mały|230px|Należał do Szarych Szeregów AK, do najmłodszej formacji Zawisza, pseudonim „Jaskółka”. Zdj. Zawiszacy z Harcerskiej Poczty Polowej, powstanie warszawskie 1944 r. Stefan Lewandowski (ur. 8 kwietnia 1931 w Helenowie, województwie warszawskim, zm. październik 2019 w Szczecinie) – polski kapitan żeglugi wielkiej; magister ekonomii; w latach 80. m.in. kapitan promów kolejowo-samochodowych: MF Mikołaj Kopernik i MF „Jan Heweliusz”; były ławnik w Izbie Morskiej w Szczecinie; należał do Szczecińskiego Klubu Kapitanów Żeglugi Wielkiej; pływał na 55 statkach armatorów polskich i zagranicznych, a 37 statkami dowodził; był przewodniczącym szczecińskiego oddziału Stowarzyszenia Szarych Szeregów; na morzu ponad 40 lat.

Życiorys Stefan Lewandowski urodził się 8 kwietnia 1931 w Helenowie, województwie warszawskim. Jego ojciec Mikołaj był blacharzem, pracował w budownictwie. Matka Agnieszka z domu Sitkiewiczów. Miał czterech braci. Uczył się w Warszawie podczas wojny na tajnych kompletach. W roku 1944 ukończył szkołę powszechną i zdał egzamin do gimnazjum przy ul. Brackiej. Należał do Szarych Szeregów Armii Krajowej, do najmłodszej formacji Zawisza, nosił pseudonim „Jaskółka”. Z dzielnicy Ochota został wraz z rodzicami wywieziony w czasie powstania warszawskiego na przymusowe roboty do Berlina, gdzie przeżył najcięższe bombardowania alianckie, które zburzyły jego obozowy barak.

W maju 1945 powrócił do Warszawy, po czym rozpoczął naukę w gimnazjum. Jednocześnie wznowił działalność harcerską w kadrze żeglarskiej ZHP, a później w 39. żeglarskiej Warszawskiej Drużynie Harcerskiej. Uczestniczył w żeglarskich obozach i spływach. W roku 1948 zdał maturę w Gimnazjum im. Hugona Kołłątaja w Warszawie, przeszedł kurs pracy morskiej Państwowego Centrum Wychowania Morskiego i zdał egzaminy na Wydział Nawigacyjny Państwowej Szkoły Morskiej w Szczecinie. W roku 1950 ukończył szczecińską PSM. Nie uzyskał prawa pływania z powodu rzekomych powiązań, jako „wtyczki” w PSM, z Andre Simonem Gustavem Robineau oskarżonym o szpiegowską działalność na szkodę Polski i sądzonym wraz z innymi Polakami i Francuzami w lutym 1950 przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Szczecinie. Znalazł pracę w szczecińskim okręgu PCK jako instruktor i jednocześnie podjął dzienne studia na Wydziale Transportu Wodnego Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Szczecinie przy której było studium wojskowe.

Studia pierwszego stopnia skończył w roku 1954, a w roku 1969 magisterskie eksternistyczne na Wydziale Inżynieryjno-Ekonomicznym Transportu Politechniki Szczecińskiej w 1969. Po studium wojskowym w roku 1953 dostał stopień chorążego, a po dodatkowym trzymiesięcznym przeszkoleniu stopień ppor. piechoty. W roku 1953 otrzymał nakaz pracy do Centralnego Zarządu Eksploatacji Kruszywa w Warszawie. W roku 1955 powrócił do Szczecina, gdzie pracował w Polskim Rejestrze Statków w Szczecinie, a później w Zarządzie Portu Szczecin, gdzie był pilotem. W roku 1956 ZPS wysłał go na roczną praktykę do Polskiej Żeglugi Morskiej w charakterze starszego marynarza na SS Szczecin. W roku 1957 został zweryfikowany przez Komisję Ministerstwa Żeglugi, otrzymał prawo pływania. W związku z tym, że nie mógł się zatrudnić w polskiej flocie, zaokrętował się jako starszy marynarz na statek szwedzki MS Jan, gdzie pływał do 30 stycznia 1958.

