thumb|Ignacy Prądzyński mały|Urna z prochami Ignacego Prądzyńskiego w Krypcie Zasłużonych Wielkopolan mały|Tablica pamiątkowa Ignacego Prądzyńskiego na Nordseeplatz na wyspie Helgoland Ignacy Pantaleon Prądzyński herbu Grzymała (ur. 20 lipca 1792 w Sannikach, zm. 4 sierpnia 1850 na wyspie Helgoland) – generał dywizji Wojska Polskiego (Kongresowego), szef sztabu, następnie wódz naczelny powstania listopadowego, teoretyk wojskowości. Uznawany za jednego z najwybitniejszych polskich strategów pierwszej połowy XIX w.

Życiorys Syn Stanisława i Marianny z Bronikowskich. Z pochodzenia Wielkopolanin (urodzony w Sannikach, w Poznańskiem), kształcił się w Dreźnie, od 1807 w wojsku Księstwa Warszawskiego. Absolwent Szkoły Aplikacyjnej Artylerii i Inżynierów w Warszawie.

Uczestnik kampanii 1809 i 1812 (wyprawa Napoleona na Moskwę). Za udział w bitwie nad Berezyną odznaczony Złotym Krzyżem Orderu Virtuti Militari. Uczestniczył w bitwie narodów pod Lipskiem w 1813 oraz obronie Paryża w 1814. Został kawalerem Legii Honorowej.

W następnym roku w stopniu majora przeszedł do służby w armii Królestwa Polskiego i dał się poznać jako inżynier wojskowy, autor m.in. projektu budowy Kanału Augustowskiego 1822–1824. W armii Królestwa Polskiego w kwatermistrzostwie generalnym, następnie wykładowca taktyki i fortyfikacji. Był odznaczony Orderem św. Anny II klasy z brylantamiXsięga pamiątkowa w 50-letnią rocznicę powstania roku 1830 zawierająca spis imienny dowódzców i sztabs-oficerów, tudzież oficerów, podoficerów i żołnierzy Armii Polskiej w tymż roku Krzyżem Wojskowym „Virtuti Militari” ozdobionych, Lwów 1881, s. 2.. W 1830 został nagrodzony Znakiem Honorowym za 20 lat służbyPrzepisy o znaku honorowym niemniej Lista imienna generałów, oficerów wyższych i niższych oraz urzędnikow wojskowych, tak w służbie będących, jako też dymisjonowanych, znakiem honorowym ozdobionych w roku 1830, [b.n.s.].

Był współzałożycielem Towarzystwa Prawdziwych Polaków (oprócz niego w stworzeniu organizacji brali udział Klemens Kołaczkowski i Gustaw Małachowski), członkiem Związku Kosynierów i jednym ze współzałożycieli Towarzystwa Patriotycznego (1821). Więziony (1826–1829) za przynależność do organizacji tajnych. W latach 1830–1831, podczas powstania listopadowego podkomendant Twierdzy Zamość, następnie kwatermistrz generalny Sztabu Głównego, dowódca korpusu inżynierów i – od 16 sierpnia do 19 sierpnia 1831 – wódz naczelny. Strateg, rzecznik zdecydowanych działań zaczepnych.

Autor planów wojny z Rosją, częściowo wykorzystanych przez generała Jana Zygmunta Skrzyneckiego. Był też autorem planu koordynacji działań partyzanckich w Królestwie Polskim. Dowodził w wygranej bitwie pod Iganiami (10 kwietnia 1831). Po upadku powstania w latach 1832–1833 na zesłaniu w Wiatce. W 1834 powrócił do Królestwa Polskiego. Po powrocie do Królestwa Polskiego osiadł w Przepiórowie. W 1848 powstańcy węgierscy zaproponowali mu objęcia przywództwa w powstaniu, ale Prądzyński odmówił.

Schorowany, leczył się między innymi na wyspie Helgoland. Tam utonął w trakcie kąpieli morskiejE. Callier, Bitwy i potyczki stoczone przez wojsko polskie w roku 1831, Drukarnia Dziennika Poznańskiego, Poznań 1887, s. 120. i tam też został pochowanyJego grób nie zachował się. Poświęcono mu na Helgolandzie tablicę pamiątkową.. Od 1997 urna z prochem z miejsca jego pochówku znajduje się w Krypcie Zasłużonych w podziemiach poznańskiego kościoła św. WojciechaPrądzyński Ignacy (1792-1850) [dostęp 2019-03-27]..

