Tytus Henryk Czartoryski (ur. 30 marca 1945 w Krakowie) – polski rolnik i samorządowiec, opozycjonista w okresie PRL.
Życiorys Syn Adama (1909–2006) i Zofii (1912–2014) z domu Wysockiej-Woyszkiewicz. Wywodzi się z rodziny książęcej Czartoryskich na Klewaniu i Żukowie herbu Pogoń Litewska odmiany Czartoryski. Pomiędzy 1962 a 1967 pracował w Nadodrzańskich Zakładach Chemii Organicznej Rokita w Brzegu Dolnym i Zjednoczonych Zespołach Gospodarczych Inco we Wrocławiu. Następnie do 1972 studiował leśnictwo na Akademii Rolniczej w Poznaniu (wówczas uczestniczył w wydarzeniach marca 1968); ponadto w 1976 ukończył podyplomowe studium afrykanistyczne na Uniwersytecie Warszawskim. Pomiędzy 1973 a 1975 był stażystą i podleśniczym w nadleśnictwie Stuposiany i nadleśnictwie Komańcza. W latach 1975–2012 prowadził własne gospodarstwo rolne, ponadto od 1983 do 1985 był taksówkarzem (w 1985 w ramach represji odebrano mu licencję).
Od 1977 współpracował z Komitetem Samoobrony Społecznej „KOR” m.in. jako kolporter niezależnych pism. Od września 1980 współorganizował NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność Wiejska” w województwie wrocławskim, który w kolejnym roku współtworzył NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność”. W ramach tej ostatniej był m.in. członkiem tymczasowego wojewódzkiego komitetu założycielskiego i delegatem na I Krajowy Zjazd Delegatów. Został także redaktorem pisma „Nasza Ziemia” i założycielem Klubu Rzeczypospolitej Samorządnej Wolność-Sprawiedliwość-Niepodległość we Wrocławiu. Od 15 grudnia do 16 stycznia 1982 internowany w zakładzie karnym we Wrocławiu i ośrodku odosobnienia w Grodkowie. W kolejnych latach zajmował się kolportażem prasy podziemnej (m.in. „Żywią i Bronią”, „Z Dnia na Dzień”, „Solidarność Walcząca”, „Biuletyn Dolnośląski”), współpracował z Ogólnopolskim Komitetem Oporu Rolników, należał do podziemnej „Solidarności” kolejarskiej i Komitetu Obrony Praw Człowieka we Wrocławiu. W 1986 został członkiem Tymczasowej Ogólnopolskiej/Krajowej Rady Rolników „Solidarności” i Konwentu Seniorów Ruchu Ludowego „S”, od 1988 do 1989 wchodził w skład wojewódzkich władz tej organizacji. Był wielokrotnie zatrzymywany i poddawany rewizjom.
Od kwietnia do czerwca 1990 współpracował z Komitetem Obywatelskim „Solidarność” we Wrocławiu, z jego ramienia od 1990 do 1994 zasiadał w radzie miejskiej Obornik Śląskich i był jej przewodniczącym. Od 1989 do 1993 działał w zalegalizowanej rolniczej „Solidarności”. W latach 1997–2002 działał w Akcji Wyborczej Solidarność (związany był z Ruchem Społecznym AWS), z listy AWS w 1998 kandydował do sejmiku dolnośląskiego I kadencji (zasiadł w nim po rezygnacji Andrzeja Wiszniewskiego). W 2012 został członkiem Prawa i Sprawiedliwości. W 2014 kandydował do sejmiku dolnośląskiego, mandat uzyskał w 2015 w miejsce Pawła Hreniaka. W 2018 i 2024 uzyskiwał reelekcję. Ponadto w 2019 i 2023 bezskutecznie kandydował do Sejmu. Zaangażowany w różną działalność społeczną, był m.in. współautorem prywatnego aktu oskarżenia przeciwko wojewodzie lubelskiemu Krzysztofowi Komorskiemu w związku z usunięciem krzyża z sali kolumnowej urzędu wojewódzkiego.
Od 1973 żonaty z Danutą Jasnowską, ma pięcioro dzieci.
Odznaczenia W 2013 odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce, odmówił jednak jego przyjęcia ze względu na postawę prezydenta Bronisława Komorowskiego wobec krzyża smoleńskiego sprzed Pałacu Prezydenckiego.
W 2021 otrzymał Krzyż Wolności i Solidarności..
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu Kategoria:Czartoryscy herbu Pogoń Litewska Kategoria:Członkowie i współpracownicy Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR” Kategoria:Członkowie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (1980–1989) Kategoria:Działacze NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność” Kategoria:Internowani w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1981–1982 Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Ludzie związani z Obornikami Śląskimi Kategoria:Ludzie związani z prasą podziemną w Polsce 1945–1989 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wolności i Solidarności Kategoria:Politycy Akcji Wyborczej Solidarność Kategoria:Politycy Prawa i Sprawiedliwości Kategoria:Politycy związani z Wrocławiem Kategoria:Polscy leśnicy Kategoria:Polscy radni rad gmin Kategoria:Polscy rolnicy Kategoria:Polscy taksówkarze Kategoria:Uczestnicy wydarzeń Marca 1968 Kategoria:Urodzeni w 1945 Kategoria:Radni sejmiku województwa dolnośląskiego I kadencji Kategoria:Radni sejmiku województwa dolnośląskiego V kadencji Kategoria:Radni sejmiku województwa dolnośląskiego VI kadencji Kategoria:Radni sejmiku województwa dolnośląskiego VII kadencji