Paraliparis magnoculus – gatunek morskiej ryby z gromady promieniopłetwych, należący do rzędu okoniokształtnych (w podrzędzie głowaczowców) i rodziny dennikowatych.
Etymologia Nazwa rodzajowa Paraliparis wywodzi się z połączenia greckiego słowa para (obok, z boku) oraz liparis (tłusty). Epitet gatunkowy magnoculus pochodzi z języka łacińskiego (magnus – duży, oculus – oko) i nawiązuje do wyjątkowo dużych oczodołów, charakterystycznych dla tego gatunku.
Gatunek ten został opisany w 2012 roku przez ichtiologa na łamach czasopisma naukowego „Zootaxa”. Podstawą do opisu (holotypem i paratypem) były dwa okazy wyłowione w 2000 i 2002 roku w Morzu Rossa przez statki rybackie F/V Janus oraz F/V Sonrisa. Zbadane osobniki były pozbawione skóry i miały ułamane ogony, przez co naukowcom nie udało się ustalić dokładnej, maksymalnej długości całkowitej tego gatunku ani pełnej liczby kręgów.
Występowanie i środowisko Gatunek występuje w strefie klimatów polarnych. Jest to ryba żyjąca na znacznych głębokościach w strefie dennej. Dotychczas występowanie Paraliparis magnoculus potwierdzono w dwóch lokalizacjach w Morzu Rossa (Ocean Południowy):
na południowy wschód od ławicy Iselin Bank na głębokości 1368 m, w kanionie Scott Canyon na głębokościach w przedziale 950–1413 m.
Morfologia Ciało ryby ma silnie wydłużony kształt, stopniowo zwężający się tuż za stosunkowo krótką jamą brzuszną. Największy ze zbadanych osobników mierzył ponad 18 cm długości (bez brakującego ogona).
Głowa jest masywna, a pysk krótki, tępy i płaski, stanowiący około 19–25% całkowitej długości głowy. Cechą wyróżniającą są wyjątkowo duże i wyraziste oczodoły, które zajmują od 36% do 39% długości głowy, a ich górna krawędź niemal zrównuje się z górnym profilem ciała. Zęby mają formę prostych, tępych kłów i są ułożone w około dziewięć ukośnych rzędów (po maksymalnie 10 zębów), tworząc wąskie pasma. Na łączeniu kości przedszczękowych widoczna jest wyraźna przerwa.
W płetwach piersiowych znajduje się od 23 do 24 promieni, a ich podstawę tworzą cztery duże kości promieniowe (w układzie 1+1+1+1). Płetwa posiada umiarkowane wcięcie, które dzieli ją na dłuższy płat górny i krótszy dolny. Górny promień płetwy układa się niemal w jednej linii poziomej z kącikiem otworu gębowego. Płetwa odbytowa osadzona jest bardzo nietypowo – zaczyna się tuż za głową i krótkim brzuchem (w odległości równej zaledwie 113% długości głowy) i ciągnie wzdłuż całego ogona. Na czterech lub pięciu tylnych kręgach brzusznych obecne są wyrostki hemalne, które stopniowo wydłużają się w kierunku ogona.
Budowa wewnętrzna Ze względu na stan zachowanych okazów, ubarwienie skóry P. magnoculus za życia pozostaje nieznane. Badania anatomii wewnętrznej wykazały jednak, że wnętrze pyska i język ryby są ciemne, a jama skrzelowa oraz otrzewna całkowicie czarne. W kontraście do nich, żołądek oraz sześć dużych, palczastych i cienkościennych wyrostków pylorycznych ma barwę bladą.
Różnice ewolucyjne Mimo uszkodzeń zbadanych okazów, Paraliparis magnoculus posiada unikalny zestaw cech pozwalający na wyraźne odróżnienie go od innych przedstawicieli rodziny dennikowatych. Od blisko spokrewnionych gatunków (takich jak czy ) różni się m.in. brakiem charakterystycznego trzonka łopatki w obręczy barkowej, jasnym żołądkiem (u P. hubbsi jest on poprzecinany czarnymi żyłkami) oraz specyficznym ułożeniem kości promieniowych w płetwach piersiowych.
Przypisy
Kategoria:Dennikowate