Rąbiń

Rąbiń – wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie kościańskim, w gminie Krzywiń.

Położenie Położona jest na Pojezierzu Krzywińskim nad wyskockim rowem. Rąbiń leży na jednym ze szlaków rowerowych sieci EuroVelo (trasa nr 9, odcinek Poznań – Zaorle). Przez wieś przebiega także pielgrzymia Wielkopolska Droga św. Jakuba. Rąbiń oraz okoliczne wsie (takie jak: Turew, Błociszewo, czy Stary Gołębinw dwóch pierwszych znajdują się pałace, zaś w drugiej i trzeciej stoją zabytkowe, drewniane kościoły), leżące na terenie czterech gmin, w dwóch różnych powiatach – kościańskim i śremskim, stanowią z rolniczo-kulturowego punktu widzenia cenny obszar. Właśnie dlatego wraz z Rąbiniem, również kilkanaście innych miejscowości objętych zostało ochroną przez Park Krajobrazowy im. gen. Dezyderego Chłapowskiego, który utworzono w 1992 roku.

Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od pierwszej połowy XII wieku. Pierwszy zachowany zapis pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1144 (wg. zachowanej kopii z ok. 1470-1480) gdzie odnotowano ją pod zlatynizowaną, staropolską nazwą „Rambino”, 1316 „Ranbino”, 1371 „Rambino”, 1394 „Røbino”, 1400 „Rombino, Rabinno”, 1419 „Rambyno”, 1424 „Ranbiną, Rambina”, 1425 „Rabino”, 1450 „Robino”, 1487 wg zachowanej wzmianki z XVIII wieku, „Rumbino”, 1488 „Rambyni”, 1528 „Rąmbino”, 1563 „Rambyno” Wojskowy Instytut Geograficzny: mapa z 1933 rokuKodeks dyplomatyczny Wielkopolski: tom II, dokument nr 988, Ignacy Zakrzewski, Poznań 1878.

Od nazwy miejscowej wsi Rąbiń, pochodzi również polskie, szlacheckie, odmiejscowe nazwisko Rąbińskich, którzy od średniowiecza byli dawnymi właścicielami miejscowości.

Po rozbiorach Polski Prusacy używali również nazwy "Rombin" utworzonej od zlatynizowanej, polskiej nazwy. W czasie niemieckiej okupacji ziem polskich w latach 1939–1945 niemiecka administracja III Rzeszy zmieniła historyczną nazwę wsi na nową, całkowicie niemiecką nazwę Ackerrode ).

Historia thumb|180px|kaplica w rąbińskim lesie Okolice były prawdopodobnie zasiedlone wcześniej niż odnotowały to archiwalne zapisy historyczne. Na polu przy granicy z Turwią Archeolodzy odnaleźli ok. 1937 fragment brzegu naczynia obtaczanego całkowicie, który był datowany na II połowę X – XI wieku .

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była własnością należącą szlachty polskiej z rodu Rąbińskich, którzy od nazwy wsi przyjęli odmiejscowe nazwisko. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1465 miejscowość leżała w powiecie kościańskim Korony Królestwa Polskiego. Od 1391 była siedzibą własnej parafii, a w 1510 odnotowano ją w dekanacie Kościan.

W 1371 dziedzic Rąbienia Dziersław herbu Grzymała, który wspomniany został jako świadek oraz jako „iudex” prawdopodobnie podsędek poznański. W latach 1391-1394 archiwalne zapisy odnotowały Sędziwoja z Rąbinia, którego historycy uznają za syna lub brata Wincentego Łódzkiego zwanego też Wincentym z Choryni. W 1391 Sędziwój pozwał swego ojca lub brata Wincentego z Choryni o to, że nie wymierzył sprawiedliwości swym ludziom oraz że był sędzią w swojej sprawie. W 1394 pozwał z kolei Bieniaka z Czeszewa koło Miłosławia o wiano (łac. „dothalicium”) swojej matki. Bieniak nie chciał odpowiadać w sądzie bez swoich braci ciotecznych Szczepana (łac. „Stephanus”) i Miczka, brata rodzonego oraz siostry przyrodniej oraz brata Jarosława i innej siostry przyrodniej; wszyscy mieli stanąć na najbliższe wielkie roki w Poznaniu, a wcześniej mieli być wołani u słupa, czyli „pod pręgierzem”.

