Andrzej Słowicki

Andrzej Słowicki (ur. 27 stycznia 1945 w Rejowcu) – polski animator kultury filmowej, redaktor i programator festiwalowy i genealog. Długoletni prezes Dyskusyjnego Klubu Filmowego „Kwant” w Warszawie (1969–1983).

Pod jego kierownictwem DKF Kwant stał się „zjawiskiem i niepowtarzalnym fenomenem kulturowym” oraz „oazą wolności artystycznej i intelektualnej” w okresie PRL. Po emigracji z Polski (1983) kontynuował działalność jako autor oraz programator Międzynarodowego Festiwalu Filmów Artystycznych (BIAFF) w Batumi w Gruzji. Laureat nagrody im. Siergieja Paradżanowa (2006).

Życiorys Urodził się 27 stycznia 1945 w Rejowcu.

Jest synem Borysa Słowickiego, inżyniera i wieloletniego dyrektora cementowni w Rejowcu, oraz Heleny z domu Kowalskiej. Dzieciństwo spędził w Rejowcu Fabrycznym.

Korzenie rodzinne Pochodzi z rodów szlacheckich. Jego ojciec, Borys Słowicki, był synem księżniczki Olgi Dołgorukowej. Prapraciotką Andrzeja Słowickiego była księżniczka Katarzyna Dołgorukowa (Katia), żona cesarza Rosji Aleksandra II. Jego przybranym dziadkiem (ojczymem jego ojca) był generał brygady Stanisław Dowoyno-Sołłohub, pierwszy polski generał rozstrzelany przez Sowietów w 1939 roku. Według jego badań genealogicznych, jest potomkiem m.in. wielkich książąt kijowskich, cesarzy bizantyjskich, królów Francji i Anglii oraz admirała Don Josepha de Ribasa, założyciela Odessy.

Prezesura w DKF Kwant (1969–1983) Objął funkcję prezesa Dyskusyjnego Klubu Filmowego „Kwant” w Warszawie w grudniu 1969 roku i kierował nim nieprzerwanie przez 15 lat, aż do swojej emigracji 30 grudnia 1983 roku.

Odrzucił tradycyjną, hermetyczną formułę DKF-ów, polegającą na schemacie „prelekcja-projekcja-dyskusja w małym gronie”. W zamian zaproponował organizację wielkoskalowych, interdyscyplinarnych dyskusji i wydarzeń kulturalnych, jedynie inspirowanych filmem. Ta nowa formuła przekształciła Kwant w „najważniejsze centrum kultury filmowej w Europie Wschodniej”, przyciągając elity intelektualne i artystyczne. W 1975 roku, we współpracy z prof. Aleksandrem Jackiewiczem, założył Akademię Filmową DKF Kwant – czteroletnie studium historii filmu na poziomie akademickim.

Działalność programowa w Kwancie Za prezesury Słowickiego Kwant stał się kluczową platformą dla polskiego a nawet światowego kina. Do najważniejszych inicjatyw należały: Organizacja światowej prapremiery filmu Zawód: reporter (10 marca 1975) z osobistym udziałem reżysera Michelangela Antonioniego. Spotkania z twórcami światowego kina: Gośćmi klubu byli m.in. Julio Cortázar, Marcello Mastroianni, Liv Ullmann, Volker Schlöndorff, Lindsay Anderson, Alan Parker, Miklós Jancsó, István Szabó, Nikita Michałkow i Andriej Konczałowski. Platforma dla polskiego kina: W Kwancie odbywały się prapremiery kluczowych polskich filmów. Regularnymi gośćmi byli m.in. Krzysztof Zanussi, Kazimierz Kutz i Jerzy Kawalerowicz. Narodziny „kina moralnego niepokoju”: W kwietniu 1978 roku, podczas zorganizowanego przez Słowickiego seminarium „Kino młodych – kino nieznane”, krytyk Andrzej Markowski po raz pierwszy publicznie użył terminu „kino moralnego niepokoju”. Klub stał się centrum dla twórców tego nurtu, m.in. Krzysztofa Kieślowskiego, Agnieszki Holland i Feliksa Falka. Seminaria historyczne: Słowicki organizował przełomowe seminaria poświęcone kluczowym postaciom polskiej kinematografii, m.in. Andrzejowi Munkowi (1974) (1975) oraz Zbigniewowi Cybulskiemu (1976).

„Oaza wolności” i działalność polityczna (1980–1983) W okresie „karnawału Solidarności” Słowicki wykorzystał pozycję klubu do otwartej działalności politycznej. Jesienią 1980 roku zorganizował seminarium „Nic o nas bez nas”, w ramach którego po raz pierwszy w Polsce odbył się publiczny pokaz zakazanych filmów dokumentalnych (tzw. „półkowników”), m.in. Kieślowskiego i Marcela Łozińskiego. Seminarium zakończyło się pierwszym poza Stocznią Gdańską publicznym spotkaniem z Lechem Wałęsą.

W listopadzie 1981 roku Słowicki zorganizował w Belgradzie (Jugosławia) przegląd o tej samej nazwie („NIŠTA O NAMA BEZ NAS”), prezentując zakazane polskie filmy, w tym Człowiek z marmuru i Człowiek z żelaza, co uznano za akt „eksportu” idei Solidarności. Po wprowadzeniu stanu wojennego, 30 grudnia 1983 roku, wyemigrował z Polski.

Działalność po emigracji Po 1983 roku pracował jako redaktor i autor książek. Został programatorem Międzynarodowego Festiwalu Filmów Artystycznych (BIAFF) w Batumi w Gruzji, pełniąc tę funkcję od początku istnienia festiwalu.

W ramach BIAFF kontynuował promocję polskiego kina, organizując m.in. międzynarodowe seminarium „ANDRZEJ WAJDA – IN CLOSE–UP” (2007) oraz gruzińskie premiery filmów Wajdy: Katyń oraz Człowiek z nadziei (2013). W 2013 roku Andrzej Wajda dziękował Słowickiemu za „niezłomną pracę, energię i determinację w promowaniu mojej twórczości przez ostatnie 43 lata”.

Odznaczenia Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2025)

Nagrody i wyróżnienia Sergo Parajanov Award – Pomegranate (2006) Nagroda Międzynarodowego Funduszu Tbilisi i Paradżanowa „za wielki wkład w zachowanie pamięci i popularyzację twórczości Wielkiego Mistrza”

Członkostwo w jury Był członkiem jury na festiwalach filmowych, m.in. w Batumi (BIAFF), na Lubuskim Lecie Filmowym w Łagowie oraz na festiwalu].

Przypisy

Kategoria:Urodzeni w 1945 Kategoria:Emigranci polityczni Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”