Dajakolot filipiński (Dyacopterus rickarti) – gatunek ssaka, nietoperza z rodziny rudawkowatych, jeden z trzech gatunków dajakolota. Długość głowy i tułowia od 130 do 144 mm. Ogon mierzy od 18 do 29 mm. Ma prawie nagi pysk pokryty szarobrązową skórą, tubularne nozdrza, długi ogon, szerokie uropatagium. Błony skrzydeł, ciemnoszare, odchodzą od boków ciała do drugiego palca stopy. Zamieszkuje Filipiny. Żyje w lasach. Owocożerca, konsumuje figi i twarde owoce. Zagrożony wyginięciem.
Budowa Długość głowy i tułowia dajakolota filipińskiego wynosi od 130 do 144 mm, a więc znacznie więcej niż u dajakolota sumatrzańskiego bądź też sundajskiego. Długość ogona wynosi między 18 a 29 mm. Małżowina uszna mierzy 21 do 25 mm. Długość przedramienia wynosi od 91 do 96,4 milimetra, podczas gdy stopa ma długość 25 mm. Masa ciała zawiera się w przedziale od 138 do 148 gramów, znacznie więcej niż u dajakolota sumatrzańskiego czy sundajskiego, nie mówiąc już o wielu przedstawicielach Balionycterini z innych rodzajów, np. owocnika borneańskiego o masie 11–18 g.
Autorzy opisują pysk zwierzęcia jako krępy i prawie bezwłosy. Pokrywa go szarawobrązowa skóra. Znajdują się na nim krótkie, tubularne nozdrza rozbiegające się na boki, zakończone zgrubiałymi pierścieniami. Poniżej nich widnieje rynienka podnosowa, która sięga do wargi górnej. Badacze wspominają o słabo widocznym białym, rzadkim wąsie. Wspominana rynienka występuje też u dajakolota sundajskiego i sumatrzańskiego, ich opisy nie wspominają jednak o wąsach, tylko o niewielkich brodawkach. Z kolei dolną wargę dajakolota filipińskiego zdobią duże, choć niewydatne guzki, jak również małe brodawki.
Umiarkowanej wielkości oczy mają ciemnobrązowe źrenice, podobnie jak u dajakolota sundajskiego czy sumatrzańskiego.
Krótkie uszy mają barwę szarego brązu, a kończą się ostro.
Masywna głowa zwierzęcia jest bardzo szeroka. Zwracają na niej uwagę mięśnie skroniowe. Głowę porasta bardzo krótki, szarobrązowy włos, przechodzący w owłosienie karku i grzbietu, na którym ma już barwę cieplejszego brązu. Gardło i klatka piersiowa pokryte są ubogim owłosieniem o barwie jasnego brązu, nieco ciemniejszym po bokach ciała. Z kolei brzuch jest jasnobrązowy do koloru kremowego.
Nie występuje zgięcie podstawy czaszki (basicranial deflection), podobnie jak u wielu krewnych tego dajakolota, nie tylko innych dajakolotów, ale też krótkonosków czy bezogońców. Czaszkę opisują autorzy jako ogólnie dobrze zbudowaną i długą w kierunku tylnym. Wskazują połączone bocznie kości przedszczękowe, głębokie, wklęsłe nozdrza zewnętrzne, bardzo głęboki pysk wznoszący się ku płaskiemu czołu. Z grzbietu pysk ten poszerza się w kierunku tylnym. Charakteryzują oni dalej duże oczodoły o dobrze zaznaczonym brzegu, korzeń kości jarzmowej leżący powyżej górnej linii zębodołowej i w końcu znacznie wygiętą łukowato kość jarzmową. Mózgoczaszkę opisują jako długą i niską. Występują rozdęte zachyłki paranosowe, ale podobnie jak u wielu innych nietoperzy, w tym bezogońców czy krótkonosków, nie występuje otwór zaoczodołowy, a zwężenie zaoczodołowe jest dobrze widoczne. Występują grube, rozbieżne wyrostki zaoczodołowe. Autorzy porównują czoło zwierzęcia do tarczy. Z kolei linie skroniowe łączą się w ostrym grzebieniu strzałkowym. Występuje również grzebień karkowy.
Oglądane od strony brzusznej podniebienie zdaje się płaskie. Za zębami jest ono krótkie i zbiega się. Nie występuje kolec podniebienny obserwowany choćby u bezogońców. Grzebień sfenoidalny jest krótki. Szerokie jest natomiast ectotympanicum, zwłaszcza w kierunku przednim, a od wewnątrz odgradza je wstęgowate entotympanicum. Występuje od 15 do 16 grzbietów podniebiennych, z których niektóre przednie i wszystkie tylne przerywają się pośrodkowo.
