Kościół ewangelicki w Szczuplinach – dawny kościół pod wezwaniem św. Barbary w Szczuplinach, w gminie Rybno, powiecie działdowskim, województwie warmińsko-mazurskim. Wzniesiony około 1400 roku, po reformacji służył miejscowej parafii ewangelickiej. Rozebrany około 1970 roku, zachowany fragmentarycznie w postaci ruin wieży.
Historia Kościół zbudowano około 1400 roku na wzniesieniu nad brzegiem jeziora Rumian. Po sekularyzacji Prus został przejęty przez protestantów, a Szczupliny stały się siedzibą parafii ewangelickiej.
W drugiej połowie XVI i w XVII wieku właścicielami miejscowości byli Oleśniccy (von Oelsnitz), którzy fundowali wyposażenie świątyni. W 1568 roku zakupili dzwon odlany w Malborku, w 1636 roku srebrny kielich, a w 1646 roku ołtarz. Z ich fundacji pochodził również obraz przedstawiający Barbarę i Karola Oleśnickich z dziećmi.
W 1830 roku przeprowadzono generalny remont kościoła, nadbudowano wieżę i otoczono teren kamiennym murem.
W okresie II Rzeczypospolitej parafia należała do superintendentury działdowskiej Ewangelickiego Kościoła Unijnego w Polsce. Według zestawienia opublikowanego przez Stefana Grelewskiego w 1937 roku liczyła 180 wiernychStefan Grelewski, Wyznania protestanckie i sekty religijne w Polsce współczesnej, Lublin 1937, s. 333..
Świątynia stopniowo ulegała dewastacji. W 1954 roku stopień jej zniszczenia oszacowano na 70%. 30 października 1967 roku kościół wraz z cmentarzem przykościelnym wpisano do rejestru zabytków pod numerem 706/67, s. 24.. Około 1970 roku budynek rozebrano, pozostawiając fragment murowanej wieży z przyporą.
Architektura i wyposażenie Kościół był orientowany, salowy, murowany z kamienia, z trójbocznym zamknięciem od wschodu. Od północy przylegała szachulcowa zakrystia, a od południa kruchta. Dach dwuspadowy, pierwotnie kryty dachówką, przed rozbiórką miał pokrycie gontowe. Okna zamknięto spłaszczonymi łukami.
Od strony jeziora wznosiła się kwadratowa wieża, murowana w dolnej części i szachulcowa w górnej, nakryta dachem namiotowym.
Do historycznego wyposażenia należały między innymi ławka kolatorska z herbem z początku XVII wieku, płyta nagrobna Oleśnickich z 1654 roku, ich epitafium oraz XVIII-wieczny ołtarz ambonowy. Organy i dwa dzwony przeniesiono do kościoła katolickiego w Koszelewach.
Cmentarze ewangelickie Przy świątyni znajdował się cmentarz ewangelicki. Encyklopedia Warmii i Mazur datuje go na drugą połowę XIX wieku i odnotowuje zachowane pozostałości betonowych obramień grobów. Nekropolia jest objęta wspólnym z ruinami kościoła wpisem do rejestru zabytków.
W serwisie Narodowego Instytutu Dziedzictwa figuruje również odrębny cmentarz ewangelicki w Szczuplinach, datowany na XX wiek i ujęty w ewidencji zabytków.
Przypisy
Kategoria:Szczupliny Szczupliny Szczupliny Szczupliny Szczupliny Szczupliny