Mazurki op. 56 – zbiór trzech mazurków na fortepian skomponowanych przez Fryderyka Chopina w 1843 roku. Wydany został drukiem rok później.
Historia Nad mazurkami z opusu 56 Chopin pracował w Nohant, gdzie przebywał od 22 maja do 28 października 1843 r. W tym samym czasie pracował nad Nokturnami op. 55. Pod koniec roku Chopin planował wysłanie rękopisów do firmy Breitkopf & Härtel. Umowę o wydanie tych utworów podpisał 16 lipca 1844 r. Zbiór dedykowany został Catherine Maberly, uczennicy Chopina. Drukiem wydany został w sierpniu 1844 r. W tym samym miesiącu ukazał się na rynku francuskim nakładem Maurice’a Schlesingera. Na rynku angielskim zbiór wydany został przez Wessel & Co. w kwietniu 1845 r.
Rękopis Mazurków przechowywany był w archiwum Breitkopf & Härtel do 1938 r. Dwa lata wcześniej wydawnictwo zaproponowało władzom polskim zakup autografów Chopina, czego orędownikiem był Tadeusz Brzeziński, były polski konsul w Lipsku. Obiekty przekazane zostały Bibliotece Narodowej w styczniu 1938 r. Rękopis opus 56 oraz autografy kilkunastu innych utworów Chopina ze zbiorów Biblioteki Narodowej wywiezione zostały z Polski we wrześniu 1939 r. Zdeponowane zostały, wraz z innymi zabytkami kultury polskiej, w . W grudniu 1958 r. polska delegacja w Kanadzie, w skład której wchodzili m.in. pianiści Zbigniew Drzewiecki i Witold Małcużyński, odzyskała obiekty, które przywieziono do kraju 3 lutego następnego roku. Zwrócone zabytki wystawione zostały w Muzeum Narodowym (7–12 lutego) oraz na krakowskim Wawelu (17–22 lutego). Zdeponowane zostały w Bibliotece Narodowej 25 lutego 1959 r. Rękopisy prezentowane były w dniach 25 września–11 listopada 2010 podczas wystawy w warszawskim Pałacu Krasińskich.
W Wydaniu Narodowym Dzieł Fryderyka Chopina Mazurki op. 56 zawarto w tomie IV serii A zawierającej utwory wydane za życia kompozytora.
Budowa Mazurek H-dur op. 56 nr 1 Utwór w tonacji H-dur i tempie Allegro non tanto, rozpisany został w 183 taktach. Charakteryzuje się formą o cechach ronda oraz scherza. Konstruktywnie zbliżone do Scherza z Sonaty h-moll op. 58 powstałej rok później. Fragmenty oznaczone dolce i leggiero wykazują cechy charakterystyczne dla walca. Takty przed repryzą utrzymane są w fakturze monodycznej, którą Ludwik Bronarski nazwał w 1935 r. „fermatą harmoniczną”. Mazurek cechuje się przednutkami występującymi we fragmentach, w których melodia o jednostajnym ruchu rytmicznym zmienia swój kierunek.
Mazurek C-dur op. 56 nr 2 Utwór w tonacji C-duri tempie Vivace, liczy 84 taktów. Mazurek charakteryzuje się skalą lidyjską oraz kanonem prowadzonym w oktawie (t. 53–68)), który według Marcelego Antoniego Szulca nieład i beztaktowość gry wiejskich rzępołów wybornie naśladuje. Katarzyna Swaryczewska dostrzegła w 1959 r. podobieństwo między utworem Chopina a mazurkiem F-dur Marii Szymanowskiej pochodzącym ze zbioru pt. Vingt-quatre Mazurkas wydanego w latach 1820–1825.
Mazurek c-moll op. 56 nr 3 Utwór w tonacji c-moll i tempie Moderato, rozpisany w 220 taktach. Mazurek charakteryzuje się genre’em elegijnym oraz kontrapunktem prowadzonym w ruchu przeciwnym. We fragmencie t. 17–22 rejestr przechodzi z wysokiego w niski, co Stefania Łobaczewska określiła w 1966 r. zaciemnianiem barwy. Według tej samej badaczki struktura utworu, mimo nastawienia na osiągnięcie punktu kulminacyjnego, rozwija się jak płynna, całościowa fala ruchu tanecznego. Zdaniem Wójcik-Keuprulian przednutka krótka po synkopie zaznacza początek nowego motywu, z kolei mordent wiązany jest przez nią z akcentem agogicznym. Utwór kończy się kadencją plagalną, w jednoimiennej tonacji durowej (C-dur). Zabieg ten stosowany był przez Chopina, prócz niektórych etiud, głównie w nokturnach.
Recepcja Zdaniem Mieczysława Tomaszewskiego, piszącego o mazurku Chopinowskim, pełnię stylu indywidualnego osiąga kompozytor w op. 50, 56 i 59. Krzysztof Biegański w swojej periodyzacji mazurków Chopina opartej na stosunku do ludowego pierwowzoru zaliczył op. 50, 56, 59 i 63 do fazy późnej, przynoszącej przekształcenie opozycji w dialog, który przyjmuje kształt dialogu chromatyki (i zaawansowanej harmoniki) z diatoniką (i paralelizmem). Arthur Hedley pisał, że w późniejszych swoich Mazurkach jednak Chopin przemawia językiem, który dla świata, poza Polską, nie jest całkowicie zrozumiały – stąd brak zainteresowania dla utworów takich jak Mazurek [...] c-moll op. 56 nr 3.
