Tamara Jaworska, także Tamara Hans-Jaworska, 1° v. Hans, 2° v. Sędzimirowa (ur. 20 lipca 1918 w Archangielsku, zm. 29 października 2015 w Toronto) – polsko-kanadyjska artystka-tkaczka, twórczyni gobelinów.
Biogram W 1950 ukończyła studia licencjackie, a następnie magisterskie z wyróżnieniem w 1952 w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Łodzi. Podczas studiów porzuciła malarstwo, by jako studentka Lucjana Kintopfa skoncentrować się na tkactwie. Po studiach do 1958 była nauczycielką akademicką na macierzystej uczelni. W 1958 przeniosła się do Warszawy. W latach 1954–1963 była dyrektorem artystycznym Spółdzielni Artystów Plastyków „Ład”. Kierowała także Pracownią Projektów i Prototypów Cepelii – Rękodzieło Artystyczne w Warszawie. W 1968 ze względu na żydowskie pochodzenie męża – Tadeusza Jaworskiego, Jaworscy zostali zmuszeni do emigracji. Dzięki wstawiennictwu prymasa Stefana Wyszyńskiego, przez kilka miesięcy mieszkali w Watykanie.
W 1969 wyjechali do Kanady, gdzie początkowo współpracowała z architektem . Ponadto skupiała się na własnej pracy twórczej, a także w latach 80. i 90. XX. wykładała Design and Weaving na wydziale Design and Fiber Art na w Toronto.
Jaworska była członkinią (do 1975) oraz (do 1979) Academia Italia delle Arti.
W 2018 roku kuratorka wystaw i animatorka życia artystycznego w Toronto, Kika Misztela, założyła Fundację Tamary i Tadeusza Jaworskich. Celem Fundacji jest popularyzacja działalności artystycznej obojga artystów, inwentaryzacja ich prac, a także organizacja wystaw i wydanie monografii.
Życie prywatne Była żoną architekta – Radosława Hansa (1904–1950). Małżeństwo zakończyła śmierć Hansa. W latach 50. była żoną Kazimierza Sędzimira – małżeństwo przetrwało kilka lat. W 1962 poślubiła reżysera – Tadeusz Jaworskiego (1926–2017), z którym pozostała w związku do śmierci.
Została pochowana na cmentarzu w Toronto.
Działalność artystyczna Jaworska tworzyła wzory gobelinów akwarelami, pastelami lub jako kolaż, następnie konturując je czarno-białym rysunkiem liniowym. Tworząc swoje prace, wykorzystywała francuską technikę tkania gobelinów, polegającą na przeciąganiu ręcznie nici przez osnowę. Prace Jaworskiej były zarówno abstrakcyjne, jak i realistyczne – wiele z nich było inspirowanych naturą, szczególnie krajobrazem Kanady. Prace są unikatowe – wykonywała ona tylko jeden egzemplarz każdej z prac. Jej prace znajdują się m.in. w zbiorach: Muzeum Sztuk Pięknych im. Puszkina w Moskwie, Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Armii Krajowej w Krakowie, Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi, Muzeum Narodowym w Gdańsku, Cambridge Art Gallery, Ambasadzie Kanady w Rijadzie, Departamencie Spraw Zagranicznych Kanady w Ottawie, Heritage Gallery w Toronto, w Aubusson oraz wielu kolekcjach prywatnych.
W 2009 ukazał się album „Sztuka gobelinu” poświęcony twórczości Jaworskiej, wydany w trzech językach: polskim, francuskim i angielskim, nakładem .
Odznaczenia Medal Gubernatora Generalnego w 125-tą rocznicę utworzenia Kanady (1993); Order Kanady (III klasy) za wybitne zasługi na polu sztuk pięknych (1994); Medal Złotego Jubileuszu Królowej Elżbiety II (2002); Medal Diamentowego Jubileuszu Królowej Elżbiety II (2012); Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2008); Odznaka Honorowa „Bene Merito” (2012).
Nagrody 1957: Złoty Medal – „Triennial di Milano”, Międzynarodowa Wystawa Architektury Wnętrz i Sztuki Dekoracyjnej, Mediolan, Włochy, 1974: Nagroda za Doskonałość, „Wool Gathering”, Montreal, Kanada, 1980: Złoty Medal, Academia Italia delle Arti, Włochy, 1982: Złoty Centaur, Academia Italia delle Arti, Włochy, 1985: Złoty Medal i Pierwsza Nagroda, International Art Competition ’85, Nowy Jork, Stany Zjednoczone, Nagroda Fundacji Władysława i Nelli Turzańskich.
Wystawy Wystawy indywidualne 1965: Galeria Sztuki, Warszawa, Polska 1965: Narodowe Muzeum Sztuki Tkaniny Artystycznej, Łódź, Polska 1966: Muzeum Sztuki im. A. S. Puszkina, Moskwa, Związek Radziecki 1966: Muzeum w Radomiu, Radom, Polska 1968: Fine Arts Museum, Plymouth, Anglia 1968: Richard Demarco Gallery, Edinburgh, Szkocja 1968: Scottish Woolen Gallery, Galashields, Szkocja 1970: Holy Blossom Gallery, Toronto, Kanada 1970: Merton Gallery, Toronto, Kanada 1970: Robert McLaughlin Gallery, Oshawa, Kanada 1970: The Rothman’s Art Gallery, Stratford, Kanada 1971: London Art Gallery, Londyn, Kanada 1971: Windsor Art Gallery, Windsor, Kanada 1972: Glendon Art Gallery, York University, Toronto, Kanada 1979: Art for Corporate Spaces, Nienkamper Art Gallery, Toronto, Kanada 1980: Art Gallery of Hamilton, Hamilton, Kanada 1980–1981: Malaga Museo de Bellas Arte, Malaga, Hiszpania 1980–1981: Palau de la Virreina, Barcelona, Hiszpania 1980–1981: Sala de Exposiciones, Antiguo Dormitorio, Hiszpania 1980–1981: San Sebastian Caja de Ahorros de Guipuzcoa, San Sebastian, Hiszpania 1980–1981: Tarragona Reial Monestir de Santes Creus, Hiszpania 1980–1981: Terrassa El Museo Textil, Hiszpania 1980–1981: Valencia Museo de Bellas Arte, Walencja, Hiszpania 1981: Galerie Inard, Centre national de la tapisserie d’Aubusson, Paryż, Francja 1981: Tamara Jaworska: Tapisseries, Centre culturel canadien, Paryż, Francja 1982: Galerie Inard, Tuluza, Francja 1982: Munich Art Gallery, Internationale de Brevets, Niemcy 1984: Galerie Inard, Centre national de la tapisserie d’Aubusson, Paryż, Francja 1987: Art for Corporate Spaceses – Leo Kamen Gallery, Toronto, Kanada 1989: Art for Private Collectors Leo Kamen Gallery, Toronto, Kanada 1991: Galerie Inard, Centre national de la tapisserie d’Aubusson, Paryż, Francja 1991: Galerie Inard, L’espace de l’art contemporain, Toulouse, Francja 1997: Pekao Gallery, Toronto, Kanada
Wystawy grupowe 1950: Ogólnopolska Wystawa Architektury Wnętrz, Polska 1956: Wystawa XXX-lecie Ładu, Polska 1957: II Ogólnopolska Wystawa Architektury Wnętrz i Sztuki Dekoracyjnej, Polska 1957: Międzynarodowa Wystawa Architektury Wnętrz i Sztuki Dekoracyjnej (Undicesima Trennale di Milano), Mediolan, Włochy 1962: XV Festiwal Sztuk Plastycznych, Sopot, Polska, 1963: Warszawska Wystawa Tkaniny, Warszawa, Polska 1964: Ogólnopolska Wystawa Tkaniny, Ceramiki i Szkła, Polska 1966: Galeria Lampertz Contempora, Kolonia, Niemcy 1967: Polski Gobelin Współczesny, Kunsthaus Galerie, Wiedeń, Austria 1967: Wystawa Polskiego Gobelinu, Rotterdam, Holandia 1967: Wystawa Polskiego Gobelinu, Kopenhaga, Dania 1967: