Guo Guangcan (; ur. 1942) – chiński fizyk, specjalizujący się w optyce kwantowej i informacji kwantowej. Jest związany z Chińskim Uniwersytetem Nauki i Technologii (, USTC) w Hefei w prowincji Anhui. Do jego głównych zainteresowań badawczych należą teoretyczne i eksperymentalne badania nad optyką kwantową, kryptografią kwantową, komunikacją kwantową i obliczeniami kwantowymi.
Życiorys naukowy Guo ukończył USTC w 1965 roku. Później został związany z tą uczelnią jako pracownik naukowy i profesor. Według oficjalnych profili był kierownikiem zespołów badawczych i głównym badaczem dużych projektów dotyczących fizycznej realizacji komunikacji i obliczeń kwantowych, a także akademickim liderem grupy badawczej finansowanej przez Państwowy Fundusz Nauk Przyrodniczych Chin (, NSFC). W niezależnym profilu biograficznym opublikowanym przez China Daily zaznaczono, że początkowo zajmował się techniką laserową, a po pobycie jako visiting scholar na Uniwersytecie w Toronto w 1981 zwrócił się ku optyce kwantowej, widząc dystans dzielący wówczas badania chińskie od bardziej rozwiniętych ośrodków zagranicznych.
W 2003 został wybrany członkiem Chińskiej Akademii Nauk. W 2009 USTC informował także o jego wyborze do The World Academy of Sciences (TWAS). Według późniejszego profilu opublikowanego w grupie czasopism Nature był jedną z kluczowych postaci rozwijających w Chinach najpierw optykę kwantową, a następnie badania nad informacją kwantową. W oficjalnym wykazie laureatów nagród państwowych za 2020 rok figuruje także jako jeden z głównych wykonawców projektu „Badanie podstawowych zagadnień fizyki kwantowej z wykorzystaniem technologii informacji kwantowej” (chiń. 基于量子信息技术研究量子物理基本问题, w transkrypcji pinyin jīyú liàngzǐ xìnxī jìshù yánjiū liàngzǐ wùlǐ jīběn wèntí), wyróżnionego drugą nagrodą w kategorii nauk przyrodniczych. Materiał biograficzno-historyczny opublikowany przez Chińską Akademię Nauk na podstawie tekstu Renmin Ribao podaje, że po powrocie z Kanady Guo w 1984 zorganizował w Chuzhou pierwszą ogólnokrajową konferencję poświęconą optyce kwantowej, a następnie uruchomił w kraju pierwszy kurs akademicki z tej dziedziny; źródło to przedstawia go także jako badacza, który od lat 90. konsekwentnie zabiegał o rozwój chińskich badań nad informacją kwantową i o stworzenie dla nich trwałego zaplecza instytucjonalnego. W środowiskowym wywiadzie Chińskiego Towarzystwa Optycznego przedstawiono go ponadto jako jednego z twórców chińskich badań nad optyką kwantową i informacją kwantową; wskazano tam m.in., że w 2001 jako główny badacz uzyskał pierwszy krajowy projekt programu 973 poświęcony informacji kwantowej i wykorzystał go do zbudowania szerszego zespołu badawczego dla tej nowej dyscypliny. W opracowaniu poświęconym rozwojowi badań nad informacją kwantową na USTC podkreślono również, że Guo należał do osób, które w latach 80. wprowadzały tam optykę kwantową jako nowy kierunek badań. Komentarz analityczny MERICS z 2025 przedstawiał go także jako jednego z pionierów chińskich prac nad obliczeniami kwantowymi i odnotowywał, że w 2017 współtworzył start-up Origin Quantum.
Praca naukowa Badania Guo Guangcana koncentrują się na optyce kwantowej i informacji kwantowej, w tym na komunikacji kwantowej, kryptografii kwantowej oraz obliczeniach kwantowych. Profil opublikowany w Light: Science & Applications przedstawia go jako pioniera chińskich badań nad optyką kwantową, który w latach 80. pomagał wprowadzać tę tematykę do krajowego obiegu badawczego, a w latach 90. przesunął punkt ciężkości na informację kwantową. Wśród jego rozpoznawalnych wkładów teoretycznych wymienia się współautorstwo pracy Duana i Guo z 1998 roku o probabilistycznym klonowaniu i identyfikacji liniowo niezależnych stanów kwantowych, a chińskojęzyczny profil USTC podkreśla także jego udział w pracach nad kodowaniem unikającym błędów kwantowych oraz dalekosiężną dystrybucją klucza kwantowego.
W części eksperymentalnej i aplikacyjnej dorobek zespołów z udziałem Guo obejmował m.in. schematy przetwarzania informacji kwantowej w układach splątanych atomów we wnęce optycznej (cavity QED), eksperymentalną teleportację bramki controlled-NOT, badania korelacji kwantowych pod wpływem dekoherencji, testy nierówności Leggetta–Garga w układzie fotonowym oraz kontrolę przejścia między dynamiką markowowską i niemarkowowską w otwartych układach kwantowych. Zespół Guo był także opisywany w źródłach prasowych i analitycznych w kontekście zastosowań komunikacji kwantowej: próbnej kwantowo szyfrowanej sieci rządowej w Wuhu, dystrybucji klucza kwantowego w schemacie twin-field przez 833 km światłowódu oraz późniejszych chińskich prac nad obliczeniami kwantowymi i start-upem Origin Quantum.
Wybrane publikacje książkowe Rok Tytuł oryginalny Tłumaczenie polskie Współautorzy / rola Guo Wydawca 1990 《量子光学》 Optyka kwantowa autor 高等教育出版社 (Higher Education Press) 1990 《光学原子物理》 Optyka i fizyka atomowa współautor 中国科学技术大学出版社 (Wydawnictwo USTC) 1997 《普通物理学教程 4 光学》 Kurs fizyki ogólnej, t. 4: Optyka współredaktor (z Zhuangiem Xiangxuanem) 高等教育出版社 (Higher Education Press) 1999 《费曼处理器：量子计算机简介》 Procesor Feynmana: wprowadzenie do komputera kwantowego (tłumaczenie z j. ang. książki G.J. Milburna) tłumacz 江西教育出版社 (Jiangxi Education Press) 2009 《爱因斯坦的幽灵：量子纠缠之谜》 Duch Einsteina: zagadka splątania kwantowego współautor (z Gao Shanem) 北京理工大学出版社 (Wydawnictwo Pekińskiego Instytutu Technologii) 2018 《爱因斯坦的幽灵：量子纠缠之谜（第2版）》 Duch Einsteina: zagadka splątania kwantowego (wyd. 2) autor 北京理工大学出版社 (Wydawnictwo Pekińskiego Instytutu Technologii) 2020 《量子计算与编程入门》 Wprowadzenie do obliczeń kwantowych i programowania współautor (z Guo Guopingiem i Chen Zhaoyunem) 科学出版社 (Science Press)
Przypisy
Kategoria:Chińscy fizycy XX wieku Kategoria:Chińscy fizycy XXI wieku Kategoria:Fizycy teoretyczni Kategoria:Optycy Kategoria:Urodzeni w 1942