Cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła oraz Jaworskiej Ikony Matki Bożej – budowana cerkiew prawosławna na Świętej Górze Jawor, uważanej przez wyznawców prawosławia i grekokatolików za miejsce objawień maryjnych. Poświęcona ma być trzem jubileuszom: setnej rocznicy uzyskania autokefalii Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (1924-2024), objawień maryjnych na Świętej Górze Jawor (1925-2025) i powrotu Łemków do prawosławia (1926-2026)Gazeta Krakowska: Na Górze Jawor stanie druga - prawosławna cerkiew. Tylko Matka Boża Jaworska, która objawiła się tutaj 99 lat temu wciąż jest jedna.
Historia Pierwsza cerkiew na Górze Jawor
Góra Jawor uważana jest za miejsce, w którym w 1925 roku doszło do objawienia maryjnego. W 1929 roku powstała w tym miejscu greckokatolicka cerkiew Opieki Matki Bożej, która następnie – po konfiskacie przez państwo w 1947 roku – została w 1958 roku przekazana w zarząd Polskiego Autokefalicznego Kościoła PrawosławnegoMaciej Rakowski: Sądowa batalia o górskie sanktuarium. Spór o kaplicę na Świętej Górze Jawor nad Wysową, Uniwersytet Łódzki, str. 631. Najpóźniej od roku 1969 cerkwią faktycznie władała społeczność greckokatolicka, która czyniła również nakłady na utrzymanie obiektuMaciej Rakowski: Sądowa batalia o górskie sanktuarium. Spór o kaplicę na Świętej Górze Jawor nad Wysową, Uniwersytet Łódzki, str. 640. Sam Kościół greckokatolicki – prześladowany w okresie PRL – podjął jednak formalne starania o zwrot cerkwi dopiero po transformacji ustrojowej. Wieloletnia batalia sądowa zakończyła się ostatecznie w 2017 roku przyznaniem świątyni Kościołowi greckokatolickiemu.
Budowa nowej cerkwi prawosławnej W związku z przegranym sporem o własność cerkwi na Świętej Górze Jawor Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny rozpoczął starania o budowę nowej cerkwi w bezpośrednim sąsiedztwie świątyni greckokatolickiej. W czerwcu 2024 roku, po kilku latach starań o pozwolenie, rozpoczęto budowę świątyni. Poświęcenia placu dokonał arcybiskup przemyski i gorlicki Paisjusz. Na Wielkanoc 2025 roku arcybiskup poświęcił także pięć krzyży, które mają wieńczyć kopuły budowanej cerkwi. Ceremonia odbyła się w czasie nabożeństwa paschalnego w cerkwi parafialnej w Wysowej-ZdrojuPoświęcenie krzyży na cerkiew na Górze Jawor. Z kolei w okresie Wielkanocy 2026 roku we wciąż jeszcze budowanej cerkwi na Górze Jawor odbywały się już pierwsze nabożeństwaPaschalna radość na św. Górze Jawor.
Opis Cerkiew budowana jest na planie prostokąta. Drewniany dwuspadowy dach kryty gontem skrywać będzie murowaną bryłę samej cerkwi. Wysunięte połacie dachu utworzą zaś szerokie, nisko opadające okapy, które będą osłaniać taras biegnący wokół świątyniCerkiew na św. Górze Jawor. Styl architektoniczny nawiązywać będzie do karpackiej architektury sakralnej obrządku wschodniego, zwłaszcza do łemkowskiej architektury cerkiewnej.
Do cerkwi zamówiono ikonostas z Poczajowa, którego koszt budowy wynosi 20 tysięcy euroPrzegląd prawosławny: Cerkiew na Świętej Górze Jawor w jubileuszowym roku.
Budowana cerkiew jest najwyżej położoną świątynią prawosławną w Polsce.
Przypisy
Kategoria:Cerkwie w dekanacie Krynica Kategoria:Obiekty sakralne w Wysowej-Zdroju Jawor Kategoria:Cerkwie w powiecie gorlickim