Ryszard Stefan Wanke (ur. 23 kwietnia 1894 w Warszawie, zm. 4–7 kwietnia 1940 w Katyniu) – polski działacz niepodległościowy, przemysłowiec, oficer rezerwy Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Syn Jana (1847–1932) i Karoliny z Böhmów (1852–1929). Był starszym bratem Bruna Bronisława, ps. Rymsza (1896–1985), działacza niepodległościowego, posła na Sejm RP. W 1914 ukończył naukę w Gimnazjum im. Mikołaja Reja w Warszawie. Następnie studiował na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego. Pełnił funkcję prezesa Centrali Bratniej Pomocy, wiceprezesa Bratniej Pomocy Studentów UW i wiceprezesa Koła Medyków na UW.
W listopadzie 1916 wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej i ukończył w niej szkołę podoficerską oraz szkołę podchorążych. W listopadzie 1917 został delegowany przez władze POW do Związku Wolności, jednoczącego organizacje akademickie takie jak: Filarecja, Zarzewie, Organizacja Młodzieży Narodowej i inne. Współpracował z Wacławem Sieroszewskim, Tadeuszem Hołówką, Andrzejem Strugiem i Tadeuszem Katelbachem.
11 listopada 1918 jako ochotnik wstąpił do Wojska Polskiego i został przydzielony do Legii Akademickiej. W styczniu 1919 został wysłany na front ukraiński. Walczył w szeregach I batalionu 36 pułku piechoty. Po dwóch tygodniach został dowódcą plutonu. Wyróżnił się pod Sokolnikami (13 stycznia 1919), Rokitnem i Polanami (13 maja 1919), Rohatynem (27 maja 1919) i Czortkowem (8 czerwca 1919). Od 3 lipca do 1 listopada 1919 był uczniem 15. klasy Szkoły Podchorążych w Warszawie. Na przełomie listopada i grudnia tego roku ukończył kurs oficerski jazdy konnej w 11 pułku ułanów w Mińsku Mazowieckim. 9 grudnia 1919 został mianowany z dniem 1 grudnia 1919 podporucznikiem w piechocie i wcielony do batalionu zapasowego 36 ppDz. Rozk. Wojsk. Nr 98 z 28 grudnia 1919, poz. 4149.. Dowodził kompanią. Od marca 1920 ponownie na froncie z macierzystym pułkiem. W lipcu został dowódcą kompanii karabinów maszynowych 132 pułku piechoty. Od 18 sierpnia dowodził kompanią km 157 pułku piechoty, a od 1 września – 5 pułku piechoty Legionów. 15 grudnia 1920 został bezterminowo urlopowany celem dokończenia studiów. Na początku 1922 został zdemobilizowany i przydzielony w rezerwie do 22 pułku piechoty w Siedlcach. 8 stycznia 1924 został zatwierdzony w stopniu podporucznika ze starszeństwem z 1 listopada 1919 i 32. lokatą w korpusie oficerów rezerwy piechoty. Posiadał wówczas przydział w rezerwie do 36 pułku piechoty w Warszawie. W 1934, jako oficer rezerwy pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III i nadal posiadał przydział do 36 pp. Na stopień porucznika rezerwy został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 242. lokatą w korpusie oficerów piechoty.
Po zwolnieniu z wojska porzucił medycynę i studiował w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Po dwóch latach przerwał studia i zajął się działalnością gospodarczą. Został wicedyrektorem Spółki Akcyjnej „Futro”, a następnie dyrektorem fabryki „Polskie Zjednoczone Zakłady Futrzarskie”.
W nieznanych okolicznościach, po agresji ZSRR na Polskę (17 września 1939), dostał się do sowieckiej niewoli i został osadzony w obozie NKWD w Kozielsku. Między 3 a 5 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego (lista bez numeru z 1 kwietnia 1940). Między 4 a 7 kwietnia 1940 zamordowany w Katyniu i tam pogrzebany. Od 28 lipca 2000 spoczywa na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu. Jego symboliczny grób znajduje się na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie (aleja 11, grób 15)
Był żonaty.
5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień kapitanaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Ordery i odznaczenia Krzyż Walecznych dwukrotnie Medal Niepodległości – 21 kwietnia 1937 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż POW Krzyż Kampanii Wrześniowej – pośmiertnie 1 stycznia 1986.
Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci XI Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Reja w Warszawie Kategoria:Członkowie Bratniej Pomocy Kategoria:Członkowie Legii Akademickiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kampanii Wrześniowej 1939 r. Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Odznaką pamiątkową Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Oficerowie 36 Pułku Piechoty Legii Akademickiej Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Pochowani na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie - grób symboliczny Kategoria:Porucznicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Przemysłowcy II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Zmarli w 1940