Syryjskie Arabskie Siły Powietrzne (Al-Quwwat al-Jawwiyah al-Arabiyah as-Suriyah) – część Sił Zbrojnych Syrii.
Historia Syryjskie Arabskie Siły Powietrzne zostały utworzone wkrótce po uzyskaniu niepodległości przez Syrię od Francji, dekretem prezydenta Haszima al-Atasiego z 16 października 1946 roku. Pierwsi piloci i technicy zostali przeszkoleni przez francuskich instruktorów, kolejni m.in. przez niemieckich i chorwackich weteranów wojennych. Pierwszymi samolotami były cztery zakupione w 1946 roku brytyjskie szkolne Percival Proctor Mk V, a kolejnymi 20 amerykańskich szkolno-bojowych T-6 Texan. Do 1948 roku przeszkolono ok. 30 pilotów i pozyskano 38 samolotów, głównie szkolnych. Debiutem sił powietrznych była I wojna izraelsko-arabska w latach 1948–49, w której syryjskie samoloty wspierały oddziały lądowe, ale także 10 lipca 1948 roku T-6 odniósł pierwsze zwycięstwo nad izraelskim myśliwcem Avia S-199. Podczas wojny utracono przynajmniej cztery samoloty.
Po zakończeniu wojny z Izraelem w 1949 roku Syria rozpoczęła intensywną rozbudowę lotnictwa, kupując w Europie szereg samolotów bojowych, głównie używanych, ale też nowej produkcji włoskiej. Było wśród nich 12 myśliwców Fiat G.55, 30 myśliwców , 10 myśliwców Supermarine Spitfire Mk.22 i dalsze samoloty szkolne. Począwszy od grudnia 1952 roku do służby weszły pierwsze samoloty odrzutowe – 12 myśliwców Gloster Meteor F.Mk.8, a w kolejnych latach dalsze Meteory. W 1954 roku nowy rząd Adiba asz-Sziszakli nawiązał współpracę z ZSRR, kupując w Czechosłowacji 20 licencyjnych myśliwców MiG-15bis i cztery szkolno-bojowe MiG-15UTI, dostarczone w pierwszej połowie 1956 roku. Z powodu nieprzeszkolenia pilotów nie wzięły udział w kolejnej wojnie o Kanał Sueski, po agresji Izraela, Wielkiej Brytanii i Francji na Egipt w październiku tego roku, lecz wszystkie MiGi-15bis zostały zniszczone na ziemi w bazie Abu Suweir w Egipcie. Syryjskie lotnictwo jedynie broniło własnej przestrzeni powietrznej, zestrzeliwując 6 listopada brytyjską rozpoznawczą Canberrę.
Już w październiku 1956 roku Syria zamówiła w ZSRR 60 MiG-17F i 20 przechwytujących MiG-17PF wyposażonych w radar, które dostarczono w 1957 roku, zastępując nimi Meteory. Początkowo latali nimi egipscy piloci. Zamówiono też 12 bombowców odrzutowych Ił-28 i cztery rozpoznawcze Ił-28R. W 1958 roku Syria z Egiptem utworzyły Zjednoczoną Republikę Arabską, ale jej rozpad w 1961 roku i popsucie się stosunków między oboma krajami spowodowały, że Egipt zatrzymał wszystkie syryjskie MiGi-17PF i bombowce Ił-28, które znalazły się na jego terytorium, natomiast Syrii pozostało ok. 50 własnych lub egipskich MiG-17F i MiG-15bis. Od 1963 roku na uzbrojenie zaczęły wchodzić radzieckie ponaddźwiękowe myśliwce uzbrojone w pociski rakietowe MiG-21F-13 i następnie MiG-21FL. Niewysoką zdolność bojową lotnictwa osłabiały jednak polityczne niepokoje i wojskowe zamachy stanu w kraju, wiążące się z aresztowaniami. 18 lipca 1963 roku cztery MiGi-17F wzięły udział w zwalczaniu nieudanego wojskowego zamachu stanu przeciw partii Baas, ostrzeliwując kwaterę główną sił zbrojnych w Damaszku. Dowódcą sił lotniczych został wówczas pilot Hafiz al-Asad, późniejszy dyktator państwa. Podobna sytuacja z użyciem MiG-17 do zwalczania puczu wojskowego miała ponownie miejsce we wrześniu 1966 roku. Dochodziło też w tym okresie do potyczek z lotnictwem izraelskim nad granicą, w których ponoszono straty.
Lotnictwo Syrii wzięło aktywny udział w wojnie sześciodniowej w czerwcu 1967 roku, rozpoczętej napaścią Izraela. Utracono w walkach co najmniej 7 MiG-21 i pewną liczbę MiG-17 oraz liczne samoloty zniszczone na ziemi, lecz odniesiono przynajmniej 7 zwycięstw powietrznych. Jeszcze w 1967 roku Syria zaczęła otrzymywać dalsze samoloty posiadanych już typów i ich modyfikacji z ZSRR i NRD, a także samoloty szturmowe Su-7. 12 sierpnia 1968 roku dwa MiG-17F omyłkowo wylądowały w Izraelu i zostały przejęte przez to państwo. Gotowość bojową lotnictwa obniżyła kolejna fala czystek politycznych i aresztowań, a w sierpniu 1968 roku 12 pilotów uciekło myśliwcami do Iraku. Nadal miały miejsce potyczki i ostrzeliwanie celów naziemnych na granicy z Izraelem, na ogół wiążące się ze stratami. W odpowiedzi na przelot izraelskich myśliwców F-4 Phantom z gromem dźwiękowym nad Damaszkiem, 30 stycznia 1960 roku MiG-21 dokonał podobnego przelotu nad Hajfą, wywołując konsternację w Izraelu, który nie ochronił swojej przestrzeni powietrznej. Od 1970 roku Syria otrzymywała myśliwce nowszych wersji MiG-21M/MF i rozpoznawcze MiG-21R.
W 1973 roku lotnictwo syryjskie miało ok. 120–130 MiG-21, ok. 80 MiG-17 i ok. 30 szturmowych Su-7BMK i najnowszych Su-20. Zostały one użyte podczas kolejnej wojny Jom Kipur z Izraelem, rozpoczętej 6 października. Jedynie pierwszego dnia lotnictwo odniosło ograniczone sukcesy, a potem ponosiło znaczne straty, na bieżąco uzupełniane nowymi dostawami samolotów z ZSRR oraz innych krajów socjalistycznych, w tym Polski (głównie starsze wersje MiG-21). W 1974 roku Syria otrzymała pierwsze myśliwce MiG-23.
Przypisy
Bibliografia
Syria Kategoria:Wojsko syryjskie