Monetnica karbowanoblaszkowa (Rhodocollybia prolixa (Fr.) Antonín & Noordel.) – gatunek grzybów należący do rodziny Omphalotaceae.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Omphalotaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1818 roku Elias Fries, nadając mu nazwę Agaricus prolixus. W 1993 roku Vladimír Antonín i Machiel Evert Noordeloos przenieśli go do rodzaju Rhodocollybia. Ma liczne synonimy. Niektóre z nich: Collybia prolixa (Fr.) Gillet 1876 Rhodocollybia distorta (Fr.) Singer 1943 Rhodocollybia prolixa var. distorta (Fr.) Antonín 1997 Collybia prolixa var. distorta (Fr.) P. Roux 2006 Collybia distorta var. ovispora Dennis 1968 Collybia distorta var. amara Babos 1983 Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r.
Morfologia Kapelusz O średnicy 4–8 cm szerokości, u młodych okazów dzwonkowato-wypukły, u starszych spłaszczony i często nieregularnie wybrzuszony w środku. Powierzchnia wilgotna, śluzowata, gładka, wodnista, często nierówna w środku i promieniście włóknista, czerwonawobrązowa do różowobrązowej, z czasem blaknąca do jasnobrązowej na brzegach. Blaszki Bardzo gęste, zbiegające z ząbkiem, cienkie, zaokrąglone wzdłuż trzonu, początkowo białe, kremowe, jasnobrązowe, później nakrapiane kremowobrązowymi do rdzawobrązowych plamkami. Ostrza ząbkowane. Trzon Wysokość 5–9 cm, grubość 0,5–1 cm, cylindryczny, korzeniasty, skręcony, pusty. Powierzchnia podłużnie rowkowana, włóknista, kremowa, jasnobrązowa do ciemnobrązowej, jaśniejsza na górze, rzadko z różowawym odcieniem, u starszych okazów czerwonawo nakrapiana. Miąższ Gęsty, białawy do jasnokremowego, wodnisty. Zapach przyjemny, grzybowy, a smak łagodny, czasami gorzkawy. Cechy mikroskopowe Zarodniki 4–6 × 3–5 µm, Q = 1–1,3, kuliste do szerokoeliptycznych, rzadko w kształcie kropli, szkliste, gładkie. Podstawki 4-zarodnikowe, ze sprzążkami u podstawy. Cheilocystydy cylindryczne, maczugowate, rozdęte, z licznymi wyrostkami. Skórka kapelusza typu ixocutis, składająca się z cylindrycznych strzępek. Gatunki podobne Charakterystyczną cechą monetnicy karbowanoblaszkowej jest skręcony, rowkowany trzon. Ta cecha pozwala na łatwe odróżnienie tego gatunku.
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej, Środkowej i Południowej, Europie i Azji. W Polsce W. Wojewoda w 2003 r. przytoczył jedno stanowisko, w późniejszych latach podano następne. Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną.
Naziemny grzyb saprotroficzny występujący na ściółce leśnej i wśród opadłych liści w lasach.
Znaczenie Jest grzybem jadalnym o średniej jakości, w smaku lepszy od monetnicy maślanej (Rhodocollybia butyracea). Do spożycia nadają się okazy o łagodnym smaku, okazy o gorzkim smaku uważa się za niejadalne. Smak miąższu zależy od miejsca wzrostu – w niektórych miejscach jest łagodny, a w innych gorzki.
Przypisy
Kategoria:Grzyby jadalne Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Omphalotaceae