Słońce sprawiedliwości (, ) – miedzioryt Albrechta Dürera z około 1499 roku, przedstawiający Jezusa Chrystusa jako sędziego.

Historia Symbolika solarna (zob. kult solarny) w odniesieniu do Jahwe pojawia się w księgach prorockich Starego Testamentu (, , , Słońce sprawiedliwości u , ); do Oriens z Księgi Zachariasza nawiązał ewangelista Łukasz (), u Mateusza Jezus ma oblicze jak słońce (), podobny obraz pojawia się w wizji Powtórnego Przyjścia w Apokalipsie Janowej (); Jan mówi o Jezusie–światłości świata (, ). Pojawia się ono później m.in. w dziełach Orygenesa, Ambrożego, Jana Chryzostoma, Hieronima, Augustyna.

Atrybuty o charakterze solarnym, które pojawiają się w motywie zwanym Sol Iustitiae (Słońce Sprawiedliwości) odnoszą się do Jezusa–sprawiedliwego sędziego w ikonografii chrześcijańskiej (zob. ). Określenie Sol Iustitiae to prorocki tytuł Chrystusa.

Bezpośrednią inspiracją mogło być kompendium pt. Repertorium morale, w którym ideologia chrześcijańska została połączona z wątkami mitologicznymi. Praca powstała w Norymberdze około 1499 roku, powstały co najmniej dwa szkice z motywem Chrystusa jako Słońca Sprawiedliwości; słoneczne oblicze artysta wykorzystał wcześniej w pracy pt. Wizja siedmiu świeczników z 1498 roku. Przedstawienie płonącej twarzy pojawiło się także m.in. na tapiserii z Michelfeldt, gdzie symbolizuje Bożą Opatrzność, również autorstwa Albrechta Dürera. Zdaniem Macieja Jońcy jest to jedno z najsłynniejszych przedstawień Jezusa jako sędziego. na podstawie pracy Albrechta Dürera wykonał swoją, bardzo podobną wersję w 1566 roku.

Odbitki pracy znajdują się m.in. w: National Gallery of Art, Yale University Art Gallery, The Clark w Stanach Zjednoczonych, Jedna z odbitek znajduje się w zbiorach Biblioteki Naukowej PAN i PAU w Krakowie (nr inw. 37263, dawny nr 27).

Charakterystyka Miedzioryt ma wymiary 10,5 na 7,6 cm, odbitki wykonywano na papierze czerpanym. Praca jest sygnowana wiązanym monogramem AD. Przedstawia młodego mężczyznę bez zarostu, gładko ogolonego, który siedzi na lwie; w obu jego rękach znajdują się symbole Sprawiedliwości, waga i miecz. Wokół jego głowy znajduje się aureola (podwójny nimb), jego wzrok jest płonący, co stanowi odwołanie do boskiej wszechmocy i surowości (zob. i ). Charakterystyczne ułożenie nóg postaci pojawia się na przedstawieniach sędziów i władców z okresu średniowiecza. Lew to symbol Chrystusowy (), ale także kojarzy się z sądownictwem. W mitologii starożytnej lew oznaczał słońce i był symbolem siły. Przedstawienie nie jest typowe dla ówczesnych autorowi wizerunków Jezusa oraz łączy jego cechy boskie z ludzkimi. U dołu znajduje się AD – monogram artysty.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Miedzioryty Kategoria:Albrecht Dürer Kategoria:Jezus Chrystus w sztuce