mały|Posiedzenie Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego 14 grudnia 1981 roku
Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego (WRON) – nielegalny, pozakonstytucyjnyAndrzej Ajnenkiel, Konstytucje Polski w rozwoju dziejowym 1791-1997, Warszawa 2001, s. 335; Lech Garlicki, Odpowiedzi na pytania Przewodniczącego Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej p. prof. Jerzego Wiatra, dotyczące kwestii prawnych, Biuro Studiów i Ekspertyz Kancelarii Sejmu, Warszawa 1996, passim; Marian Kallas, Historia ustroju Polski X-XX w., wyd. 4., Warszawa 2001, s. 442; Marian Kallas, Adam Lityński, Historia ustroju i prawa Polski Ludowej, Warszawa 2000, s. 187; Wielka encyklopedia PWN, t. 29, Warszawa 2005, s. 538; Sprawozdanie Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej, [w:] O stanie wojennym w sejmowej Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej, Warszawa 1997, s. 209. Jerzy Stembrowicz (Z problematyki stanu nadzwyczajnego w prawie konstytucyjnym, „Więź” 1988, nr 11-12, s. 109) stwierdził, że „WRON jest instytucją prawnie nie określoną”. Z kolei Joanna Hołda i Zbigniew Hołda (Prawo karne wykonawcze, wyd. 2., Zakamycze 2004, s. 55) uważają ją, jako „niekonstytucyjną”., posiadający cechy junty wojskowej organ administrujący Polską w czasie stanu wojennego. Kierowana była przez gen. armii Wojciecha Jaruzelskiego.
Powstała w nocy 12/13 grudnia 1981, a rozwiązała się 21 lipca 1983. Polacy obraźliwie określali ten organ WRON-ą. Niektórym kojarzyło się to z określeniem niemieckiego orła z okresu II wojny światowej, również nazywanego „wroną”. Powstały również pogardliwe piosenki o Wojskowej Radzie Ocalenia Narodowego, takie jak „Zielona WRONa” (od koloru mundurów wojskowych), „To nic, że kraczą WRONy”, napisanych przez członków Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”.
W 2006 roku członkowie Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego zostali oskarżeni przez Główną Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Instytutu Pamięci Narodowej o popełnienie zbrodni komunistycznej, polegającej na kierowaniu zorganizowanym związkiem przestępczym o charakterze zbrojnym. W dniu 12 stycznia 2012 roku Sąd Okręgowy w Warszawie zgodził się z aktem oskarżenia, że stan wojenny przygotowano i wprowadzono niezgodnie z ówczesną konstytucją, a dokonała tego „grupa przestępcza o charakterze zbrojnym”, złożona z ludzi zajmujących najwyższe stanowiska. Według sądu związek ten tworzyli generałowie: Wojciech Jaruzelski, Czesław Kiszczak, Florian Siwicki oraz Tadeusz Tuczapski. Spośród wymienionych osób wyrok skazujący (4 lata pozbawienia wolności, obniżony o połowę na mocy amnestii, z warunkowym zawieszeniem wykonania kary na okres 5 lat) usłyszał jedynie Czesław Kiszczak. Pozostałe postępowania zostały zawieszone (lub umorzone) ze względu na zły stan zdrowia lub śmierć oskarżonych.
Skład Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego gen. armii Wojciech Jaruzelski (I sekretarz Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, premier rządu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, minister obrony narodowej) admirał Ludwik Janczyszyn – dowódca Marynarki Wojennej gen. broni Eugeniusz Molczyk – główny inspektor szkolenia, wiceminister obrony narodowej gen. broni Florian Siwicki – szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, wiceminister obrony narodowej gen. broni Tadeusz Tuczapski – główny inspektor obrony terytorialnej, wiceminister obrony narodowej gen. dyw. Józef Baryła – szef Głównego Zarządu Politycznego Wojska Polskiego, wiceminister obrony narodowej gen. dyw. Tadeusz Hupałowski – minister administracji, gospodarki terenowej i ochrony środowiska gen. dyw. Czesław Kiszczak – minister spraw wewnętrznych gen. dyw. Tadeusz Krepski – dowódca Wojsk Lotniczych gen. dyw. Longin Łozowicki – dowódca Wojsk Obrony Powietrznej Kraju gen. dyw. Włodzimierz Oliwa – dowódca Warszawskiego Okręgu Wojskowego gen. dyw. Czesław Piotrowski – minister górnictwa i energetyki gen. dyw. Henryk Rapacewicz – dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego gen. dyw. Józef Użycki – dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego gen. dyw. Zygmunt Zieliński – sekretarz Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego, szef Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej gen. bryg. Michał Janiszewski – szef Urzędu Rady Ministrów gen. bryg. Jerzy Jarosz – dowódca 1. Warszawskiej Dywizji Zmechanizowanej płk Tadeusz Makarewicz - dowódca Zgrupowania Jednostek Zabezpieczenia Ministerstwa Obrony Narodowej płk Kazimierz Garbacik - szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Łodzi płk w st. spocz. Roman Leś - prezes Zarządu Głównego Związku Byłych Żołnierzy Zawodowych ppłk Mirosław Hermaszewski (według własnej relacji wpisany na listę członków bez jego wiedzy i zgody) ppłk Jerzy Włosiński – dowódca 1 Mazowieckiej Brygady Wojsk Obrony Wewnętrznej
Hasła i karykatury
Powiedzenia z okresu stanu wojennego ośmieszające WRON: Wrona Orła nie pokona! Wron – won za Don! To nic, że kraczą WRONy WRONa nas nie pokona! WRONa skona 13-tego grudnia, roku pamiętnego wykluła się wrona z jaja czerwonego... – tekst piosenki Zdziwiły się OKON-ie że PRON-cie wyrosło WRON-ie! „WRONA SKONA” – „Dziennik Bałtycki” z dn. 12 lutego 1982 r. – początkowe litery każdego akapitu w felietonie o tematyce muzycznej układały słowa WRONA SKONA.. Jeśli wejdziesz między WRONy, towarzyszu – bądź czerwony WRONa kracze, naród płacze Junta juje
Przewodniczący Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego, gen. armii Wojciech Jaruzelski, wywodził się z rodziny herbu „Ślepowron”, a na dodatek nosił ciemne okulary. Stąd nazywano go „Ślepcem”, „Ślepowronem”, „Spawaczem” lub „Pinochetem”.
Przypisy
Linki zewnętrzne Artykuł o piosenkach – „Orła WRON-a nie pokona”, portal Interia
Kategoria:Stan wojenny w Polsce 1981–1983