Historyczne źródła odnotowały także zwykłych mieszkańców wsi pochodzących z niższych stanów. W 1391 wspomniany został Szczepan kmieć z Rąbinia. W 1423 Jakub syn Andrzeja kmieć z Rąbinia pozwany został przez pannę Małgorzatę oraz jej matkę, wdowę Dorotę z Rąbienia o obietnicę małżeństwa złożoną Małgorzacie. Stona postawiła w sądzie świadków: Mikołaja plebana w Rąbieniu oraz plebana Wierzchosława. W 1428 wspomniany został kmieć Goriak mieszkający zapewne z części Rąbienia należącej do Sędziwoja Rąbieńskiego oraz Dziersław. W 1428 wspomniano Michała Mruka kmiecia rąbieńskiego. W 1429 pracownika Jana niegdyś rzemieślnika w Rąbieniu. Odnotowano, że Janusz Rąbiński był mu winien 3 grzywny. W 1443 wspomniani zostali Jakub i Mikołaj kmiecie z Rąbinia. W 1485 wspomniano pracowitych Jafroszkę oraz jej męża Jana Żaka z Rąbienia, którzy byli w sporze sądowym z pracownikiem Szymonem i Wojciechem z Dalewa braćmi rodzonymi oraz niedzielnymi Jafroszki. Opat lubiński doprowadził do ugody pomiędzy stronami: Jafroszka zrzekła się wszelkich praw do ojcowizny w Dalewie po otrzymaniu pełnej zapłaty od swoich braci.

Miejscowość odnotowały także zapisy podatkowe z XVI wieku. W 1510 w Rąbiniu było 13 łanów osiadłych oraz 9 opustoszałych, nieuprawianych, a także 1,5 łana opuszczonego sołeckiego. Wspomniany został także folwark dziedzica, trzy karczmy oraz role prawdopodobnie karczmarskie. W 1530 miał miejsce pobór od 7 łanów osiadłych. W 1563 pobrano podatki od 26 i 1/4 łana osiadłego, dwóch karczm dorocznych, wiatraka dorocznego, 4 zagrodników. W 1580 pobrano od 15 i 3/4 łana osiadłego, 9 zagrodników, 8 komorników, 4 rzemieślników, od owczarza wypasającego 36 owiec, a także od dwóch wiatraków. W 1580 i 1582 miał miejsce pobór z Rąbinia, którego płatnikami byli Maciej Rąbiński płacący od 7 i 3/4 łana oraz Stanisław Rąbiński od 8 łanów.

Zabory Polski W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815–1848) miejscowość wzmiankowana jako Rombin należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Kosten rejencji poznańskiej. Rombin należał do okręgu krzywińskiego tego powiatu i stanowił część majątku Turwia (dziś Turew), którego właścicielem był wówczas (1846) gen. Dezydery Chłapowski. W skład majątku Turwia wchodził także folwark Rombinek oraz Wronowo. Według spisu urzędowego z 1837 roku Rombin liczył 440 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 52 dymy (domostwa).

II wojna światowa W czasie niemieckiej okupacji ziem polskich w latach 1939–1945 niemiecka administracja III Rzeszy zmieniła historyczną nazwę wsi na nową, całkowicie niemiecką nazwę Ackerrode ).

Okres PRL W okresie 1975–1998 miejscowość znajdowała się w leszczyńskiem.

Urodzeni w Rąbiniu Stanisław Kostka Mielżyński – polski hrabia, wolnomularz, generał brygady Wojska Polskiego.

Atrakcje turystyczne Kościół Późnogotycka, zabytkowa świątynia pod wezwaniem Apostołów Piotra i Pawła, murowana z cegły, wzniesiona w końcu XV i I połowy XVI wieku z wykorzystaniem murów XIII-wiecznej budowli romańskiej. Szczyt zbudowano około 1550 roku. Kościół jest jednonawowy z parą bocznych barokowych kaplic z 1648 roku i neogotyckim prezbiterium z lat 1904–1905. Po obu stronach wejścia znajdują się kopie tablic VII i VIII stacji Kopaszewskiej Drogi Krzyżowej (oryginały mieści kaplica w Kopaszewie). W pobliżu stoi również XIX-wieczna plebania.

Nekropolia Chłapowskich Jest to niewielki, otoczony ceglanym murem cmentarz, znajdujący się wokół kościoła. Pochowani są m.in. Dezydery Chłapowski wraz z żoną Antoniną z Grudzińskich Chłapowską, jego ojciec – Józef Chłapowski oraz Joanna Grudzińska – księżna łowicka, żona wielkiego księcia Konstantego Pawłowicza (zm. 1831; jej grób przeniesiono w 1929 roku z Carskiego Sioła).

Pomniki Przed kościołem, po drugiej stronie drogi w kierunku Dalewa stoi kamienny obelisk o podstawie trójkąta, ozdobiony płaskorzeźbami na każdej ze stron, pochodzący z 1764 roku.

Na rynku (pl. Kościuszki) znajduje się głaz z tablicą, która upamiętnia fakt podpisania w okolicy Rąbinia aktu oficjalnego przystąpienia Wielkopolski do powstania przeciw pruskiemu zaborcy.

Przypisy

Bibliografia