Jankowice Małe (niem. Klein Jenkwitz) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Oława.
Wieś znajduje się 9 kilometrów od Oławy.
Podział administracyjny W okresie pruskim Jankowice Małe (Klein Jenkwitz) znajdowały się na terenie gminy z siedzibą w Chwalibożycach (Frauenhain), tam też znajdował się urząd stanu cywilnego właściwy wsi. Od 1816 r. wieś znajdowała się na terenie powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk, a od 1919 r. na terenie wydzielonej prowincji Dolny Śląsk.
Po ustanowieniu administracji polskiej w latach 1945-1954 wieś znajdowała się na terenie gminy Godzikowice.Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa W latach 1954-1959 wieś należała do gromady OsiekUchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71), a w latach 1960-1972 do gromady GodzikowiceUchwała Nr 25 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 sierpnia 1959 r. w sprawie zniesienia, utworzenia, zmiany granic oraz przeniesienia siedzib niektórych gromad w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 1959 r., Nr. 8, Poz. 34), zatwierdzona uchwałą Rady Ministrów Nr 458/59 z dnia 27 listopada 1959 r. w sprawie zatwierdzenia uchwał Wojewódzkich Rad Narodowych w Białymstoku, Koszalinie, Poznaniu i Wrocławiu w przedmiocie połączenia, zniesienia i utworzenia niektórych gromad. Od 1973 r. wieś jest częścią gminy wiejskiej OławaUchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165). Do 1975 r. wieś znajdowała się na terenie powiatu oławskiego województwa wrocławskiegoWykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.
Historia Wieś powstała w XIV w. o układzie krótkiej owalnicy. Po raz pierwszy wspomniana w 1345 r. jako własność komandorii joannitów w Oleśnicy Małej. W 1352 r. książę brzeski przekazał prawa do wsi kapitule katedralnej we Wrocławiu. W 1359 r. wieś uzyskała lokację na prawie niemieckim. W 1370 r. wieś została potwierdzona jako własność joannitów. Do czasu sekularyzacji dóbr zakonnych w 1810 r. wieś należała do zakonu joannitów. W czasie wojny trzydziestoletniej w pierwszej połowie XVII w. wieś została zniszczona, a w 1659 r. wieś jest wzmiankowana jako opuszczona, ale już w 1678 r. jest wspomniane osadnictwo we wsi.
Po sekularyzacji dóbr należących do komandorii joannitów w Oleśnicy Małej, w 1814 r. dawny majątek joannitów (w tym wieś Jankowice Małe) został nadany przez króla Prus Fryderyka Wilhelma III marszałkowi polnemu hrabiowi Johannowi Davidowi Ludwigowi Yorck von Wartenburg, który jest wspomniany jako właściciel wsi w 1819 i 1830 r. W 1845 r. wieś jest wspomniana jako własność hrabiów z rodu Yorck von Wartenburg i część majoratu rodowego z siedzibą w Oleśnicy Małej. W 1830 r. we wsi jest wspomniany dom inwalidów (Invalidenhaus), a w 1845 r. jest wspomniana katolicka kaplica (Betkapelle).
W 2012 r. we wsi znajdowały się boisko oraz plac zabaw.
Nazewnictwo W ciągu swojego istnienia Jankowice Małe nosiły następujące nazwy:
1345 r.: Jenkowicz 1360 r.: Jencowicz parvum polonicum 1378 r.: Jenkewicz w XV w.: Jenckwitz 1678 r.: Jengwitz 1783 r.: Jänkwiz do 1945 r.: Klein Jenkwitz (niemiecka nazwa wsi) od 1945 r.: najpierw Jankowiczki (nazwa nadana po ustanowieniu administracji polskiejObwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 - przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska), obecnie Jankowice Małe.
