U-225

U-225 – niemiecki okręt podwodny typu VIIC z okresu II wojny światowej.

Wyporność U-Boota wynosiła 769 ton w położeniu nawodnym i 871 ton pod wodą, a jego główną bronią było 14 torped o kalibrze 533 mm, wystrzeliwanych z pięciu wewnętrznych wyrzutni. Jednostka rozwijała na powierzchni prędkość maksymalną 17,7 węzła, jej zasięg przy prędkości 10 węzłów wynosił 8500 Mm.

Okręt został zwodowany 28 maja 1942 roku w stoczni Friedrich Krupp Germaniawerft w Kilonii, a 11 lipca 1942 roku wszedł do służby w Kriegsmarine. Pływając w składzie 1. Flotylli U-Bootów odbył dwa patrole bojowe, podczas których zatopił jeden statek o pojemności 5273 BRT i uszkodził cztery o łącznej pojemności  BRT. U-225 został zatopiony 22 lutego 1943 roku na północ od Azorów przez brytyjską korwetę .

Projekt i budowa

Jednostki typu VIIC były kolejnym ewolucyjnym ulepszeniem najliczniej budowanych w Niemczech okrętów typu VII. Poprzednik – typ VIIB – miał niewystarczający zasięg i za mało miejsca pod pokładem umożliwiającego instalację sonaru. Opracowany w 1938 roku projekt nowego okrętu różnił się od poprzedniej wersji m.in. zwiększoną grubością blach kadłuba sztywnego (z 16 do 18,5 mm, co zwiększyło maksymalną głębokość zanurzenia z 200 metrów do 250–280 metrów), przedłużeniem kadłuba o 60 cm i kiosku o 30 cm oraz powiększeniem zbiorników paliwa o 5,4 m³, co poprawiło zasięg. Powiększone rozmiary pozwoliły na instalację aktywnego sonaru , który uzupełniał pasywny Gruppenhorchgerät (GHG). Do zakończenia wojny do służby weszło 568 okrętów typu VIIC.

U-225 zamówiono 15 sierpnia 1940 roku. Został zbudowany w stoczni Friedrich Krupp Germaniawerft w Kilonii jako jeden z 58 okrętów typu VIIC zamówionych w tej wytwórni. U-225 otrzymał numer stoczniowy 655 (Werk 655). Stępkę okrętu położono 3 września 1941 roku, a zwodowany został 28 maja 1942 roku.

Dane taktyczno-techniczne thumb|left|alt=Wnętrze przedziału silników wysokoprężnych U-Boota typu VIIC|Wnętrze przedziału silników wysokoprężnych U-225 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 67,1 metra, szerokość 6,2 metra i zanurzenie 4,74 metra. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 9,6 metra. Wykonany ze stali pancernej CM 351 o grubości 18,5 mm kadłub sztywny miał 50,5 metra długości i 4,7 metra szerokości. Kadłub podzielono grodziami na sześć przedziałów wodoszczelnych: (od dziobu): I – przedział torpedowy ze sterami głębokości oraz GHG, II – przedział akumulatorów wraz z pomieszczeniami załogi, magazynem amunicji i toaletą, III – centrala z pomieszczeniem wielofunkcyjnym (mieszczącym drugą baterię akumulatorów, pomieszczenia załogi i kambuz), IV – przedział silników spalinowych, V – przedział silników elektrycznych, VI – rufowy przedział torpedowy ze sterami kierunku i głębokości. Kadłub ciśnieniowy otoczony był kadłubem lekkim wykonanym z blach o grubości 4–8 mm. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 769 ton, a w zanurzeniu 871 ton.

Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne Krupp-Germaniawerft F46 z doładowaniem o łącznej mocy 3200 KM przy 470-490 obr./min, a pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym prądu stałego AEG GU 460/8-276 o łącznej mocy 560 kW (750 KM) przy 295 obr./min. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby, zapewniając maksymalną prędkość 17,7 węzła na powierzchni i 7,6 węzła w zanurzeniu. Zasięg wynosił 8500 Mm przy prędkości 10 węzłów w położeniu nawodnym (3250 Mm przy prędkości maksymalnej) oraz 80 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą (130 Mm przy 2 węzłach). Zbiorniki mieściły 113,47 tony paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów AFA 33 MAL 800 W po 62 ogniwa każda, o łącznej pojemności 9160 Ah, masie 62 tony i czasie rozładowania 20 godzin. Dopuszczalna głębokość zanurzenia okrętu wynosiła 100 metrów, a głębokość zgniecenia 250–280 metrów.