Dobrze zbudowana kość zębowa ma opadające spojenie przechodzące w wypukły brzeg brzuszny. Odchodzi od niej ostro wyrostek dziobiasty kierujący się prawie pionowo, kończący się zaokrągleniem. Dobrze wykształcony jest też kłykieć leżący poniżej linii zębodołowej. Korpulentny kąt ma zaznaczony brzeg.
Wszystkie dajakoloty mają ten sam wzór zębowy. Obejmuje on w połówce szczęki dwa siekacze, jeden kieł, dwa przedtrzonowce i pojedynczy ząb trzonowy, którym w połówce żuchwy odpowiadają dwa siekacze, jeden kieł, trzy przedtrzonowce i dwa trzonowce. W sumie daje to 28 zębów. U dajakolota filipińskiego siekacze górne są niewielkie i ściśnięte, dłuższy jest ten przyśrodkowy. Za siekaczem drugim znajduje się prosty kieł o dobrze rozwiniętym pionowym grzbiecie na powierzchni przednio-przyśrodkowej. Cechuje on się również dobrze zaznaczoną obręczą i guzkiem podstawnym tylno-bocznym. Nie występuje pierwszy z przedtrzonowców, podczas gdy trzeci jest masywny, dobrze zbudowany, szeroki, prostokątny w obrysie. Posiada on wysoką koronę i obręcz przednio-przyśrodkową. Leży za nim dłuższy trzonowiec pierwszy o niskiej koronie. Siekacze zębowe są bardzo małe i rozmieszczone luźno w przeciwieństwie do ich górnych odpowiedników. Za nimi znajduje się krótki, acz korpulentny i silnie zagięty kieł, po którym leży duży i szeroki pierwszy przedtrzonowiec. Jeszcze dalej znajdują się dobrze zbudowane zęby trzonowe o obrysie od trójkątnego do szerokich prostokątów. Początkowo mają one koronę wysoką, potem coraz mniejszą, stając się kołkowate.
Ciało zwierzęcia wieńczy długi ogon, przekraczający szerokie uropatagium. Ponadto występuje krótka ostroga. Te cechy anatomiczne występują u pozostałych dwóch dajakolotów.
Na ramionach tego nietoperza znajdują się kępki dłuższego owłosienia o barwie cieplejszego brązu. Z kolei błony skrzydeł są ciemnoszare i odchodzą od ciała, przyłączając się do drugiego palca kończyn dolnych. Występuje uropatagium. Na wskazicielu występuje pazur. Wszystkie pazury pozbawione są pigmentu, mają wobec czego barwę białawą, podobnie jak u dajakolota sumatrzańskiego.
Systematyka thumb|left|Dajakolot filipiński należy do plemienia Balionycterini, obejmującego w sumie 17 gatunków, takich jak widoczny wyżej owocnik borneański Nowy gatunek nietoperza został opisany pod funkcjonującą do dzisiaj nazwą przez Helgena i współpracowników w 2007 roku. Kreatorzy jako miejsce typowe podali San Isidro o współrzędnych 17° 27' szerokości geograficznej północnej i 120° 37' długości geograficznej wschodniej na Luzonie w prowincji Abra na Filipinach. Holotyp to czaszka, szkielet pozaczaszkowy i skóra młodego dorosłego samca (sygnatura SMF:MAMM:33333) ze zbiorów Senckenberg Nature Museum we Frankfurcie; okaz typowy został zebrany w kwietniu 1966 przez Heinricha Bregullę.
Jest to jeden z 3 gatunków w rodzaju Dyacopterus, zwanym po polsku dajakolotem, obok dajakolota sumatrzańskiego i dajakolota sundajskiego. Rodzaj ten należy wraz z 10 innymi rodzajami do plemienia Balionycterini, obejmującego w sumie 17 gatunków. Wydaje się najpierwotniejszym rodzajem tego plemienia. Balionycterini wraz z drugim plemieniem Cynopterini tworzą razem podrodzinę Cynopterinae, jedną z 8 podrodzin w rodzinie rudawkowatych (Pteropodidae), obejmującej około 200 gatunków w około 50 rodzajach.
Nie wyróżnia się żadnych podgatunków.
Tryb życia Zwierzę prawdopodobnie zamieszkuje tereny otwarte, nad którymi przemieszcza się w locie.
Ciężarna samica tegoż gatunku obserwowana była w maju. Miała ona jedno młode. Rudawkowate generalnie mają jedno młode.
