mały|313x313px|Wizerunek patrona w Bibliotece Publicznej im. Stefana Janasa w Opocznie. Stefan Janas (ur. 17 stycznia 1876 w Paradyżu, zm. 1920) – polski działacz polityczny, społeczny i kulturalny, burmistrz Opoczna w latach 1919-1920.
Życiorys
Wczesne lata Urodził się w rodzinie chłopskiej w Paradyżu. Uczył się w szkołach w Tomaszowie Rawskim oraz w Warszawie, gdzie uzyskał zawód stolarza. Po zawarciu związku małżeńskiego (1904) osiadł w Opocznie.
Działalność społeczna i polityczna W okresie nauki szkolnej związał się z Polską Partią Socjalistyczną,
w okresie rewolucji 1905 r. organizował manifestacje robotnicze w Opocznie,
współtworzył Spółdzielnie Spożywców "Przyszłość" w Opocznie (1906), był naczelnikiem Straży Ogniowej w Opocznie, w okresie I wojny światowej był członkiem Komitetu Ratunkowego oraz Komisji Sanitarnej powołanej do celów walki z tyfusem i szkarlatyną, prowadził Towarzystwo "Piechur", stanowiące przykrywkę dla tajnej działalności POW, kierował robotniczą organizacją "Walka o byt" (1919) w 1918 r. został wybrany zastępcą burmistrza, a w 1919 r. - burmistrzem Opoczna, w 1920 r. prowadził agitację na rzecz ochotniczego wstępowania do Armii Ochotniczej w obliczu wojny polsko-bolszewickiej a także sam do niej wstąpił
Działalność kulturalna Jako zwolennik edukacji mas poprzez kulturę, Stefan Janas działał na rzecz udostępnienia kina, teatru i literatury dla ludu:
założył Towarzystwo Miłośników Sceny, które inscenizowało przedstawienia o tematyce historyczno-patriotycznej, doprowadził do utworzenia Czytelni im. 3 maja w Opocznie (1916) a następnie pełnił funkcję jej kierownika (do 1917), był wydawcą i redaktorem lokalnych czasopism: "To i Owo" oraz "Prawda", w których publikował własne teksty publicystyczne i utwory literackie.
Śmierć Stefan Janas zmarł w okresie wojny polsko-bolszewickiej (1920), nie są jednak znane okoliczności jego śmierci.
Upamiętnienie
w okresie międzywojennym imieniem Stefana Janasa nazwano jedną z ulic w Opocznie (uprzednio: Berka Joselewicza) w 2020 r. imieniem Stefana Janasa nazwano Bibliotekę Publiczną w Opocznie.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Patron [w:] Biblioteka Publiczna im. S. Janasa w Opocznie [online] [dostęp 2025-11-18]
Kategoria:Urodzeni w 1876 Kategoria:Zmarli w 1920 Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Ludzie związani z Opocznem Kategoria:Polscy działacze kulturalni Kategoria:Polscy stolarze Kategoria:Członkowie Polskiej Partii Socjalistycznej-Lewica (1906–1918) Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej