mały|Pałac w Łubowicach, miejsce urodzenia poety thumb|200px|Grób Josepha von Eichendorffa na Cmentarzu Jerozolimskim w Nysie Joseph Karl Benedikt Freiherr von Eichendorff (ur. 10 marca 1788 w Łubowicach, zm. 26 listopada 1857 w Nysie) – poeta niemiecki epoki romantyzmu.
Studiował prawo. Brał udział w wojnach napoleońskich przeciw Francji. Następnie był urzędnikiem państwa pruskiego.
Życiorys Rodzice Josepha należeli do katolickiej szlachty niemieckiej. Ojciec był pruskim oficerem, który nabył od swego teścia majątek ziemski zapewniający w miarę dostatnie bytowanie wielodzietnej rodzinie. Jego ojciec, posiadający oprócz tego majątki ziemskie na Morawach, jednak nie potrafił w ciężkich czasach wojen napoleońskich, częściowo również w wyniku własnej niefrasobliwości, efektywnie gospodarzyć i już w roku 1801 majątek popadł w trudności finansowe. Ostatecznie został zlicytowany i w 1822 roku po śmierci matki utracony.
Po okresie nauki domowej (jak to było wówczas w zwyczaju) w 1801 Józef wraz ze swym o dwa lata starszym bratem Wilhelmem został wysłany do katolickiego gimnazjum św. Macieja we Wrocławiu, gdzie po trzech latach uzyskał maturę.
Od 1805 do 1808 roku bracia studiowali prawo w Halle i następnie w Heidelbergu, gdzie Eichendorff poznał poetów romantycznych – Clemensa Brentano i Achima von Arnima. Po krótkiej podróży do Paryża i Wiednia bracia wrócili do majątku rodzinnego.
W wieku niespełna dwudziestu lat zamierzał wydać antologię górnośląskich baśni, jednak do druku oddał zaledwie kilkanaście opowieści, między innymi w rodzinnych stronach opowieść „O Krasnej, pięknej róży i potworze”.
Wkrótce okazało się, że pomimo ich wysiłków majątek nie zapewnia im środków do życia i wobec tego musieli rozejrzeć się za pracą. Udali się do Wiednia, gdzie w 1812 złożyli egzamin państwowy referendarza, uprawniający do podjęcia służby państwowej na stanowiskach urzędniczych. Tam też Eichendorff poznał i zaprzyjaźnił się z Fryderykiem Schlegelem i jego żoną Dorotą.
Od 1816 roku pracował w pruskiej administracji państwowej, początkowo źle opłacanej. Mianowanie na radcę stanu (po około 6 latach) umożliwiło utrzymanie wielodzietnej rodziny.
W 1821 roku pracował w Gdańsku na stanowisku radcy do spraw oświaty i spraw kościoła katolickiego w Prezydium i Konsystorzu prowincji Prusy Zachodnie. W latach 1824–1831 działał w Królewcu na stanowisku radcy stanu. Między rokiem 1855 a 1857 mieszkał i pisał w Nysie. Sporo czasu spędzał też w Javorniku (wówczas Jauernig), na dworze Heinricha Förstera, biskupa wrocławskiego. W Nysie zmarł i został pochowany na cmentarzu obok żony.
W 1911 roku postawiono jego pomnik na szczycie Kobylicy koło Prudnika. Od 1956 r. Towarzystwo Literatury i Sztuki „Wschód” – krąg pisarzy znany jako Wangener Kreis przyznaje Nagrodę Literacką im. Eichendorffa.
25 listopada 2007 praprawnuk Josepha von Eichendorffa, baron Georg von Eichendorff wziął udział w uroczystych obchodach 150. rocznicy śmierci poety w Nysie.
Rodzina thumb|upright|Pomnik Josepha von Eichendorffa w Raciborzu thumb|upright|Pomnik w Lesie Prudnickim Rodzice: Freiherr Adolf Teodor Rudolf von Eichendorff (ur. 9 stycznia 1756 w Krawarze, zm. 27 kwietnia 1818 w Łubowicach), właściciel Łubowic, pruski oficer; zawarł związek małżeński 23 listopada 1784 w Łubowicach z Karoliną von Kloch (ur. 18 stycznia 1766 w Łubowicach, zm. 15 kwietnia 1822).
1a) Wilhelm Józef Ernest Jan Karol (ur. 14 września 1786 w Łubowicach, zm. 7 stycznia 1849 w Innsbrucku); zawarł związek małżeński 1 maja 1821 w Wilten z Julią Fischnal(l)er (ur. 15 lutego 1799 w Innsbrucku, zm. 8 lutego 1870 w Innsbrucku).
2a) Józef Karol Benedykt (ur. 10 marca 1788 w Łubowicach, zm. 26 listopada 1857 w Nysie), właściciel Sedlnic (Morawy), pruski tajny radca rządowy, poeta; zawarł związek małżeński 7 kwietnia 1814 we Wrocławiu z Luizą von Larisch (ur. 18 sierpnia 1792 w Niewiadomiu, zm. 3 grudnia 1855 w Nysie), córką Jana Nepomuka von Larisch i Heleny Czentner von Czententhal.
1b) Hermann Józef Jan Adolf Maria (ur. 30 sierpnia 1815 w Berlinie, zm. 17 maja 1900 w Bonn), współwłaściciel Sedlnic, pruski tajny radca; zawarł związek małżeński w Honnef 24 czerwca 1856 z Klarą Simons (ur. 3 sierpnia 1826 w Neuss, zm. 3 maja 1908 w Monachium), córką Arnolda S. i Bernardyny Momm. 1c) Karol Józef Hartwig Erdmann Hermann (ur. 24 lutego 1863 w Akwizgranie, zm. 22 marca 1934 w Altenbeuern), pruski podpułkownik, Kawaler Zakonu maltańskiego; zawarł związek małżeński 12 listopada 1895 w Jülich z Antonią bar. von Negri (ur. 5 grudnia 1869 w Nivelstein, zm. 11 stycznia 1957 w Frauenchiemsee), potem matka Jadwiga w opactwie Frauenwörth, córka Teodora bar. v. Negri i Elizy Custodis. 2c) Anna Klara Maria Hermina Juliana (ur. 22 grudnia 1866 w Akwizgranie, zm. 11 czerwca 1953 w Monachium). 3c) Anna Hermina Klara Maria (ur. 15 grudnia 1870 w Akwizgranie, zm. 2 lutego 1945). 2b) Maria Teresa Aleksandryna (ur. 9 maja 1817 we Wrocławiu, zm. 11 marca 1894 w Dreźnie); zawarła związek małżeński 2 lipca 1837 z Louisem von Besserer-Dahlfingen 12 grudnia 1894 w Królewcu, zm. 21 marca 1858 w Nysie). 3b) Rudolf Józef Juliusz (ur. 19 kwietnia 1819 we Wrocławiu, zm. 18 stycznia 1891 w Fulnek), współwłaściciel Sedlnic, pruski kapitan; zawarł związek małżeński 6 października 1853 w Gdańsku z Maria Thymian (ur. 26 września 1832 w Oliwie, zm. 15 lutego 1912 w Legnicy), córka Krzysztofa Ferdynanda Th. i Henrietty Amalii Monglowskiej. 1c) Hartwig Erdmann Juliusz Rudolf (ur. 12 kwietnia 1860, zm. Psary (koło Oławy) 25 kwietnia 1944), generał-ppor.; zawarł związek małżeński 13 stycznia 1894 w Neuhübel z Idą hr. Vetter von der Lilie (ur. 12 listopada 1863 w Neuhübel, która zginęła podczas bombardowań nocą z 13/14 lutego 1945 w Dreźnie). 1d) Elżbieta Ida Józefina Maria (ur. 9 lutego 1896 w Świdnicy, zm. 13 października 1976 w Werl (Westfalia), ultima fam.); zawarła związek małżeński 2 lutego 1921 w Sopocie z Oskarem grafem Strachwitz von Gross-Zauche und Camminetz (ur. 13 grudnia 1899 w Podzamku, zm. 13 listopada 1951 w Brremie). 1e) hrabia Jerzy Michał Paweł Hubertus Maria Strachwitz (ur. 20 czerwca 1940 w Psarach), przyjął nazwisko Freiherr von Eichendorf Graf Strachwitz von Gross-Zauche und Camminetz (adopt. przez wuja Rudolfa von Eichendorffa). 2d) Rudolf Hartwig Erdmann Feliks Józef Maria Paweł (ur. 26 marca 1897 w Świdnicy, zm. 4 stycznia 1964 w Soest (Westfalia) ultimus fam.); zawarł związek małżeński 17 czerwca 1939 w Berlinie z Florentyną Rahmel (ur. 22 stycznia 1894, zm. 8 sierpnia 1960 we Frankfurcie n. M.), córką Rudolfa Rahmela i Florentyny Rahmel. 3d) Maria Józefina Antonia Teresa (ur. 15 lipca 1900 w Neuhübel, zm. 7 stycznia 1959 w Neheim-Hüsten); zawarła związek małżeński 27 marca 1939 we Wrocławiu z Janem Matthiasem von Wallhoffen (ur. 1 maja 1885 we Wrocławiu, zm. 12 lipca 1945 w Grünhain). 4b) Agnieszka (ur. 6 stycznia 1821 w Berlinie, zm. 5 kwietnia 1822 w Gdańsku). 5b) Anna Jadwiga (ur. 20 października 1830 w Królewcu, zm. 24 marca 1832 w Berlinie). 3a) Luiza Antonia (ur. 13 kwietnia 1804 w Łubowicach, zm. 25 grudnia 1883 w Wiedniu)Opracowano według: * Genealogisches Handbuch der Freiherrliche Häuser A, Bd VI i XII, Limburg a. d. Lahn 1980; * A. Weltzel, Geschichte des edlen und freiherrlichen Geschlechts von Eichendorff, Ratibor 1876 w: Śląska Biblioteka Cyfrowa
Twórczość Dzieła Eichendorffa odznaczają się optymistycznym powiązaniem z przyrodą, na przykład wiersz Mondnacht. W noweli Z życia nicponia (1826) opowiada o prawie naiwnym młodzieńcu, który – zamiast pracować – woli raczej wędrować po kraju i ostatecznie znajduje spełnienie w początkowo nieszczęśliwej miłości. Stworzył też znany w Niemczech utwór o charakterze patriotycznym pod tytułem Der letzte Held von Marienburg. Spojrzenie na jego poezję z dzisiejszej perspektywy pozwala w niej dostrzec elementy tradycji i nowoczesności.
