2,9 mln osób, a spadek liczby ludności od tamtego czasu wynikał w równym stopniu z emigracji do innych regionów Niemiec i zagranicy, jak i z niskiego wskaźnika urodzeń.
Największe miasta Liczba mieszkańców według spisu powszechnego na dzień 15 maja 2022: MiastoPopulacja(2022) 1 Magdeburg241 517 2 Halle (Saale)226 586 3 Dessau-Roßlau75 938 4 Wittenberga (niem. Lutherstadt Wittenberg)45 010 5 Weißenfels38 228 6 Stendal37 406 7 Halberstadt36 676 8 Bitterfeld-Wolfen36 552 9 Merseburg33 302 10 Wernigerode32 477 11 Naumburg (Saale)31 864 12 Bernburg (Saale)31 553 13 Schönebeck (Elbe)30 429 14 Zeitz27 633 15 Aschersleben26 021 16 Sangerhausen25 819 17 Köthen (Anhalt)24 166 18 Staßfurt23 818 19 Quedlinburg23 309 20 Salzwedel22 915
Podział administracyjny W nawiasach skróty z tablic rejestracyjnych poszczególnych powiatów.
Miasta na prawach powiatu Dessau-Roßlau (DE) Halle (HAL) Magdeburg (MD) Plik:LandkreiseSachsenAnhalt2007.png
Powiaty ziemskie
Gospodarka W regionie rozwinął się zwłaszcza przemysł chemiczny, ale także maszynowy, metalurgiczny, taboru kolejowego, elektrotechniczny oraz górnictwo. Uprawia się zboże, buraki cukrowe, ziemniaki, warzywa oraz hoduje się bydło, trzodę chlewną, drób.
Silnie uprzemysłowiona część kraju na południowym wschodzie jest obszarem ekologicznego zagrożenia.
Saksonia-Anhalt poradziła sobie ze strukturalnymi zmianami gospodarczymi po 1990 r., odnosząc jednocześnie sukcesy i porażki. Między innymi duże kombinaty miały poważne trudności w przejściu do gospodarki rynkowej, co skutkowało długotrwałym bezrobociem wynoszącym przez wiele lat powyżej 20% i emigracją zarobkową. Stopa bezrobocia w październiku 2024 r. wynosiła około 7,5%.
Polityka Wybory w 2026 Koalicja rządząca: koalicja do ustalenia (prawdopodobnie AfD i BSW)
Skład Landtagu: AfD – 39 CDU – 15 SPD – 8 Sojusz 90/Zieloni – 8 Lewica – 8 BSW – 5 Wybory w 2021 Koalicja rządząca: koalicja CDU, SPD i FDP
Skład Landtagu: CDU – 40 AfD – 23 Lewica – 12 SPD – 9 FDP – 7 Sojusz 90/Zieloni – 6
Wybory w 2016 Koalicja rządząca: koalicja CDU, SPD i Sojusz 90/Zieloni
Skład Landtagu: CDU – 30 AfD – 25 Lewica – 16 SPD – 11 Sojusz 90/Zieloni – 5
Wybory w 2011 Koalicja rządząca: koalicja CDU i SPD
Skład Landtagu: CDU – 41 Lewica – 29 SPD – 26 Sojusz 90/Zieloni – 9
Przypisy
Kategoria:Kraje związkowe Niemiec