Roman Symonowicz (ur. w 1763 w Witebsku, zm. 12 grudnia 1813 w Wilnie) – polski mineralog, lekarz, kolekcjoner, nauczyciel akademicki.
Podjął studia z zakresu nauk ścisłych, medycyny i prawa w Szkole Głównej Litewskiej, kończąc je doktoratem w 1789. W 1792 został nauczycielem gimnazjalnym w Wilnie, ucząc tam historii oraz prawa. Od 1797 r. był adiunktem na macierzystej uczelni, zajmując się tam medycyną, dziedzinę tę dodatkowo studiował od 1801 w Wiedniu, broniąc tam pracę doktorską z medycyny. Po powrocie do Wilna postanowił zająć się mineralogią, tworząc na Cesarskim Uniwersytecie Wileńskim w 1803 r. katedrę mineralogiczną, którą prowadził do 1813 r. Odbył dwie duże podróże naukoweKrzywiec 2025, s. 720, w 1803 do kopalń i hut w rejonie karpackich miejscowości Bańska Szczawnica, Bańska Bystrzyca, Kremnica, Červenica na terenie dzisiejszej SłowacjiGrigelis A. & Gelumbauskaitė L., 2011: Development of Geological Studies in Lithuania: New Records on Roman Symonowicz’s 1803 Mineralogical Travel. Baltic Journal of European Studies. Tallinn University of Technology (ISSN 2228-0588), Vol. 1, No. 1(9), strona 158, a rok później do Akademii Górniczej we Freibergu, gdzie uczęszczał na zajęcia u Abrahama Gottloba WerneraKrzywiec 2025, s. 720. W latach 1905–1907 prowadził też badania terenowe na Wołyniu oraz w gubernii mohylewskiejGarbowska J. 1995: Geological sciences in the University of Vilnius and the Lyceum of Krzemieniec in the years 1781–1832. Organon, 25, strona 97 . Kilkakrotnie był w kopalni soli w Wieliczce, odwiedził też kopalnię siarki w Swoszowicach k. Krakowa, prowadził badania terenowe na LitwieGrigelis & Gelumbauskaitė, 2011, s. 178. Symonowicz napisał pierwszy polski podręcznik mineralogiiNarębski W. 2009: First Polish textbooks on mineralogy. Mineralogia, 40 (No. 1–4), strona 33 "O stanie dzisieyszym mineralogii" (1806, 1814, wyd. Uniw. Wileńskiego). W książce tej omówił też jako pierwszy z polskich uczonych problematykę geologiczną w duchu neptunizmu, którego był zwolennikiem jako uczeń WerneraGarbowska 1995, s. 89, 90. Był też autorem "Nomenklatura minerałów poiedynczych czyli oryktognostyczno mineralogiczna..." (1815, wydanie pośmiertne w redakcji Makarego Bogatko)Krzywiec 2025, s. 720. Był także kolekcjonerem minerałów, jego zbiór prawie 15 tys. okazów nabył po śmierci zbieracza Uniwersytet WileńskiGarbowska 1995, s. 94, niektóre z nich wciąż są w zbiorach tamtejszego muzeum geologicznegoKrzywiec 2025, s. 720.
Przypisy
Bibliografia Krzywiec P., 2025: Symonowicz Roman. W: Parafiniuk J. (red.): Słownik biograficzny geologów polskich. Polska Akademia Umiejętności, Kraków, strona 720. ISBN 978-83-7676-381-1.
Kategoria:Polscy mineralodzy Kategoria:Absolwenci i studenci Szkoły Głównej Litewskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Szkoły Głównej Wileńskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Cesarskiego Uniwersytetu Wileńskiego Kategoria:Urodzeni w 1763 Kategoria:Zmarli w 1813