Rozmieszczenie geograficzne Dajakolot filipiński jest endemitem Filipin, w przeciwieństwie do dwóch innych gatunków dajakolota żyjących w Indonezji i Malezji. Dokładniej stwierdzony został w 4 miejscach na Mindanao i w jednej lokalizacji na Luzonie, będącej jego miejscem typowym. Podejrzewa się jednak, że ma on szerszy zasięg występowania w obrębie Filipin. Obszar zajmowany przez gatunek obejmuje 36 km² (przy całkowitym zasięgu Extent of Occurrence 229 984 km²). W sumie zwierzę odnotowano w 6 miejscach, które wymienia IUCN: prowincja Abra (550 m n.p.m.), góra Malibato (Opol w prowincji Misamis Oriental), Park Narodowy Mount Kitanglad (Sumilao w prowincji Bukidnon, 1450 m), Park Narodowy Mount Apo (Davao, 1185 m), Mt. Puting Bato (New Bataan w prowincji Compostela Valley, 1680 m) i Mt. Mahuson (rezerwat Arakan Valley w prowincji Cotabato, 1260 m).
Zwierzę zasiedla tereny na wysokościach od 550 do 1680 m nad poziomem morza. Większość doniesień pochodzi jednak z wysokości powyżej 1000 m. Najniższe pochodzi z Mt. Pangal, wspomniane 550 m. Handbook of the Mammals of the World podaje minimalną wysokość 260 m.
Ekologia thumb|left|Dajakolot filipiński zasiedla górskie lasy, m.in. w Parku Narodowym Mount Apo Nietoperz ten zasiedla lasy, być może także jaskinie. Wedle Handbook of the Mammals of the World siedliskiem dajakolota filipińskiego są pierwotne i regenerujące się lasy górskie i mgliste.
Ponieważ część doniesień pochodzi z miejsc zdegradowanych działalnością ludzką, także z terenów rolniczych, nietoperz ten prawdopodobnie radzi sobie w siedliskach zmodyfikowanych.
Zwierzę to żyje pod koronami i w koronach drzew. Postuluje się, że może on wymagać jaskiń, tak jak inny gatunek dajakolota, dajakolot sundajski.
Podobnie jak większość rudawkowatych, dajakolot filipiński jest w znacznej mierze owocożercą. Prawdopodobnie zjada on w większej mierze figi i twarde owoce, na co wskazywałaby jego dobrze zbudowana czaszka, jak i cechy jego uzębienia. Także dajakolot sumatrzański polega na figach, a u dajakolota sundajskiego podaje się trochę szerszy zakres zjadanych owoców.
Zagrożenia i ochrona Dajakolot filipiński to gatunek zagrożony wyginięciem. IUCN sklasyfikowała go tak w jedynej ocenie z 2019. W uzasadnieniu czyta się o ograniczonym zasięgu występowania i znacznej fragmentacji populacji. Zwierzę bowiem znane jest z sześciu odrębnych miejsc, zajmuje niewielki teren, a odpowiednie dla niego siedliska kurczą się.
Całkowita liczebność gatunku obniża się. Dokładna ocena populacji jest jednak trudna. Gatunek spotyka się rzadko, na dużych wysokościach, a ponadto trudno jest odróżnić go od blisko spokrewnionych gatunków.
Wśród zagrożeń IUCN podaje przede wszystkim wylesianie, związane z rozwojem rolnictwa i turystyki. Jeśli gatunek istotnie zasiedla jaskinie, zagrożenie może stanowić też zakłócanie mu w nich spokoju. Nie urządza się polowań celem zdobycia dajakolota filipińskiego, niemniej może on być odławiany przy okazji polowań na inne zwierzęta.
Zwierzę zasiedla tereny chronione, czego przykładem jest Park Narodowy Mount Kitanglad i Park Narodowy Mount Apo.
Przypisy 17. Philippine Large-headed Fruit Bat, s. 72, w:
1. Temminck’s Tailless Fruit Bat, s. 63, w: 2. Javan Tailless Fruit Bat, s. 63, w: 9. Minute Short-nosed Fruit Bat, s. 67, w: 11. Indonesian Short-nosed Fruit Bat, s. 68, w: 15. Brooks's Dayak Bat, s. 71, w: 16. Common Dayak Fruit Bat, s. 71, w: 21. Bornean Pygmy Fruit Bat, s. 73–74, w: Nazwy polskie za:
Kategoria:Rudawkowate Kategoria:Ssaki Azji Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 2007 roku Kategoria:Fauna endemiczna Filipin