Gospodarka W pierwszej połowie XIX w. we wsi znajdowała się karczma, kuźnia i 3 sklepy. W 1845 r. odnotowano hodowlę 134 sztuk bydła. W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 290 ha, z czego pola uprawne stanowiły 278 ha, a lasy 3 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 39,17 marek niemieckich za hektar pola i 9,40 marek za hektar lasu. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 293,7 ha, a dochód netto z podatku gruntowego wynosił 38,74 reichsmarek za hektar. Najbliższa wsi stacja kolejowa znajdowała się w Łukowicach Brzeskich (Laugwitz).
Teraźniejszość Wieś posiada sieć wodociągową i jest skanalizowana.
We wsi znajduje się kaplica Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski, należąca do parafii św. Marcina w Owczarach będącej częścią dekanatu Wiązów archidiecezji wrocławskiej.
We wsi funkcjonuje Koło Gospodyń Wiejskich „Janeczki”, ujęte w Krajowym Rejestrze Kół Gospodyń Wiejskich prowadzonym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Koło to utworzone zostało w 1974 r..
We wsi znajduje się też świetlica wiejska, powstała w 2023 r. w formie konteneruRaport o stanie gminy..., s. 41.
Zabytki Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytki:
historyczny układ ruralistyczny wsi kaplica domy mieszkalne nr 1, 21, 23, 24, 30 zespół mieszkalno-gospodarczy nr 8, składający się z domu mieszkalno-gospodarczego, budynku gospodarczego i ogrodzenia domy mieszkalno-gospodarcze nr 13, 22 zespół mieszkalno-gospodarczy nr 15, składający się z domu mieszkalno-gospodarczego i dwóch budynków gospodarczych dom mieszkalno-gospodarczy nr 32 z budynkiem gospodarczym
Demografia W 1783 r. w Jankowicach Małych mieszkało 90 osób. W 1819 r. we wsi mieszkało 111 osób, w 1830 r. 126 osób, w 1845 r. 183 osoby, w 1871 r. 221 osób, w 1885 r. 182 osoby, a w 1895 r. 188 osób. W 1905 r. wieś miała 175 mieszkańców, w 1925 r. 193 mieszkańców, w 1935 r. 215 mieszkańców, a cztery lata później 171 mieszkańców. W 2001 r. Jankowice Małe zamieszkiwało 91 osób, w 2011 r. 102 osoby, a w 2023 r. 98 osób.
W 1925 r. na 193 mieszkańców wsi 88 było mężczyznami, a 105 kobietami. We wsi mieszkało 159 katolików i 34 ewangelików. Katolicy należeli do parafii w Owczarach (Tempelfeld), a ewangelicy należeli do zboru w Chwalibożycach (Frauenhain).
Przypisy
Bibliografia
Raport o stanie gminy w roku 2024 (dostęp 2026-09-23) Urbarium von 1678 der Hochritterlichen Commenda Klein-Oelß, [w:] Paul Neugebauer, Spaziergänge in und um Klein-Oels, 1924, s. 164 i 168 Josef Brier, Die Erwerbung von Klein Jenkwitz, [w:] "Briegische Heimatblätter, II. Folge", nr. 69 (1938), s. 274 Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331 – 1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów) …über die Schanzen, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1991, s. 22 Annemarie und Klaus Paul, Die Bewohner der Malteser-Kommende Klein Öls…nach den Urbarien von 1710, 1738, 1764 und 1781, "Ostdeutsche Familienkunde 1995", s. 53 i 93 Gerhard Vierling, Käthe und Manfred Scholz, Manfred Riedel, Einweihung der Gedenktafel für unsere verstorbenen Heimatfreunde, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 7/2002, s. 21; nr. 8/2002, s. 22 i nr. 9/2002, s. 25 Hubertus Dierschke, Erinnerungen eines 14jährigen 1945/46, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 10/2006, s. 25 Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 86 Helmut Münch und Hubertus Dierschke, Lageplan Klein-Jenkwitz, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 7/2010, s. 15
Linki zewnętrzne
"Klein Jenkwitz" w serwisie "Familienforschung Kreis Ohlau" (dostęp 2026-06-18)
Kategoria:Oława (gmina wiejska)