Haolong – rodzaj wymarłego dinozaura ptasiomiednicznego należącego do nadrodziny hadrozauroidów, żyjący w epoce kredy wczesnej na terenie dzisiejszych Chin. Rodzaj ten obejmuje jeden gatunek (takson monotypowy) Haolong dongi, opisany na podstawie niemal kompletnego szkieletu wraz z zachowanymi fragmentami skóry.

Odkrycie i nazwa Holotypowy okaz Haolong, oznaczony AGM 16793, został wydobyty na terenie formacji Yixian w prowincji Liaoning przez zespół paleontologów kierowany przez Jiandonga Huanga. Takson został opisany w 2026 roku w oparciu o analizę prawie kompletnego szkieletu młodego osobnika Haolong. Autorzy opisu podkreślają wagę odkrycia. Wcześniej opisywano skamieniałą skórę ornitopodów bardziej zaawansowanych ewolucyjnie takich jak zaurolof, jednak brakowało znalezisk bardziej pierwotnych iguanodontów. Pewne zachowane odciski sugerowały wzór łusek podobny jak u hadrozauroidów. Nowe odkrycie zmienia ten obraz.

Nazwa rodzajowa Haolong pochodzi z języka mandaryńskiego i oznacza "kolczastego smoka". Wiele taksonów odkrytych w Chinach opisywane są określeniem oznaczającym smoka (lóng) np. Yanbeilong, Zhenyuanlong, Shaochilong. U Haolong zaobserwowano niespotykane dotąd u zwierząt tej grupy kolce, co zostało podkreślone w nazwie rodzajowej.

Nazwa gatunkowa dongi upamiętnia zmarłego w 2024 roku chińskiego paleontologa, Dong Zhiminga.

Jako miejsce typowe podano "Lamagou we wsi Xiawujiazi, gmina Lamadong town, powiat Jianchang, prowincja Liaoning w Chińskiej Republice Ludowej; Jianshangou (125,457 ± 0,051 milionów lat temu, barrem, kreda dolna), formacja Yixian, grupa Jehol".

Opis Opisany okaz Haolong mierzy ok. 2,45 m długości, znacznie mniej niż inne Iguanodontoidea z Yixian, jak ponadpięciometrowy Jinzhousaurus. Wyróżnia się dobrze zachowanym obrazem skóry.

Ciało Haolong pokrywały w większości guzkowate łuski, z kolei na ogonie znajdowały się większe, zachodzące na siebie płaskie łuski. Ponadto głowę i tułów Haolong chroniły puste w środku kolce z keratyny, które zachowały się aż do poziomu jądra komórkowego. Kolce te różnią się budową od znanych protopiór u dinozaurów nieptasich oraz łuskowatych kolców u współczesnych gadów łuskonośnych, co sugeruje odrębne pochodzenie ewolucyjne. Budową zbliżone są bardziej do kolców chroniących współczesne jeżozwierze. Zdaniem badaczy kolce te pełniły głównie funkcje obronne, choć mogły również służyć do termoregulacji bądź jako mechanoreceptory. Z kolei ogon zwierzęcia pokrywały typowe dla pierwotnych ornitopodów łuski, malejące w kierunku dalszym i brzusznym, autorzy opisu rodzaju porównują je do znanych wcześniej u Kulindadromeus, bardziej pierwotnym jurajskim przedstawiciela Neornitischia. Łuski te tworzą rzędy, które z kolei kreatorzy Haolong porównują do występujących u psitakozaura.

Kreatorzy rodzaju wskazali cechy diagnostyczne odróżniające Haolong od jego krewnych. Wyliczają wśród autapomorfii międzynosową przegrodę kości przedszczękowej prawie dorównującą długością nozdrzom zewnętrznym, dodatkowo otwór przedoczodołowy leżący między kośćmi przedszczękową i łzową, prawie trójkątną kość zaoczodołową z względnie krótkimi wyrostkami łuskowym i jarzmowym w obrębie czaszki, w obrębie szkieletu pozaczaszkowego natomiast krótką trójkątną szypułkę kulszową kości biodrowej. Wśród innych cech diagnostycznych wymieniają wyrostek ogonowo-boczny kości przedszczękowej nie sięgający kości łzowej, szczyt wyrostka grzbietowego szczęki pośrodku kości, kość łzową stykającą się z nosową w czaszce, a w szkielecie pozaczaszkowym dystalnie wygięte wyrostki kolczyste bliższych kręgów ogonowych oraz wydatny szczególnie w kierunku grzbietowym wyrostek barkowy łopatki leżący pod kątem prostym w stosunku do jej trzonu.

Systematyka Po przeprowadzeniu analizy filogenetycznej Haolong zespół Huang et al. zaktualizował drzewo filogenetyczne Filippo Bertozzo et al., umieszczając Haolong jako jedne z wcześniejszych odgałęzień hadrozauroidów, gdzie kolejne, coraz bardziej zaawnasowane ewolucyjnie odgałęzienia gradu ewolucyjnego tworzą klad obejmujący 3 rodzaje Brighstoneus, Cariocecus i Comptonatus, Haolong i następnie altirin. W szczególności są to grupy bardziej pierwotne od innych taksonów z formacji Yixian, Jinzhousaurus i Bolong, stanowiących kolejne boczne linie.

Badacze zaprezentowali w efekcie następujący kladogram (uproszczono):

Przypisy

Kategoria:Iguanodony Kategoria:Dinozaury kredy Kategoria:Dinozaury Azji