Gąska czarnołuseczkowata (Tricholoma squarrulosum Bres.) – gatunek grzybów należący do rodziny gąskowatych (Tricholomataceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji: Tricholoma, Tricholomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go Giacomo Bresàdola w 1898 r. na glebie pod sosnami we Włoszech. Niektóre synonimy: Tricholoma atrosquamosum var. squarrulosum (Bres.) Mort. Chr. & Noordel. 1999 Tricholoma nigromarginatum Bres. 1926 Tricholoma atrosquamosum subsp. sciodes Secr. ex Konrad 1929 Tricholoma atrosquamosum f. bisporum Bon 1975 Tricholoma atrosquamosum var. parvispora Raithelh. 1988 Polską nazwę podała w 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów z uwagą, że takson ten jest traktowany jako odmiana lub synonim Tricholoma atrosquamosum (gąska czarnołuskowa).
Morfologia Kapelusz Średnica 2,5–8 cm, początkowo wypukły, w miarę dojrzewania stający się szeroko wypukłym lub niemal płaskim. Powierzchnia w stanie suchym szarawa pod gęstą warstwą ciemnoszarych do niemal czarnych włókienek i łuseczek. Brzeg podwinięty i owłosiony, zwłaszcza u młodych owocników. Blaszki Przyrośnięte z wycięciem, gęste lub bardzo gęste, liczne międzyblaszki. Barwa od białawej do matowoszarej. Trzon Wysokość 3–6 cm, grubość 0,5–2 cm, powyżej zgrubiałej podstawy mniej więcej walcowaty. Powierzchnia sucha, pokryty szarymi do niemal czarnych włókienkami i łuseczkami na szarawym lub białawym tle; czasami przebarwiający się na czerwono w pobliżu podstawy. U podstawy biała grzybnia. Miąższ Białawy do szarawego lub nieco brązowawy w trzonie. Nie zmienia barwy po przekrojeniu – lub, u podstawy trzonu, powoli zmienia kolor na różowoczerwony (i zachowuje tę czerwoną barwę po wysuszeniu). Cechy mikroskopowe Zarodniki 5–7 × 3–4 µm; elipsoidalne, z niewielkim wyrostkiem wnęki, gładkie, w KOH szkliste, nieamyloidalne. Podstawki 4-sterygmowe. Brak pleurocystyd i cheilocystyd. Skórka kapelusza typu cutis, zbudowana z cylindrycznych, gładkich i septowanych elementów o szerokości 5–15 µm, barwy od szklistej do brązowawej; miejscami występują wzniesione skupienia ciemnobrązowych elementów (tworzące łuseczki). Brak sprzążek.
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej, Europie i Azji. Brak tego gatunku w opracowanym w 2003 r. przez Władysława Wojewodę wykazie wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, ale podano jego stanowiska w późniejszych latach.
Gąski to naziemne grzyby mykoryzowe współżyjący z wieloma gatunkami drzew liściastych.
Przypisy
Kategoria:Gąskowate Kategoria:Mykobiota Polski