thumb|Waza udekorowana motywem boerenbont Boerenbont (od ‘chłop’, bont ‘wielokolorowy’) – tradycyjny holenderski użytkowy serwis stołowy wykonany z gliny pokrytej szkliwem, o charakterystycznym, ręcznie malowanym pędzelkiem lub nanoszonym gąbką, prostym czterokolorowym wzorze, złożonym z zielonych liści, czerwonego kwiatu z żółtym kielichem oraz niebieskich liści, umieszczonych na kremowym tle; także nazwa dla tego rozpoznawalnego, dekoracyjnego motywu kwiatowo-listkowego, opracowanego w wielu wariantach, z których ostatecznie na rynku został tylko jeden.
Wzór boerenbont thumb|left|Różne motywy z serii boerenbont na miseczkach; strona z XIX-wiecznego katalogu wytwórni fajansów P. Regouta w Maastricht Dokładne pochodzenie wzoru nie jest znane. Przyjmuje się, że został zapoczątkowany w Holandii.
Wzór dekoracyjny znany współcześnie jako boerenbont powstał w czasie rewolucji przemysłowej, kiedy nacisk kładziono na masową produkcję jak najniższym kosztem, a prosty motyw w czterech wyraźnych kolorach (niebieskim, czerwonym, zielonym i żółtym) mógł zostać namalowany zaledwie kilkoma pociągnięciami pędzla.
Wzór na naczyniach malowały głównie kobiety i młode dziewczyny zatrudnione w fabryce, mając do dyspozycji jedynie zestaw różnych pędzelków oraz pieczątek do nanoszenia prostych i częstych elementów. Wzór boerenbont był głównie nanoszony na porowatym biskwicie. Płynna farba była natychmiast wchłaniana. W związku z tym konieczne było szybkie malowanie jednym płynnym pociągnięciem pędzla, co wymagało dużego doświadczenia i zręczności. Pomimo tych trudności wykwalifikowany dekorator biskwitu mógł udekorować do 360 filiżanek lub spodeczków dziennie, w zależności od wzoru.
thumb|Spód talerza boerenbont
Po raz pierwszy produkty z tym wzorem (dla którego nazwa boerenbont pojawiła się znacznie później) zostały wprowadzone na rynek w 1841 roku przez fabrykę fajansu Petrusa Regouta (1801–1878), która znajdowała się w Maastricht. Po jego śmierci przemianowanej najpierw na Sphinx, a w 1959 roku na Royal Sphinx.
Początkowo wzór dekoracyjny miał wiele wariantów w różnych kolorach i był też wykorzystywany przez innych fabrykantów, np. Nimy. Popularność tego typu kolorowych i ręcznie malowanych wzorów na naczyniach do codziennego użytku (talerzach, kubkach, półmiskach, miskach) była ogromna u szerokiej klienteli, szczególnie w latach od ok. 1880 do 1940 roku, jednak już od 1920 roku rozpoczął się proces ograniczania liczby stosowanych wzorów do tych najchętniej kupowanych.
Ostatecznie na rynku handlowym został tylko jeden wzór, określany wcześniej jako decor 15 w fabryce Regout/Sphinx lub jako odpowiadający mu identyczny decor 483a w fabryce Société Céramique, który okazał się najbardziej popularny wśród klientów. Od ok. 1950 roku był oficjalnie nazywany przez fabrykanta boerenbont.
Od 1969 roku prawa do wzoru dekoracyjnego numer 15, form itp. nabyła fabryka fajansów Boch Frères Keramis z La Louvière, w zamian za płacenie przez kolejne 10 lat tantiem.
W 1980 roku asortyment produktów zdobionych wzorem boerenbont został rozszerzony m.in. na zegary ścienne, wazony, świeczniki, talerze dekoracyjne oraz plastikowe filiżanki i talerzyki, a także garnki, czajniki i sztućce. W 2011 roku prawa do serwisu z motywem boerenbont nabyli ponownie Holendrzy.
Uproszczona wersja serwisu stołowego, ozdobionego jedynie niebieskim elementem wzoru numer 15, nanoszonym mechanicznie, nosi nazwę Marieke.
Nazwa thumb|Zastawa boerenbont podczas wizyty królowej holenderskiej Juliany, 1952 rok Pochodzenie nazwy boerenbont nie jest znane.
Początkowo, współcześnie spotykany wzór był określony terminem „wzoru numer 15”. Następnie przez jakiś czas używano nazwy „wzór Zeeland”, bo w latach 50. XX wieku właśnie w prowincji Zelandii serwis stołowy ozdobiony tym wzorem był bardzo popularny.
Określenie boerenbont dla tego typu dekoracji pojawiło się wśród hurtowników w okresie międzywojennym. Najprawdopodobniej dlatego, że wyrób był dobry jakościowo, a przy tym cenowo przystępny także dla biedniejszych klas społecznych, jak chłopi, wśród których stał się bardzo popularny.
Producenci zastawy stołowej z Maastrichtu wprowadzili nazwę boerenbont dopiero około 1950 roku. Liczba stosowanych wzorów była w tym czasie już mocno ograniczona.
Inną możliwością wytłumaczenia pochodzenia nazwy boerenbont mogłoby być podobieństwo kolorowego wzoru kwiatowego do wiejskiego krajobrazu z zieloną trawą, błękitnym niebem, czerwonymi i żółtymi kwiatami.
Popularność Serwis stołowy z motywem boerenbont jest używany przez Holendrów od wielu pokoleń.
Naczynia stołowe dekorowane motywem boerenbont były także bardzo popularne w domach belgijskich i nawet obecnie można je spotkać w wielu kuchennych kredensach. Belgijska rodzina królewska używała go w swojej rezydencji w Opgrimbie.
Kompletne serwisy stołowe były wysyłane za granicę do innych krajów na całym świecie. Na Bali miski ryżowe i duże talerze zdobione kompozycjami z motywami kwiatowymi były wmurowywane w ściany świątyń i pałaców jako dekoracja.
Przypisy
Kategoria:Naczynia stołowe Kategoria:Kuchnia holenderska Kategoria:Dzieła sztuki użytkowej