Okręt wyposażony był w pięć wyrzutni torped o kalibrze 533 mm (cztery na dziobie i jedną rufową), z łącznym zapasem 14 torped (wymiennie okręt mógł przenosić 26 min typu TMA lub 39 min typu TMB). Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 88 mm SK C/35 L/45, z zapasem amunicji wynoszącym 220–250 naboi oraz pojedyncze działko przeciwlotnicze kalibru 20 mm C/38 L/65. Jednostka była również wyposażona w pasywny sonar GHG i aktywny , a do obserwacji służyły dwa peryskopy Zeissa: bojowy i nocny.

Załoga okrętu składała się z czterech oficerów oraz 40 podoficerów i marynarzy.

Służba U-225 został wcielony do służby w Kriegsmarine 11 lipca 1942 roku. Dowództwo okrętu objął por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) , dowodzący wcześniej U-4. U-Boot otrzymał numer poczty polowej M 10 643. Do 31 grudnia 1942 roku załoga jednostki przechodziła szkolenie w składzie , operując z Kilonii.

Pierwszy rejs bojowy 5 grudnia 1942 roku U-225 wyszedł z Kilonii na swój pierwszy wojenny patrol, kierując się na Atlantyk. W dniach 22–31 grudnia U-Boot wchodził w skład wilczego stada „Spitz”. 27 grudnia o godzinie 21:35 U-225 wystrzelił torpedę w kierunku zbudowanego w 1928 roku brytyjskiego parowego zbiornikowca „Scottish Heather” o pojemności 7087 BRT, płynącego w konwoju z ładunkiem 750 ton paliwa dla jednostek eskorty na trasie Newcastle upon Tyne – Nowy Jork, z którego niedługo przedtem pobierała paliwo kanadyjska korweta typu Flower . Korweta zauważyła wynurzonego U-Boota przed atakiem i otworzyła w jego kierunku ogień, jednak okręt podwodny na pełnej prędkości wymanewrował ją i trafił statek w prawą burtę przed mostkiem na pozycji . Po ataku U-225 zanurzył się i został obrzucony przez HMCS „Chilliwack” bombami głębinowymi, jednak nie doznał żadnych uszkodzeń. Licząca 54 osoby załoga zbiornikowca najpierw opuściła statek w szalupach ratunkowych i obrała kurs na Irlandię, lecz drugi oficer i kilku marynarzy powrócili na pokład i zdołali ponownie uruchomić maszyny, po czym odnaleźli pozostałe łodzie z resztą załogantów. „Scottish Heather” mimo uszkodzenia bez strat w załodze dotarł 3 stycznia 1943 roku samodzielnie do Firth of Clyde, gdzie został naprawiony i przywrócony do służby.

Następnego dnia na północ od Azorów U-225 kontynuował operację przeciwko konwojowi ONS-154: o godzinie 22:02 wystrzelił salwę torped w kierunku kilku statków, uzyskując trafienia w dwie jednostki. Pierwszą był zbudowany w 1918 roku brytyjski parowiec „Melmore Head” o pojemności 5273 BRT, płynący pod balastem z Newport przez Belfast Lough do Saint John. Statek otrzymał dwa trafienia i eksplodował, po czym zatonął na pozycji , a z jego liczącej 49 osób załogi zginęło 13 marynarzy i jeden artylerzysta; pozostali (kapitan William John Leinster, 30 załogantów i czterech artylerzystów) zostali uratowani przez kanadyjską korwetę typu Flower . Drugą ofiarą tej salwy okazał się pochodzący z 1919 roku brytyjski parowiec „Ville de Rouen” (5598 BRT), przewożący 5500 ton drobnicy na trasie Glasgow – Wyspa Świętej Heleny, Wyspa Wniebowstąpienia i Tristan da Cunha – Beira. Statek został trafiony torpedą wystrzeloną w wyrzutni rufowej i doznał uszkodzeń, zostając później zatopiony dwiema torpedami na pozycji przez innego U-Boota – (ocalała cała, licząca 71 osób załoga, podjęta z wody przez korwetę HMCS „Shediac”).

