Wacław Gursztyn (ur. 26 lipca 1928 w Bokszyszkach na Wileńszczyźnie, zm. 14 września 1978 w Olsztynie) – dyrektor Przedsiębiorstwa Budownictwa Terenowego w Braniewie, budowniczy wielu osiedli miast i wsi powiatu braniewskiego.
Życiorys mały|Tablica pamiątkowa w holu Zespołu Szkół Budowlanych mały|Grób Wacława Gursztyna na cmentarzu przy ul. Morskiej w Braniewie Urodził się w chłopskiej rodzinie Klemensa i Karoliny z domu Bakszczanin na kresach II Rzeczpospolitej, w powiecie wołożyńskim, w województwie nowogródzkim. W 1938 roku ukończył Publiczną Szkołę Powszechną w Gruszeńcach. Po wojnie rodzice wraz z piątką dzieci (Wacław miał 3 siostry i brata) przyjechali do Braniewa na tzw. Ziemie Odzyskane. Zamieszkali przy ul. Krzyżowej 25 (później przemianowaną na ul. PCK)Spis telefonów województwa elbląskiego 1976/77, s. 49.Helena Tyszkiewicz Kresowe opowieści, Głos znad Pregoły nr 4 (21), kwiecień 1998, s. 12–13. Tu Wacław rozpoczął naukę w otworzonym w 1947 Państwowym Gimnazjum Koedukacyjnym, w klasie dla pracujących, kończąc je w 1949 roku z małą maturą. W gimnazjum poznał swoją przyszłą żonę Kazimierę. W roku 1951 zdał maturę w Liceum Ogólnokształcącym dla Pracujących w Olsztynie. W latach 1953–1955 uczęszczał na Wyższy Kurs Ekonomiczno-Pedagogiczny w Olsztynie, uzyskując kwalifikacje do nauczania przedmiotów zawodowych: księgowość i finanse. Kolejno, w 1962 roku, ukończył Wydział Morski Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Sopocie, uzyskując tytuł magistra ekonomii. Zwieńczeniem jego nauki było uzyskanie w 1966 tytułu dyplomowanego biegłego księgowego w zakresie budownictwa. W 1963 objął funkcję dyrektora Przedsiębiorstwa Budownictwa Terenowego w Braniewie (później PBRol) i pełnił ją przez 14 lat. Z małego zakładu rozwinął duże i prężnie działające przedsiębiorstwo, przodujące w całym województwie (wówczas olsztyńskim)Braniewo. Z dziejów miasta i powiatu. Pojezierze, Olsztyn, 1973, str. 360. Kierowany przez niego zakład pracy wybudował osiedla mieszkaniowe w różnych miastach powiatu: Braniewie, Fromborku, Pieniężnie i wiejskich PGR-ach, a także obiekty gospodarcze PGR-ów w Ułowie, Klejnowie, Pielach, Szylenach, Karbowie, Krośnie, Pieniężnie i Młotecznie. Od 1972 braniewski PBRol rozpoczął współpracę międzynarodową, podpisując kontrakty z VEB Landbaukombinat Dresden z siedzibą w Kamenz (NRD)Braniewo-Kamenz. Współpraca budowlanych Dziennik Bałtycki, 13 lipca 1976, nr 158, s. 2.
W 1970 z jego inicjatywy utworzona została w Braniewie szkoła budowlana o nazwie Szkoła Rzemiosł Budowlanych (współcześnie Zespół Szkół Budowlanych). Jej wykonawcą, a następnie przez wiele lat gospodarzem było zarządzane przez niego Przedsiębiorstwo Budownictwa TerenowegoEdmund Żurek Niebezpieczne sygnały, Miesięcznik Literatura, nr 2 (10 stycznia) 1980, s. 2–3.