W latach 1958–1959 pracował w Przedsiębiorstwie Połowów Dalekomorskich i Usług Rybackich „Gryf” na statku łącznikowym „Jastarnia” najpierw jako st. marynarz, potem III i II oficer. Dyplom por. ż.m. otrzymał 17 kwietnia 1959. Na „Jastarni” pływał do 14 listopada 1959 jako II oficer. Dyplom por. ż.w. uzyskał 15 grudnia 1960. W latach 1959–1964 pływał na statkach: m/s MS Krutynia na stanowiskach III, II, I oficera i kapitana (19.07.1962–19.08.1962); SS Wieczorek jako I oficer (15.11.1962–10.01.1963); SS Zielona Góra starszy oficer (18.01.1963–07.08.1963); MS Jan Żiżka starszy oficer (22.10.1963–30.11.1964). 16 marca 1964 uzyskał tytuł kpt. ż.m. W roku 1965 otrzymał awans na kpt. ż.w. (nr 02248) i został od 11 maja kapitanem jednostki NS/S Kopalnia Wujek, gdzie był do 15 marca 1966. Stefan Lewandowski dwukrotnie uczestniczył w kursach doskonalenia oficerskiego w Wyższej Szkole Marynarki Wojennej i w roku 1964 uzyskał stopień por. mar. Od 8 kwietnia 1966 roku pływał jako kapitan na jednostkach: MS Bydgoszcz; MS Boruta; SS Sławno; SS Huta Ostrowiec; MS Bieszczady; MS Skrzat; MS „Wodnica; MS Bolesław Krzywousty; MS Ciechocinek; MS Jan Żiżka; MS Chochlik; MS Wodnica; MS Phenian; MS Lębork; MS Karpacz; MS Kwidzyn; MS Lucjan Szenwald; MS Wejherowo; MF Jan Heweliusz (1981–1983); MF Mikołaj Kopernik; m/f „Jan Heweliusz” (1985–1987); MS Płock; m/f „Jan Heweliusz” (1987); MS Eddarelbeida; MS Tequila Sunrise; MS Annika; MS Pinnau.

1 września 1991 przeszedł na emeryturę i do 23 grudnia 1997 pływał pod 6 obcymi banderami. Od 19 maja 1998 był delegatem ministra transportu i gospodarki morskiej (pół etatu) w Izbie Morskiej w Szczecinie. 16 stycznia 2004 minister obrony narodowej Jerzy Szmajdziński mianował go kapitanem marynarki w rezerwie w Marynarce Wojennej. Działał w Szczecińskim Klubie Kapitanów Żeglugi Wielkiej, sprawując funkcję wiceprzewodniczącego. W Stowarzyszeniu Szarych Szeregów był komendantem okręgu oraz w duszpasterstwie ludzi morza Stella Maris. Zmarł w październiku 2019. Pogrzeb odbył się 25 października 2019 w kaplicy głównej na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie.

Życie prywatne Był żonaty. Miał dwóch synów: Janusz – lekarz, Paweł – prawnik i troje wnucząt.

Odznaczenia Stefan Lewandowski był odznaczony m.in. Akta osobowe Stefana Lewandowskiego w zbiorach Pracowni Historii Akademii Morskiej w Szczecinie, nr ewidencyjny 114618.: Srebrny Medal za Długoletnią Służbę Brązowy Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Dwukrotna Złota Odznaka „Zasłużony Pracownik Morza” Brązowy Krzyż „Za Zasługi dla ZHP” Laureat Złotego Kompasu 2018. i inne

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Stefan Lewandowski (1993), fotografia (1) Stefan Lewandowski (2018), fotografia (2) Stefan Lewandowski (2018), fotografia (3)

Kategoria:Urodzeni w 1931 Kategoria:Polscy oficerowie żeglugi Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem za Długoletnią Służbę Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Brązowym Krzyżem Za Zasługi dla ZHP Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony Pracownik Morza” Kategoria:Zmarli w 2019 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Centralnym w Szczecinie