Schody Hieroglifów

Schody Hieroglifów – najokazalsze schody pokryte zapisami hieroglificznymi w świecie Majów, znajdujące się na Strukturze 10L–26 w Copánie. Składają się z ponad 60 stopni, mają 21 metrów długości i 10 metrów szerokości. Wyryto na nich 2200 glifów. Jest to najdłuższy zabytek piśmiennictwa monumentalnego Majów. Tekst opisuje historię miasta, ale wciąż jest rekonstruowany, ponieważ glify pospadały ze schodów razem z fasadą świątyni – uległy one przemieszaniu i częściowemu zniszczeniu. Co dwanaście schodów ustawiono naturalnej wielkości posągi, prawdopodobnie przedstawiające władców miasta. U podstawy stoi Stela M oraz ołtarz. Pierwszą wersję zbudował Waxaklajuun Ub’aah K’awiil w 710 roku, rozbudowy dokonał K’ahk’ Yipyaj Chan K’awiil w 755 roku.

Opis Schody mają 21 metrów wysokości i 10 metrów szerokości. Prowadzą od zachodu na szczyt Struktury 10L–26 na copáńskim Akropolu. Są to najdłuższe schody tego typu w świecie Majów. Składają się z 63 stopni zbudowanych z 620 bloków z tufu wulkanicznego, na których wyryto 2200 glifów. Jest to najdłuższy zabytek piśmiennictwa monumentalnego Majów. Każdy stopień ma 8 metrów szerokości i 30 cm wysokości. Co dwanaście schodów umieszczono posągi naturalnej wielkości: pięć siedzących i jeden stojący. Prawdopodobnie przedstawiają one królów Copánu. Przy podstawie schodów stoi Stela M oraz ołtarz. Schody Hieroglifów zostały wymienione we wpisie Copánu na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako jedyny wyróżniony zabytek z tego stanowiska, dzięki któremu spełniło ono kryterium VI.

Przy podstawie schodów umieszczono podziemną komnatę, w której złożono ofiary. Odnaleziono tam muszle zawiaśników, symbolizujących bogactwo, jadeit, symbolizujący władzę królewską, trzy krzemienie o niezwykłych kształtach, kolce płaszczki, symbolizujące poświęcenie i muszle ostryg kolczastych, symbolizujące inaugurację.

thumb|Schody Hieroglifów – rysunek poglądowy z 1898 autorstwa Henry'ego Sandhama. thumb|Detal ze Schodów Hieroglifów – siedząca postać. thumb|Widok na Schody Hieroglifów z dołu. Z przodu Stela M.

Schody zawierają opis dziejów Copánu, z listą królów, datami ich koronacji i śmierci. Podczas wielu stuleci, gdy miasto było opuszczone, Struktura 10L–26 była narażona na działanie ruchów tektonicznych, burz, roślinności i innych zjawisk naturalnych, przez co fasada budynku osunęła się, a wraz z nią znaczna część Schodów Hieroglifów, zwłaszcza górna. Skutkowało to zniszczeniem i uszkodzeniem wielu glifów, a także ich wymieszaniem, co spowodowało trudności w pełnej rekonstrukcji i tłumaczeniu tekstu. W 2011 roku przetłumaczone było 71% glifów i wciąż trwało opracowywanie pełnego tekstu.

Schody zostały zbudowane w dwóch etapach. Pierwszy etap został ufundowany przez trzynastego władcę Copánu Waxaklajuuna Ub’aaha K’awiila i poświęcony 26 listopada 710 roku. Schody zostały umieszczone na Strukturze 10L–26 w fazie Esmeralda, również ufundowanej przez tego władcę. Esmeralda przykryła wcześniejszą fazę tej budowli, Chorchę, w której pochowany był K’ahk’ Uti’ Witz’ K’awiil, poprzednik Waxaklajuuna Ub’aaha K’awiila. O fakcie tym wspomina jeden z fragmentów tekstu na schodach. Budowa tego etapu trwała prawdopodobnie ok. 15 lat.

Drugi etap budowy został ufundowany przez piętnastego władcę, K’ahk’a Yipyaja Chana K’awiila. Budowę rozpoczęto prawdopodobnie w 749 roku, a zakończono 5 maja 755 roku. Władca nadbudował Esmeraldę kolejną wersją budowli, na którą przeniósł istniejące Schody Hieroglifów oraz rozbudował je, dwukrotnie wydłużywszy ich długość i dodawszy statuy, Stelę M i ołtarz. Do tekstu dodał opisy życia władców trzynastego i czternastego. Na Schodach znalazł się zapis dotyczący tragicznego zgonu Waxaklajuuna Ub’aaha K’awiila, twierdzący, że zginął on od „krzemienia i tarczy”. Sugerowało to jego śmierć w walce, choć prawdopodobnie został on porwany i rytualnie stracony.

Postaci królów przedstawione na statuach noszą ubiory wojowników z Teotihuacánu, tarcze z piórami oraz berło lub broń. Z pasków zwisają im ludzkie czaszki. Przed panowaniem Waxaklajuuna Ub’aaha K’awiila królowie Copánu rzadko byli przedstawiani w strojach wojowników. Zmieniło się to po jego śmierci w 738 roku.

Sposób wykonania dwóch etapów Schodów wyraźnie wskazuje na zmianę kondycji miasta między początkiem a połową VIII wieku. W porównaniu do drugiej fazy, pierwsza została wykonana staranniej i w dwukrotnie dłuższym czasie, w jednolitym stylu, glify są dokładniejsze i zawierają więcej detali. Schody w drugiej fazie zostały częściowo podsypane ziemią, zamiast sklejenia ich zaprawą, co sprzyjało ich późniejszemu osunięciu się. Pokazuje to, że podczas budowy drugiej fazy miasto było dużo słabsze niż podczas budowy pierwszej: na budowę przeznaczono mniej czasu, zasobów i energii, słabsza był kontrola jakości. Niektóre elementy zostały wykonane w pośpiechu.

Historia badań i konserwacji Pracę nad zbadaniem Schodów Hieroglifów rozpoczęli i w latach 1892–1893. Po śmierci Owensa, badania kontynuował Gordon w latach 1894–1895 oraz 1900. Badacze rozpoczęli pracę od zebrania, oczyszczenia, sfotografowania i skopiowania stopni, które spadły z fasady. Następnie odsłonięto same Schody, które były przysypane czterometrową warstwą ziemi, roślinności i gruzu. Dalsze prace zostały przerwane ze względu na wygaśnięcie licencji na badania archeologiczne na stanowisku.

W latach 1937–1946 rekonstrukcję Schodów przeprowadził . Dzięki niej nabrały one kształtu, w jakim znajdują się współcześnie. W 1975 roku zabroniono chodzić po schodach turystom, a w 1987 na stałe przykryto je płachtą.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Cywilizacja Majów Kategoria:Schody