Był niezwykle pracowity, pracował po 15 godzin na dobę lub dłużej, przedkładając zakład nad życie rodzinne. Wszystkie troski związane z wychowaniem dzieci spoczywały na barkach żony Kazimiery. Prowadził przy tym bardzo skromne życie: przez dziesięć lat potrafił chodzić w jednym płaszczu, nie zmieniał mebli, a oszczędności przeznaczał na edukację dzieci. Przy tym pracownikom w pracy starał się zapewnić dobre wynagrodzenie oraz premie. Angażował się również w działalność samorządową, był radnym szczebla powiatowego i wojewódzkiego z ramienia Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego. Otrzymał wiele odznaczeń, w tym Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Srebrny Krzyż Zasługi, Medal 40-lecia Polski Ludowej, Złotą Odznakę Honorową „Zasłużony dla Warmii i Mazur”, Odznakę honorową „Zasłużony dla Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych”Dobra przyszłość, Gazeta Olsztyńska, 21 listopada 1973, s. 4 oraz dziesiątki innych odznaczeń i dyplomówZbiory społeczne Gursztyn, Wacław (1928–1978). Kwestionariusz osobowy.
W 1977 Komenda wojewódzka Milicji Obywatelskiej w Elblągu założyła wobec Wacława Gursztyna i dwóch innych pracowników zakładu sprawę operacyjnego rozpracowania o kryptonimie „Fałsz”, dotyczącą fałszowania sprawozdawczości związanej z produkcją budowlano-montażową w Przedsiębiorstwie Budownictwa Rolniczego w BraniewieInwentarz archiwany IPN Gd 0025/184. 24 maja 1977 roku decyzją prokuratora wojewódzkiego w Elblągu został aresztowany pod zarzutem narażenia przedsiębiorstwa na znaczne straty. Został skazany na karę trzech lat pozbawienia wolności. Zmarł po roku, 14 września 1978 roku, w Szpitalu Wojewódzkim przy ul. Żołnierskiej w Olsztynie – według oficjalnej wersji – na skutek odniesionych w wypadku przy pracy urazów podczas odbywania kary więzienia. Mieszkańcy nie wierzyli w jego winę, przypuszczano, że padł ofiarą intryg i zemsty ówczesnych notabli.
Upamiętnienie W 2006 roku burmistrz Braniewa Henryk Mroziński wystąpił z inicjatywą nadania Zespołowi Szkół Budowlanych w Braniewie imienia Wacława Gursztyna. Wśród wielu „za ” przeciw kandydaturze przeważyło problematyczne do tłumaczenia nieznającej ówczesnych realiów młodzieży skazanie patrona i pobyt w więzieniuBraniewo. Burmistrz Mrozińśki o patronie ZSB. Wybierzmy Wacława Gursztyna [w:] IKAT. Gazeta Braniewska, 20 stycznia 2006 r., s. 3Braniewo. Nauczyciele ZSB o proponowanym patronie szkoły. Nie chcą Wacława Gursztyna [w:] IKAT. Gazeta Braniewska, 17 marca 2006 r., s. 1, 3. 16 grudnia 2008 roku na ścianie holu Zespołu Szkół Budowlanych w Braniewie została odsłonięta poświęcona mu tablica pamiątkowaOdsłonięcie tablicy poświęconej pamięci Wacława Gursztyna, IKAT. Gazeta Braniewska, 30 stycznia 2009 r..
Życie prywatne W 1950 roku wstąpił w związek małżeński z poznaną w braniewskim gimnazjum Kazimierą Mirą Awłosewicz (1928–2014). Z małżeństwa narodziło się czworo dzieci. W 1952 roku przyszły na świat bliźniaczki Krystyna i Łucja (Krystyna żyła tylko trzy miesiące), w 1954 roku urodził się syn Ademar, który w 1981 roku wyemigrował do Australii, w 1960 roku urodził się najmłodszy Leonard.
Przypisy
Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Gdańskiego Kategoria:Absolwenci Liceum Ogólnokształcącego im. Feliksa Nowowiejskiego w Braniewie Kategoria:Absolwenci olsztyńskich szkół i uczelni Kategoria:Działacze Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego Kategoria:Urodzeni w 1928 Kategoria:Zmarli w 1978 Kategoria:Pochowani na cmentarzu przy ulicy Morskiej w Braniewie Kategoria:Polscy przedsiębiorcy budowlani Kategoria:Przedsiębiorcy związani z Braniewem Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony dla Warmii i Mazur” Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony dla Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych”