mały|Laura od św. Piotra w habicie trynitarianki, przedstawienie nowożytne Laura od św. Piotra, znana również jako Laura z Konstantynopola (według tradycji świeckie imię Tedolinda lub Teodolinda Trasci; ur. prawdopodobnie ok. 1420 w Grecji, zm. rzekomo 29 maja 1453 w Konstantynopolu) – postać z późnej tradycji hagiograficznej trynitarzy, przedstawiana jako przeorysza klasztoru trynitarianek w Konstantynopolu. Według przekazów zakonnych miała ponieść śmierć wraz z 52 lub 53 współsiostrami podczas zdobycia Konstantynopola przez wojska Mehmeda II.

Wiadomości o Laurze pochodzą przede wszystkim z nowożytnych kronik i literatury hagiograficznej zakonu. Brakuje źródeł współczesnych upadkowi Konstantynopola, które potwierdzałyby jej istnienie, funkcjonowanie opisywanego klasztoru oraz przebieg męczeństwa. Współczesne opracowanie madryckich służb ochrony dziedzictwa określa opowieść o śmierci trynitarianek jako legendę.

Życie według tradycji Według tradycji trynitarskiej Laura urodziła się około 1420 roku w rodzinie należącej do drobnej szlachty greckiej. Jej świeckie imię miało brzmieć Tedolinda lub Teodolinda Trasci. Jej ojciec Michał przedstawiany jest jako żołnierz lub łaciński rycerz, natomiast matka Helena miała pochodzić z rodziny albańskiej. Informacje te pojawiają się jednak dopiero w późnych opracowaniach hagiograficznych.

Miała wstąpić do klasztoru trynitarianek pod wezwaniem św. Agnieszki w Konstantynopolu i przyjąć imię zakonne Laura od św. Piotra. Według przekazów została przeoryszą wspólnoty w wieku około 30 lat. Sama strona kanadyjskiego wikariatu trynitarzy zaznacza, że informacje o fundacji domu zakonnego w Konstantynopolu są niejasne i wzajemnie sprzeczne.

Niektóre wersje tradycji przypisują założenie wcześniejszego domu trynitarzy łacińskiemu cesarzowi Baldwinowi II, mimo że panował on w Konstantynopolu w XIII wieku, a nie – jak podają niektóre późniejsze przekazy – pod koniec tego stulecia. Około 1441 roku obok domu zakonników miał zostać utworzony klasztor trynitarianek poświęcony św. Agnieszce, liczący w chwili zdobycia miasta 53 zakonnice.

Opowieść o męczeństwie mały|Męczeństwo Laury i jej towarzyszek, anonimowy obraz hiszpański z drugiej połowy XVII wieku Konstantynopol został zdobyty przez wojska osmańskie 29 maja 1453 roku. Według tradycji zakonnej Laura i jej współsiostry zgromadziły się w klasztornym kościele, oczekując na wtargnięcie żołnierzy. Liczba jej towarzyszek nie jest podawana jednolicie: niektóre przekazy mówią o 52, inne o 53 zakonnicach.

Najbardziej rozbudowana wersja opowieści została utrwalona przez trynitarza Francisca de la Vegę y Torayę w wydanym w 1723 roku drugim tomie kroniki prowincji Kastylii, Leónu i Nawarry. Według niego Laura miała bezskutecznie poszukiwać kapłana, który udzieliłby wspólnocie wiatyku. Następnie sama otworzyła tabernakulum i podała zakonnicom Komunię, podczas której Chrystus miał ukazać się pod postacią baranka.

Po wtargnięciu żołnierzy zakonnice miały odmówić wyrzeczenia się chrześcijaństwa i zostać zabite. Poszczególne wersje różnią się w opisie śmierci Laury: miała zostać przeszyta strzałą, zabita nożem, ścięta lub oblana wrzącą cieczą. Rozbieżności te wskazują na stopniowe rozwijanie opowieści w kolejnych tekstach hagiograficznych i przedstawieniach artystycznych.

Wśród towarzyszek Laury późniejsze przekazy wymieniają między innymi Łucję oraz Eudoksję i Joannę, przedstawiane jako jej rodzone siostry. Ich imiona, podobnie jak szczegóły życia Laury, nie są jednak potwierdzone w źródłach z XV wieku..

Kult i ocena historyczna Laura była w tradycji trynitarskiej nazywana świętą i męczennicą, a dzień jej wspomnienia wyznaczano na 29 maja. Jej postać pojawia się w zakonnych kronikach, późniejszych żywotach świętych oraz na współczesnych stronach niektórych prowincji trynitarzy. Dostępne źródła nie wskazują jednak aktu formalnej kanonizacji lub beatyfikacji.

Historyczność Laury i jej towarzyszek pozostaje niepewna. Najobszerniejsze przekazy powstały w XVII i XVIII wieku, czyli ponad 150 lat po rzekomych wydarzeniach. Nie przedstawiono dotąd współczesnych dokumentów bizantyjskich, łacińskich ani osmańskich potwierdzających istnienie klasztoru trynitarianek w Konstantynopolu w 1453 roku lub śmierć opisanej wspólnoty.

Z tego względu Laura od św. Piotra powinna być przedstawiana przede wszystkim jako postać trynitarskiej tradycji hagiograficznej, nie zaś jako osoba, której biografia została niezależnie potwierdzona przez źródła historyczne.

Ikonografia Laura przedstawiana jest w białym habicie trynitarianki, z czerwono-niebieskim krzyżem na szkaplerzu oraz czarnym welonem. Do jej atrybutów należą palma męczeństwa, krucyfiks, strzała przeszywająca pierś lub nóż, którym miała zostać zabita. W scenach zbiorowych ukazywana jest jako przeorysza otoczona przez mordowane współsiostry.

W klasztorze trynitarianek bosych św. Ildefonsa i św. Jana de Mathy w Madrycie zachował się anonimowy obraz z drugiej połowy XVII wieku, przedstawiający legendę o męczeństwie wspólnoty. W centrum kompozycji klęczy Laura, podczas gdy żołnierz przygotowuje się do zadania jej ciosu. W tle przedstawiono płonący klasztor, a po bokach zabijane zakonnice. Obraz został poddany konserwacji w 2024 roku przez Wspólnotę Madrytu.

Przedstawienia Laury i jej towarzyszek zachowały się również w dawnych klasztorach trynitarskich w Hiszpanii, między innymi w Madrycie, Kordobie i Sewilli.

Zobacz też Trynitarze Trynitarianki Upadek Konstantynopola Męczennik chrześcijański

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Laura od św. Piotra na stronie kanadyjskiego wikariatu trynitarzy Opis i konserwacja obrazu przedstawiającego legendę o męczeństwie trynitarianek Kategoria:Trynitarze (biografie) Kategoria:Zakonnice Kategoria:Postacie z legend Kategoria:Konstantynopol Kategoria:Święci katoliccy Kategoria:Męczennicy chrześcijańscy