Był jednym z najbardziej utalentowanych generałów polskich I połowy XIX wieku, autorem około 60 prac z dziedziny wojskowości oraz cennych dla historyka obszernych pamiętników m.in. O sztuce wojennej – Kurs taktyki (1822-1823) oraz Czterej ostatni wodzowie polscy przed sądem historii (1865).

Był członkiem loży wolnomularskiej Bouclier du Nord w 1819Stanisław Małachowski-Łempicki, Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738–1821, w: Archiwum Komisji Historycznej, t. XIV, Kraków 1930, s. 390..

Rodzina W 1825 poślubił Emilię Rutkowską (zm. 2 IV 1886„Czas”, wydanie z dnia 8 kwietnia 1886 roku, s. 3.) z Miedzechowa. Z pięciorga dzieci Ignacego i Emilii Prądzyńskich wieku dorosłego dożyły jedynie dwie córki: Helena (1826-1854), malarka, żona Stanisława Herniczka z Potoczka, oraz Sylwia (1831-1862), pisarka. Pozostałe dzieci: Władysław, Stanisław i Emilia, zmarły w dzieciństwieIgnacy Prądzyński, [w:] Polski Słownik Biograficzny t. 28 s. 399.Herniczek h. Kotwicz, [w:] A. Boniecki, Herbarz polski, tom 7, s. 270–271.Ignacy Prądzyński, [w:] Polski Słownik Biograficzny, tom 28..

Patron Generał Ignacy Prądzyński jest (był) patronem jednostek Wojska Polskiego: 6 Pułku Saperów w Przemyślu 5 Mazurskiej Brygady Saperów w Szczecinie (1983-2000) 5 Pułku Inżynieryjnego w Szczecinie (od 2001) 6 Batalionu Logistycznego w Krakowie (od 25 kwietnia do 31 grudnia 2001 oraz od 27 kwietnia 2011) 1 Augustowskiego Batalionu Saperów (od 24 lipca 2025)

W Augustowie imię Prądzyńskiego nosi osiedle mieszkaniowe, Zespół Szkół Technicznych oraz ulica.

W Nowych Iganiach mieści się Szkoła Podstawowa im. gen. Ignacego Prądzyńskiego, a jego imię w nazwie szkoły pojawiło się w 1930.

Gen. Ignacy Prądzyński jest także bohaterem (patronem) 21 WDH-y „Żbiki” oraz 21 WDW „Stare Żbiki”.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Pamiętniki generała Prądzyńskiego Dzieła Ignacego Prądzyńskiego w bibliotece Polona

Kategoria:Autorzy pamiętników i dzienników z powstania listopadowego Kategoria:Wodzowie naczelni powstania listopadowego Kategoria:Generałowie dywizji powstania listopadowego Kategoria:Oficerowie Królestwa Kongresowego Kategoria:Oficerowie Wojska Księstwa Warszawskiego Kategoria:Członkowie Towarzystwa Patriotycznego (1821–1826) Kategoria:Członkowie Związku Kosynierów Kategoria:Kaliszanie Kategoria:Ludzie związani z Augustowem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (Księstwo Warszawskie) Kategoria:Odznaczeni Znakiem Honorowym (20 lat służby) Kategoria:Patroni jednostek Wojska Polskiego Kategoria:Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Polscy teoretycy wojskowości Kategoria:Polscy uczestnicy wojen napoleońskich Kategoria:Polscy wolnomularze (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Polscy zesłańcy do Wiatki Kategoria:Polscy zesłańcy w Imperium Rosyjskim (powstanie listopadowe) Kategoria:Pochowani w krypcie Zasłużonych Wielkopolan w kościele św. Wojciecha w Poznaniu Ignacy Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Iganiami (1831) Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Lipskiem 1813 (strona francuska) Kategoria:Uczestnicy inwazji na Rosję 1812 (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-austriackiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1792 Kategoria:Zmarli w 1850