Twórczość Eichendorffa jest romantycznie religijna, miejscami z tendencjami do panteizmu, jednak osadzonego w tradycji chrześcijańskiej.
Dzieła Powieści i opowiadania Przeczucie i teraźniejszość (Ahnung und Gegenwart, 1815) Z życia nicponia (Aus dem Leben eines Taugenichts, 1826) Poezje. Z życia nicponia, przeł. A. Lam (1997) Marmurowy posąg (Das Marmorbild, 1826, przeł. M. Korzeniewicz) Wiele hałasu o nic (Viel Lärmen um nichts, 1833) Poeci i ich towarzysze (Dichter und ihre Gesellen, 1834) Zamek Dürande (Schloss Dürande, 1837) Uprowadzenie (Die Entführung, 1839) Poszukiwacze szczęścia (Die Glücksritter, 1841) Górnośląskie baśnie i podania (Oberschlesische Maerchen und Sagen)
Sztuki teatralne Wojna filistrom (Krieg den Philistern, 1824) Ezelin von Romano (1828) Meierbeths Glück und Ende (1828) Ostatni bohater Malborka (Der letzte Held von Marienburg, 1830) Zalotnicy (Die Freier, 1833)
Wiersze Gedichte (1837) Wiosna i miłość. Poezje, przeł. A. Lam (2004) Wiersze i pieśni, przeł. A. Lam (2017) Julian (Epos) (Julian, 1853) Robert i Guiskard (Epos) (Robert und Guiskard, 1855) Lucjusz (Epos) (Lucius, 1857)
Eseje Historia nowszej poezji romantycznej w Niemczech Etyczne i religijne znaczenie nowszej romantycznej poezji w Niemczech (Über die ethische und religiöse Bedeutung der neueren romantischen Poesie in Deutschland, 1847) Niemiecka powieść XVIII wieku i jej stosunek do chrześcijaństwa (Der deutsche Roman des 18.ten Jahrhunders, 1851) Z historii dramatu (Zur Geschichte des Dramas, 1854) Historia literatury poetyckiej Niemiec (Geschichte der poetischen Literatur Deutschlands, 1857)
Przypisy
Linki zewnętrzne Tekstyw ramach projektu Gutenberg-DE
Krótki życiorys na portalu slask.org.pl Odsłonięcie pomnika we Wrocławiu Dzieła Josepha von Eichendorffa w bibliotece Polona Joseph von Eichendorf, Die Marienburg, Leipzig [ok. 1940].
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu w Heidelbergu Kategoria:Dramaturdzy niemieckojęzyczni Kategoria:Eseiści niemieckojęzyczni Kategoria:Niemieccy eseiści XIX wieku
Kategoria:Ludzie związani z Brzeźnicą Kategoria:Ludzie związani z Królewcem Kategoria:Ludzie związani z Nysą Kategoria:Ludzie związani z Raciborzem Kategoria:Niemieccy autorzy pamiętników i dzienników Kategoria:Niemieccy dramaturdzy XIX wieku Kategoria:Niemieccy eseiści Kategoria:Niemieccy pisarze romantyzmu Kategoria:Niemieccy poeci romantyzmu Kategoria:Niemieccy poeci XIX wieku Kategoria:Niemieccy prozaicy XIX wieku Kategoria:Niemieccy redaktorzy Kategoria:Niemieccy tłumacze Kategoria:Niemiecka szlachta Kategoria:Odznaczeni Orderem Maksymiliana Kategoria:Pisarze związani z Gdańskiem (okres zaboru pruskiego) Kategoria:Poeci niemieckojęzyczni Kategoria:Prozaicy niemieckojęzyczni Kategoria:Pruscy urzędnicy Kategoria:Tłumacze literatury hiszpańskojęzycznej Kategoria:Urodzeni w 1788 Kategoria:Zmarli w 1857