w recenzji opusów 55 i 56, która ukazała się w 1844 r. w czasopiśmie „”, pisał o Mazurkach: [...] pierwszy na odcinku dwunastu taktów w zagadkowych szatach skrywa swoją zasadniczą tonację H-dur. Sama melodia, po większej części znajdująca się w głosie środkowym, wymaga wiele staranność dla swych subtelnych zarysów, jeśli nie ma ulec zatarciu. [...] Numer 2 (C-dur) prędko znajdzie miłośników, jest o wiele łatwiejszy w odbiorze od obu pozostałych, przypomina młodość Chopina. [...] Numer 3 jest oryginalny, ale bardzo niespokojny w harmonii. Tu i ówdzie moduluje się w nim więcej, niż potrzeba dla efektu całości. Charakter tego Mazurka zbliża się do swobodnej fantazji. Zdaniem Jamesa Hunekera Mazurek H-dur jest artystycznie oszlifowany od samego początku, z kolei trzeci Mazurek mimo swej względnej długości, nie sprawia wrażenia skończonego dzieła. Z wyjątkiem krótkiej przerwy w H-dur wgląda, jakby był skomponowany wyłącznie głową [...].
widział w mazurkach Chopina, szczególnie we wczesnych opusach, ale również h-moll op. 33 nr 4 oraz C-dur op. 56 nr 2, odbicie porządku wiejskiej zabawy tanecznej. Drugi z tych mazurków nazwał „arcydziełem stylu ludowego”. Władimir Stasow w pracy Sztuka XIX wieku opublikowanej w 1901 w numerze specjalnym czasopisma „” opisał mazurki C-dur op. 24 nr 2 i op. 56 nr 2 jako przedstawiające pełne wdzięku obrazki z życia ludu wiejskiego w Polsce.
M.A. Szulc piał o Mazurkach op. 56: początek pierwszego zwraca na siebie uwagę chwiejnością tonacji, która zaledwie w dwunastym takcie sadowi się na oznaczonym początkowo H-dur, niemniej i epizod (poco più mosso), którego przyspieszony ruch czyni go podobniejszym do walca. Nad wszystkimi atoli góruje numer drugi C-dur, pod względem i rytmicznym i melodyjnym jeden z najgenialniejszych utworów Chopina. Na tonice zdwojoną kwintą wzmocnionej odzywa się melodia żywo nutę kobzy przypominająca. Po epizodycznym a-moll części trzeciej, w której rej wodzą basy, i po odpowiedzi skrzypków w części czwartej, piąta część przeprowadza myśl jedną i tę samą kanonicznie w oktawie. Stanisław Kostka Tarnowski w Kilku słowach o Chopinie, które ukazały się w 1871 w „Przeglądzie Polskim” pisał o mazurkach, które miały być reprezentowane przez Mazurek c-moll: [...] jest druga jeszcze grupa mazurków [...] te mazurki wesołe, nie ledwie smutniejsze są od tamtych melancholicznych [...] To jest wesołość taka jak tego Maćka którego ilustrował muzyką Moniuszko, czy Komorowski a który idzie do karczmy tańcować bo mu się stodoła spaliła a żona i dzieci pomarły. Władysław Żeleński upatrywał m.in. w Mazurku c-moll coś więcej aniżeli lirykę: pewien nastrój balladyczny. Według Zdzisława Jachimeckiego Mazurek H-dur należy do najbardziej wyrafinowanych utworów tej formy chopinowskiej. Czynnik wiejski został tu jak gdyby przesłonięty bogatą ornamentyką artystyczną. [...] Za to następny zaraz Mazurek C-dur tej samej serii uderza słuchacza swoją dziką pięknością i barwami przypominającymi jaskrawe kontrasty łowickich pasiaków. [...] W mazurku trzecim tego cyklu, c-moll, kładł Choopin fundamenty pod muzykę przyszłych czasów. Jest to utwór niemal już symfonicznego pokroju. Jarosław Iwaszkiewicz wymienił op. 56 nr 3 wśród mazurków Chopina, których kompozytor tworzył poematy niczym (chyba tylko rozmiarami) nie ustępujące Czwartej balladzie, Barkaroli, Polonezowi-Fantazji.
Nagrania
W 1931 r. Artur Rubinstein nagrał Mazurka c-moll dla wytwórni . W 1949 r. wydało Mazurki H-dur oraz c-moll w wykonaniu Iny Mariki oraz Mazurka C-dur w wykonaniu Yvonne Lefébure. Mazurka C-dur nagrali także Zofia Rabcewicz (Odeon, 1932), Zygmunt Stojowski (International Piano Archives, 1944) Około 1952 r. Wanda Landowska nagrała ten utwór na klawesynie dla wytwórni RCA VIctor.
Fu Cong wykonał mazurka c-moll podczas V Konkursu Chopinowskiego (, 1955). Jeffrey Swann wykonał Mazurki op. 56 podczas VIII Konkursu Chopinowskiego (Polskie Nagrania, 1970).
Transkrypcje Mazurki op. 56 znalazły się w zbiorze 26 mazurków w wersji uproszczonej, przygotowanej przez Franza Görnera, wydanej między 1880 a 1885 r. przez Henry’ego Litolffa. Wersje na cztery ręce opracowali (Breitkopf & Härtel, 1846) oraz (, między 1904 a 1908). W 1879 r. nakładem Breitkopf & Härtel ukazała się transkrypcja Karła Dawydowa na wiolonczelę i fortepian.
W 1880 r. w Berlinie nakładem Schlesingera ukazały się Mazurki C-dur i c-moll opracowane przez na kwartet smyczkowy. W 2010 r. nakładem Dux wydany został album Michała Sobkowiaka Letter to Chopin zawierającej parafrazę m.in. Mazurka c-moll
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Mazurki Fryderyka Chopina