Między godziną 23:53 a 23:56 U-225 wystrzelił kolejne cztery pojedyncze torpedy, także trafiając dwa statki. Pierwszym był zbudowany w 1928 roku belgijski motorowiec „President Francqui” o pojemności 4919 BRT, który płynął pod balastem z Belfastu do Nowego Jorku. Statek otrzymał trafienie jedną torpedą i doznał uszkodzeń, a następnego dnia został zatopiony o godzinie 10:15 na pozycji przez siostrzany , który zużył do tego aż sześć torped (o 8:13 „President Francqui” został także trafiony kolejną torpedą przez U-225). W wyniku ataku zginęło pięciu z 57 ludzi znajdujących się na pokładzie, a kapitan został wzięty do niewoli przez U-225. Drugą trafioną jednostką był pochodzący z 1941 roku brytyjski catapult aircraft merchant (CAM) „Empire Shackleton” o pojemności 7068 BRT, transportujący 2000 ton drobnicy i 1000 ton amunicji na trasie Liverpool – Zatoka Liverpoolska – Halifax. Statek, na którym przebywał komodor konwoju, wiceadmirał , otrzymał dwa trafienia torpedami i został uszkodzony; następnego dnia stał się celem ataku oraz i został ostatecznie zatopiony ogniem artyleryjskim tego pierwszego na pozycji o godzinie 5:43. Z załogi liczącej 62 osoby 43 zostały podjęte wieczorem przez , jednak 30 grudnia został on zatopiony przez U-435 i wszystkie zginęły (kapitan, komodor, pięciu marynarzy Royal Navy, 31 członków załogi i czterech artylerzystów); pozostałych jedenastu członków załogi, jeden marynarz RN i siedmiu artylerzystów zostali uratowani przez brytyjski parowiec „Calgary” i korwetę HMCS „Shediac” (K110).

1 stycznia 1943 roku okręt został przyporządkowany do 1. Flotylli U-Bootów. 8 stycznia po 35 dniach spędzonych w morzu okręt dopłynął do portu w Breście.

Drugi rejs bojowy i utrata okrętu 2 lutego 1943 roku U-225 wyszedł z Brestu na swój drugi wojenny patrol, udając się na wody północnego Atlantyku. Między 11 a 15 lutego okręt operował w wilczym stadzie Ritter. 22 lutego na północ od Azorów (na pozycji ) został zatopiony bombami głębinowymi przez brytyjską korwetę typu Flower . Zginęła cała, licząca w tym rejsie 46 osób załoga U-225.

Wcześniejsze ustalenia przypisywały jego zatopienie 15 lutego na południowy na pozycji bombami głębinowymi przez samolot bombowy Consolidated B-24 Liberator z oznaczeniem „S” z brytyjskiej , pilotowany przez Reginalda Turnera, jednak w wyniku tego ataku został zatopiony lub 21 lutego na pozycji bombami głębinowymi przez amerykański kuter United States Coast Guard , jednak w rzeczywistości atak ten dotyczył i nie spowodował żadnych uszkodzeń U-Boota.

Podsumowanie działalności bojowej U-225 odbył dwa patrole bojowe, spędzając w morzu 56 dni. W ich trakcie zatopił jeden statek o pojemności 5273 BRT i uszkodził cztery o łącznej pojemności  BRT. Na pokładach zatopionych jednostek zginęło 19 osób. Pełne zestawienie strat przedstawia poniższa tabela:

+ Lista zatopionych jednostek Data Nazwa Państwo Tonaż Los jednostki 27 grudnia 1942 „Scottish Heather” 7087 uszkodzony 28 grudnia 1942 „Melmore Head” 5273 zatopiony 28 grudnia 1942 „Ville de Rouen” 5598 uszkodzony 28 grudnia 1942 „President Francqui” 4919 uszkodzony 28 grudnia 1942 „Empire Shackleton” 7068 uszkodzony RAZEM zatopione: 1 uszkodzone: 4

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Nazwy okrętów niemieckich Kategoria:Niemieckie okręty podwodne typu VII zatopione podczas II wojny światowej Kategoria:Niemieckie okręty podwodne zatopione bombami głębinowymi Kategoria:Okręty podwodne typu VIIC Kategoria:Okręty zbudowane we Friedrich Krupp Germaniawerft Kategoria:Statki i okręty zatopione na Oceanie Atlantyckim