Obrzędowy taniec z bębnem królewskim () – widowisko wywodzące się z Burundi, łączące zsynchronizowane uderzanie w bębny z tańcem, tradycyjnymi pieśniami i recytowaniem poezji heroicznej, uznawane przez mieszkańców tego kraju za fundamentalny element ich tożsamości i dziedzictwa kulturowego.
W 2014 roku podczas odbywającej się w Paryżu 9. sesji Międzyrządowego Komitetu ds. Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego tradycja wpisana została na listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO.
Charakterystyka thumb|left|Tradycyjne bębny używane do rytualnego tańca (2006) Do wykonania rytualnego burundyjskiego tańca wymaganych jest użycie kilkunastu bębnów (ok. tuzina), które ustawiane są w półkolu wokół jednego, centralnie ustawionego bębna, zwanego inkiránya. Łączna liczba bębnów zawsze jest nieparzysta. Instrumenty wykonywane są z drewna pozyskiwanego z miejscowych gatunków drzew: , i i mają ok. 1 m wysokości, zaś ich średnica wynosi od 30 do 50 cm. Na każdym instrumencie gra jeden bębniarz, używając pałek, które noszą nazwę imirisho. Gra na części z bębnów (zwanych amashaako) odbywa się w sposób ciągły, natomiast rytm pozostałych (określanych mianem ibishikizo lub intiimbo) dostosowywany jest do rytmu wyznaczanego przez bęben główny. Bębniarze grają na inkiránya na zmianę i wykonują żywiołowy taniec w takt muzyki. Część tańców wykonuje dwóch lub trzech muzyków w rytm nadany przez pozostałą część grupy. Instrumenty transportowane są na miejsce ceremonii na specjalnych poduszkach niesionych na głowach.
Obrzędowy taniec z bębnem królewskim rozpowszechniony jest na terenie całego kraju i odbywa się podczas świąt państwowych oraz uroczystości lokalnych, a także w trakcie wizyt ważnych osobistości. Rytualny taniec stanowi przede wszystkim widowisko rozrywkowe, ale jest również okazją do przekazywania przesłań politycznych oraz wartości kulturowych i społecznych. Mieszkańcy Burundi wierzą, że taniec i gra na bębnach przywołują duchy przodków, wzywając je do udziału w ceremonii, oraz wypędzają złe moce. Wykonawcy tańca pochodzą z rozsianych na obszarze całego kraju sanktuariów religii plemiennych i często są potomkami strażników miejscowych świątyń. Najbardziej znane grupy wykonujące taniec spotykają się w pobliżu sanktuariów Mugera, Gishora, Higiro i Makébuko znajdujących się w prowincji Gitega, w środkowym Burundi. Tradycja praktykowana jest również wśród burundyjskiej diaspory w krajach ościennych.
thumb|left|Bębniarze z Burundi podczas ceremonii otwarcia Wikimanii 2025 w Nairobi, w Kenii Tradycja tańca ściśle związana jest z dawnym Królestwem Burundi. Wykonawców rekrutowano niegdyś spośród klanów, z których część zajmowała się nadzorowaniem obrzędów związanych z intronizacją królów, a część sprawowała opiekę nad królewskimi nekropoliami. Specjalnie wyznaczeni członkowie klanów zajmowali się wytwarzaniem bębnów oraz ich przechowywaniem i transportem na dwór królewski. W instrumenty uderzano, aby ogłaszać ważne wydarzenia, ostrzegać przed niebezpieczeństwem lub informować o obecności władcy w określonym miejscu. Gra na bębnach podczas święta siewu, zwanego Umuganuro, była szczególnie ważna, ponieważ dawała sygnał do wysiewu sorgo oraz oznaczała, że władca błogosławi swój lud oraz wszystkie zwierzęta hodowlane i rośliny uprawne, zapewniając im płodność.
Obecnie obrzędowego tańca może nauczyć się każda chętna osoba, a wiedza, umiejętności i wartości, jakie niesie ta tradycja przekazywane są głównie poprzez praktykę. Grupy tancerzy obejmują zarówno bardziej doświadczonych członków, jak również młodsze osoby, dzięki którym rytualny taniec z bębnem królewskim ma szanse przetrwania. Transmisja tradycji odbywa się również w sposób formalny, dzięki edukacji w szkołach, w ramach zajęć pozalekcyjnych oraz w ośrodkach kształcenia zawodowego.
Przypisy
Kategoria:Kultura w Burundi Kategoria:Obiekty z listy niematerialnego dziedzictwa UNESCO