thumb Chrobotek łuskaczek (Cladonia diversa Asperges ex S. Stenroos) – gatunek grzybów z rodziny chrobotkowatych (Cladoniaceae). Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cladonia, Cladoniaceae, Lecanorales, Lecanoromycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi. W obrębie rodzaju chrobotek gatunek ten należy do sekcji Cocciferae (Delise) A.Evans, której gatunki odznaczają się między innymi czerwonym kolorem apotecjów.
Nazwa Cladonia diversa została po raz pierwszy ważnie opublikowana w pracy autorstwa Michela G.I. Aspergesa i S. Stenroosa z 2012. Holotyp pochodzi z Belgii. Nazwę polską podaje praca „Lichenes of Poland. A fifth annotated checklist”.
Gatunek ten należy do grupy (agregatu) Cladonia coccifera, do której należą bliskie sobie i nierzadko trudne do rozróżnienia taksony. Niektóre z porostów dawniej oznaczanych jako chrobotek mączysty (C. pleurota) lub chrobotek koralkowy (C. corallina) to w istocie chrobotek łuskaczek.
Charakterystyka Główne cechy diagnostyczne Gatunkiem najbardziej zbliżonym do Cladonia diversa jest Cladonia coccifera (L.) Willd., od której chrobotek łuskaczek różni się podecjami bez sorediów, lecz pokrytymi gęstymi łuseczkami i ziarenkami (ang. densely microsquamulose and granulose), o wąskich czarkach (łac. scyphi).
Morfologia Łuski plechy pierwotnej wyrastają z podłoża, są trwałe, średniej wielkości (o długości do 5 mm) i rzadko dzielą się na zaokrąglone płaty. Podecja o wysokości do ok. 3 cm, smukłe, nierozgałęzione lub często z brzeżnie rozrastającymi się kielichami. Kielichy zazwyczaj rozszerzają się stopniowo, są raczej wąskie (szerokość 5–7 mm), czasami tylko nieco szersze niż trzonek kielicha. Powierzchnia podecjum jest łuseczkowata i gęsto pokryta korowymi granulkami lub bardzo drobnymi łuseczkami oraz łuskowatymi płytkami. Podstawowa część podecjów jest często obficie łuskowata.
Cechy chemiczne Jest porostem ściśle kwasolubnym, żyjącym na siedliskach o pH 3,67–4,46. Plecha zawsze zawiera takie kwasy porostowe jak kwas usninowy i zeoryna. W apotecjach występuje kwas rodokladoniowy, a jako substancje dodatkowe w plesze czasami występują kwas porfirylowy i bellidifloryna.
Występowanie i siedlisko Podano stanowiska w Europie i północno-wschodniej części Kanady. W Europie jest szeroko rozprzestrzeniony; występuje od Morza Śródziemnego i Półwyspu Iberyjskiego po Islandię i środkową część Półwyspu Skandynawskiego na północy oraz Polskę i Rumunię na wschodzie. W Polsce znanych jest wiele jego stanowisk.
W Polsce rejestrowany jest na glebach piaszczystych, wyjątkowo na korze drzew (olsza Alnus, sosna Pinus). Jest to głównie porost naziemny (epigeiczny), ale czasami rozwija się również na torfie i rozkładających się szczątkach roślin i mchów. Preferuje przede wszystkim siedliska otwarte, takie jak: łąki, wydmy, wrzosowiska, bory sosnowe.
W Wielkiej Brytanii jest najczęstszym przedstawicielem agregatu Cladonia coccifera.
Przypisy
Kategoria:Chrobotkowate Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Porosty