Polski Plakat i Gobelin, Szwajcaria 1967: Wystawa 40-lecie Ładu 1967: Olympiad '67, Museum of Modern Art, Meksyk, Meksyk 1968: Museum of Fine Arts, Ryga, Łotwa 1968: Museum of Fine Arts, Tallin, Estonia 1968: National Museum, Teheran, Iran 1969: Exposition des jeux olympiques Museum of Modern Art, Meksyk, Meksyk 1970: Wall Hangings, Art Gallery of Kanada, Toronto, Kanada 1971: Museum of Modern Art, Montreal, Kanada 1973: 3-D Experimental Wall Hangings, Art Gallery of Kanada, Toronto, Kanada 1973: Rendez-vous de la laine, Guilde canadienne de l’artisanat, Montreal, Kanada 1974: Hart House Gallery, Toronto, Kanada 1975: Samuel Zacks Gallery, Toronto, Kanada 1977: Harbourfront Art Gallery, Toronto, Kanada 1977: International Exhibition, Vevey, Szwajcaria 1980: Centennial Exhibition, Royal Canadian Academy of Arts, Toronto, Kanada 1980: Tapisserie canadienne contemporaine, Wystawa objazdowa zorganizowana przez Departament Spraw Zagranicznych Kanady 1983: Decorative Wall Art from France, Mart Centre, World Trade Centre, Dallas, Stany Zjednoczone 1983: Decorative Wall Art from France, Centre national de la tapisserie d’Aubusson, L’Hotel de Ville, Paryż, Francja 1985: Decorative Wall Art from France, Salon des arts et de l’espace, Tuluza, Francja 1985: Decorative Wall Art from France, Andora, 1985: Decorative Wall Art from France, Galerie Inard, Centre national de la tapisserie d’Aubusson, Luksemburg 1986: Tapestry – Canada '86, Homer Watson Gallery, Kitchener, Kanada 1986: Tapestry – Canada '86, Justina M. Barnicke Gallery, Toronto, Kanada 1989: Salon des arts et de l’espace, Tuluza, Francja 1992: Royal Canadian Academy of Arts Exhibition '92, John B. Aird Gallery, Toronto, Kanada 1995: Destination tapisserie Gallery La Maison Hamel-Bruneau, Kanada 1995: Royal Canadian Academy of Arts International Exhibition, Iparmuveszeti State Museum, Budapeszt, Węgry 1995–1996: Royal Canadian Academy of Arts International Exhibition, Dresden Dezign Centrum, Trade World Centre, Drezno, Niemcy 1996: Manifesto '96 – International Art Festival, Edynburg, Szkocja 1996: Royal Canadian Academy of Arts Exhibition Design, Exchange Gallery, Toronto, Kanada 1996: Royal Canadian Academy of Arts International Exhibition, Chateau de Tremblay, Fontenoy en Puisaye, Francja 1997: Royal Canadian Academy of Arts Exhibition World Design Congress, Toronto, Kanada
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w 1918 Kategoria:Ludzie urodzeni w Archangielsku Kategoria:Zmarli w 2015 Kategoria:Artyści związani z Łodzią Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi Kategoria:Artyści związani z Warszawą Kategoria:Ludzie związani z Watykanem Kategoria:Pochowani w Toronto Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Kanady Kategoria:Kanadyjczycy pochodzenia polskiego Kategoria:Odznaczeni Medalem Złotego Jubileuszu Królowej Elżbiety II Kategoria:Odznaczeni Medalem Diamentowego Jubileuszu Królowej Elżbiety II Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Bene Merito Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji Władysława i Nelli Turzańskich