Helmuth Brückner

Helmuth Brückner (ur. 7 maja 1896 w Piławie, zm. 2 stycznia 1951 w obozie Ozernyj w Tajszecie)Biograaia Helmutha Brücknerana stronie „culturpress.de”. [online] [dostęp 2026-01-17]. – niemiecki działacz państwowy, partyjny, członek Niemieckiej Partii Narodowosocjalistycznej (NSDAP) w stopniu Gauleitera; nadprezydent prowincji dolnośląskiej i górnośląskiej od 1933 roku; obalony w 1934 roku.

Biografia Wczesne lata Urodził się w 1896 roku w Peilau (Piława), jako syn miejscowego nauczyciela. Uczęszczał do Gimnazjum Realnego w Reichenbach (Dzierżoniów), a po jego ukończeniu rozpoczął studia z zakresu historii, geografii, filozofii i ekonomii na Śląskim Uniwersytecie Fryderyka Wilhelma we Wrocławiu.

W sierpniu 1914 roku Brückner przerwał studia, żeby zgłosić się na ochotnika do służby wojskowej w I wojnie światowej. W grudniu 1915 roku został porucznikiem rezerwy. Po tym jak został ciężko raniony na froncie zachodnim w 1918 roku, powrócił do domu i przebywał na rehabilitacji w szpitalach wojskowych i sanatoriachWykaz niemieckich ofiar z czasów I wojny światowej dla Królestwa Prus z 13 marca 1918 roku. [on-line] [dostęp 2026-01-17]..

Po zakończeniu wojny wznowił przerwane wcześniej studia, ale mimo to ostatecznie je porzucił. W 1919 roku został czynnym członkiem Korpusu Markomania BreslauKösener Corpslisten 1930, 20/254.. W 1921 roku brał udział, jako ochotnik, w walkach pomiędzy niemieckimi i polskimi oddziałami nieregularnymi, o przyszłą granicę między tymi dwoma państwami na Górnym Śląsku (III powstanie śląskie).

Działalność polityczna w NSDAP (1924–1934) W 1924 roku Brückner został redaktorem naczelnym gazety „Schlesische Volksstimme”. Jednocześnie rozpoczął działalność w niewielkiej organizacji politycznej, pozostającej już pod silnym wpływem narodowego socjalizmu. Od lutego 1926 do 5 marca 1927 roku Brückner był radnym miejskim Wrocławia z ramienia Niemieckiej Partii Ludowo-WolnościowejNorbert Korfmacher, Vorläufiges Mitgliederverzeichnis der Stadtverordnetenversammlung Breslau 1919 bis 1933, Münster 2012. [on-line] [dostęp 2026-01-17]..

W międzyczasie w 1925 roku związał się z nowo utworzoną NSDAP w prowincji śląskiej (numer członkowski 2023). W tym samym roku został mianowany gauleiterem NSDAP na Śląsk

Od 1925 roku Brückner był wydawcą „Schlesischer Beobachter”, lokalnego odpowiednika „Völkischer Beobachtera” (niem. Obserwator Völkistowski). W 1930 roku był jednym ze współzałożycieli Breslauer Zentral-Verlags (pol. Centralny Dom Wydawniczy we Wrocławiu). W tym samym roku kandydował w wyborach do Reichstagu z ramienia NSDAP, uzyskując mandat poselski. 24 kwietnia 1932 roku został wybrany na posła do pruskiego Landtagu (parlamentu krajowego)Marek Czapliński, Śląsk od pierwsze po koniec drugiej wojny światowej, [w:] „Historia Śląska, pod redakcją: Marka Czaplińskiego, Elżbiety Kaszuby, Gabrieli Wąs i Rościsława Żerelika, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2002, s. 380-381.. Po mianowaniu latem 1932 roku na stanowisko inspektora krajowego na Wschód, przejął nadzór nad partią nie tylko na Śląsku, ale także na Prusach Wschodnich i Wolnym Mieście Gdańsku.

Po zwycięstwie partii nazistowskiej w wyborach parlamentarnych do Reichstagu z 5 marca 1933 roku, został mianowany 25 marca 1933 roku nadprezydentem prowincji dolonośląskiej, a także tymczasowo nadprezydentem prowincji górnośląskiej. Oficjalne objęcie urzędu miało miejsce 2 sierpnia 1933 rokuWykaz zarządców prowincji w Prusach na stronie „rulers.org”. [on-line] [dostęp 2026-01-17].. Jego zastępcą został Edmund Heines, który podobnie jak on, był homoseksualistąMarek Czapliński, Śląsk od pierwsze po koniec drugiej wojny światowej [w:] „Historia Śląska, pod redakcją: Marka Czaplińskiego, Elżbiety Kaszuby, Gabrieli Wąs i Rościsława Żerelika, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2002, s. 385..

7 października 1933 roku podczas jesiennej defilady Oddziałów Szturmowych NSDAP (SA) we Wrocławiu został mianowany przez Ernsta Röhma na stanowisko Gruppenführera tej organizacji.

26 grudnia 1934 roku został odwołany z funkcji nadprezydenta w obu prowincjach śląskich, co związane było z mającą miejsce 30 czerwca tego samego roku akcją znaną jako „noc długich noży”, w trakcie której zlikwidowano wszystkich przeciwników Adolfa Hitlera, w tym członków SA. Brücknerowi zarzucano homoseksualizm oraz wypowiadanie się na niekorzyść partii. Następnie uwięziono go na jakiś czas i wydalono z partii narodowosocjalistycznejMarek Czapliński, Śląsk od pierwsze po koniec drugiej wojny światowej [w:] „Historia Śląska, pod redakcją: Marka Czaplińskiego, Elżbiety Kaszuby, Gabrieli Wąs i Rościsława Żerelika, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2002, s. 388..

Późniejsze lata Po utracie pracy w aparacie partyjnym i utracie wszystkich stanowisk na Śląsku przeprowadził się na Pomorze, aby następnie w 1938 roku osiedlić się z rodziną w Rostocku. Podjął tam pracę zawodową jako robotnik w zakładach lotniczych Ernsta Heinkela.

W lipcu 1945 roku został aresztowany przez sowiecką administrację wojskową. Zmarł sześć lat później w 1951 roku w gułagu Ozernyj w Tajszecie w obwodzie irkuckim na Syberii, „na wpół zagłodzony, na wpół pobity na śmierć”Corps-Liste der Marcomannia Breslau 1959..

Przypisy

Bibliografia eter Hüttenberger, Die Gauleiter. Studie zum Wandel des Machtgefüges in der NSDAP, Deutsche Verlags-Anstalt, Stuttgart 1969. Wolfram Rothe, Von Hitler verbannt, unter Stalin umgekommen. Helmuth Brückner – vom Gauleiter zum Gulag-Häftling, [w:] „Zeitgeschichte regional – Mitteilungen aus Mecklenburg”, nr 1/2008, s. 46–53. Alexander Zinn, Die soziale Konstruktion des homosexuellen Nationalsozialisten. Zu Genese und Etablierung eines Stereotyps, Peter Lang, Frankfurt am Main 1997.

Kategoria:Politycy NSDAP Kategoria:Nadprezydenci prowincji śląskiej Kategoria:Posłowie do Reichstagu Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (Cesarstwo Niemieckie) Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Zmarli w 1951 Kategoria:Ludzie związani z Rostockiem Kategoria:Radni Wrocławia