Zarząd Przemysłu Ziemniaczanego – jednostka organizacyjna Ministerstwa Przemysłu Rolnego i Spożywczego, stanowiąca centralne ogniwo zarządzania przemysłem ziemniaczanym, odpowiedzialne za planowanie, koordynowanie i kontrolę działalności podległych zakładów oraz zabezpieczenie realizacji zadań produkcyjnych i surowcowych w warunkach gospodarki planowej.
Powołanie Zarządu Na podstawie ustawy o zmianie organizacji naczelnych władz gospodarki narodowej w 1949 r. powołano Ministerstwo Przemysłu Rolnego i SpożywczegoUstawa z dnia 10 lutego 1949 r. o zmianie organizacji naczelnych władz gospodarki narodowej. Dz. U. 1949 nr 7 poz. 43Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 marca 1949 r. w sprawie zakresu działania Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego. Dz. U 1949 nr 18 poz. 122. Uchwałą Rady Ministrów z 1951 r. w sprawie tymczasowego statutu organizacyjnego Ministerstwa Przemysłu Rolnego i Spożywczego ustanowiono Zarząd Przemysłu ZiemniaczanegoUchwała nr 772 Rady Ministrów z dnia 17 listopada 1951 r. w sprawie tymczasowego statutu organizacyjnego Ministerstwa Przemysłu Rolnego i Spożywczego. M. P. 1951 nr 97 poz. 1371. Centralny Zarząd funkcjonował według zasad określonych w dekrecie z 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowychDekret z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych. Dz. U. 1950 nr 49 poz. 439.
Siedzibą Zarządu był Poznań.
Cele i zadania Zarządu Celem Zarządu Przemysłu Ziemniaczanego było centralne planowanie, organizowanie i kontrolowanie działalności przemysłu ziemniaczanego w warunkach gospodarki planowej PRLArchiwum Akt Nowych, Centralny Zarząd Przemysłu Ziemniaczanego w Warszawie, sygn. 2/1020/0, 1949–1958.. Do jego podstawowych zadań należało koordynowanie działalności podległych przedsiębiorstw oraz zapewnienie realizacji ustalonych planów produkcyjnych i gospodarczychWacław Dąbrowski, Przemysł ziemniaczany w planowej gospodarce rolniczej, Zrzeszenie Przedsiębiorców Gorzelń Rolnych, Warszawa 1949..
Powołanie Zarządu pozostawało w związku z dekretem z 1952 r. o obowiązkowych dostawach ziemniaków, który zapewnieniał odpowiednią ilości surowca, mająca znaczenia dla realizacji planów produkcyjnychDekret z dnia 28 sierpnia 1952 r. o obowiązkowych dostawach ziemniaków. Dz. U. 1952 nr 37 poz. 255. Istotnym elementem funkcjonowania przemysłu ziemniaczanego było bowiem zabezpieczenie bazy surowcowejJózef Janicki, Spożycie i przetwórstwo ziemniaków w Polsce. Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych, 1963, nr 42..
Do zakresu działalności Zarządu należał również nadzór nad funkcjonowaniem przedsiębiorstw przemysłu ziemniaczanego i organizowanie ich działalności produkcyjnej. Obejmowała ona przetwarzanie ziemniaków na produkty przemysłowe, w szczególności skrobię ziemniaczaną, syropy, płatki i dekstryny, a także wykorzystanie surowca w gorzelnictwie.
Ważnym zadaniem było planowanie gospodarcze, obejmujące przygotowywanie i koordynowanie planów produkcyjnych oraz finansowych podległych przedsiębiorstw, zgodnie z założeniami narodowych planów gospodarczych. Zarząd uczestniczył także w organizowaniu zaopatrzenia oraz obrotu surowcami i produktami przemysłu ziemniaczanego.
Uzupełnieniem działalności produkcyjnej pozostawała kontrola jakości surowców i wyrobów oraz zapewnienie właściwych warunków technicznych procesu produkcyjnego. Ze względu na dużą masę i nietrwałość ziemniaków, istotne znaczenie miała również organizacja transportu i sprawne przemieszczanie surowca do zakładów przetwórczychWładysław Bielicki [red.], Technologia przemysłów ziemniaczanych. Cz. 2, Warszawa: Wydawnictwo Przemysłu Lekkiego i Spożywczego, Warszawa 1954..
Wykaz zakładów podległych Zarządowi w 1952 r. Wykaz zakładów podległych Zarządowi w 1952 r. przedstawiał się następująco:
Krochmalnia „Bronisław” w Bronisławiu; Państwowe Zakłady Przemysłu Ziemniaczanego w Głownie; Krochmalnia i Płatkarnia „Janikowo” w Janikowie; Krochmalnia „Kąty” w Kątach Mazowieckich; Wytwórnia Syropu Ziemniaczanego „Lublin” w Lublinie; Zakłady Przemysłu Ziemniaczanego „Lubań” w Lubaniu; Zakłady Przemysłu Ziemniaczanego „Luboń” w Luboniu; Krochmalnia i Płatkarnia „Łobez” w Łobezie; Krochmalnia i Płatkarnia „Sokółka” w Niechlowie; Krochmalnia „Niewolno” w Niewolnie; Fabryka Przetworów Ziemniaczanych „Nowogard” w Nowogardzie; Zakłady Przemysłu Ziemniaczanego „Piła” – Zakład nr 1 w Pile; Zakłady Przemysłu Ziemniaczanego „Piła” – Wytwórnia II w Pile; Fabryka Przetworów Ziemniaczanych „Złoty Potok” w Złotym Potoku; Krochmalnia i Płatkarnia „Słupsk” w Słupsku; Krochmalnia „Staw” w Stawie; Krochmalnia „Toruń” w Toruniu; Wytwórnia Płatków Ziemniaczanych w Wągrowcu; Fabryka Przetworów Ziemniaczanych „Witnica” w Witnicy; Zakłady Przemysłu Ziemniaczanego „Wronki” we Wronkach.
Powierzchnia zasiewów, plony i zbiory ziemniaków Według danych Rolniczego Rocznika Statystycznego z 1966 r. powierzchnia zasiewów, plony i zbiory ziemniaków przedstawiały się następującoRolniczy Rocznik Statystyczny 1945-1965, GUS, Warszawa 1966. : Wyszczególnienie 194619501955Zasiewy w tys. ha1665,12615,92702,4Zbiory w tys. ton30620,63613027021Plony z 1 ha w q134100132
Przypisy
__INDEKSUJ__ __ZESPISEM__
Kategoria:Urzędy centralne PRL