Trójczynnikowa teoria miłości () – teoria miłości wysunięta przez amerykańskiego psychologa Roberta Sternberga w pracy z 1986 roku A triangular theory of love.
Istota koncepcji
Według koncepcji Roberta Sternberga miłość składa się z trzech komponentów: intymności, czyli przyjaźni, atrakcyjności seksualnej, czyli namiętności, i chęci dalszego trwania związku (zaangażowania). Jeżeli te trzy komponenty ze sobą współgrają, to związek będzie trwał, ale jak któregoś zabraknie albo nie będzie żadnego z nich, to kiedy zakochanie minie, związek się rozpadnie. Dojrzałą miłość, opartą na trzech filarach intymności, namiętności, zaangażowaniu, Robert Sternberg określa jako "miłość kompletną". Sternberg wskazuje, że bliskość i zaangażowanie budujemy na wzajemnym zrozumieniu i wsparciu, przekonaniu, że możemy liczyć na bliską osobę, na dbaniu o siebie nawzajem i dzieleniu się intymnymi informacjami, przeżyciami i dobrami – również materialnymi.
Narzędzia pomiaru
TLS-45 (ang. Triangular Love Scale) Do pomiaru miłości w ujęciu Sternberga służy Trójczynnikowa Skala Miłości (TLS-45) opracowana w 1997 roku. Narzędzie zawiera 45 pozycji odnoszących się do trzech składników teorii: intymności, namiętności i zaangażowania. Każdy komponent oceniany jest za pomocą piętnastu pozycji. TLS-45 jest jedną z najczęściej stosowanych skal miłości, wykazuje odpowiednie właściwości psychometryczne w badaniach prowadzonych w różnych kontekstach kulturowych.
TLS-15 W 2024 roku opublikowano walidację skróconej wersji Trójczynnikowej Skali Miłości – TLS-15. Kwestionariusz zawiera 15 pozycji, po 5 dla każdego komponentu teorii, a 9-punktową skalę odpowiedzi zastąpiono skalą 5-punktową. Narzędzie zostało przetestowane w 37. wersjach językowych. TLS-15 charakteryzuje się rzetelnością, trafnością oraz niezmiennością międzykulturową.
Polska Kontynuatorem Roberta Sternberga w Polsce jest Bogdan Wojciszke, który uzupełnił trójczynnikową koncepcję miłości w pracy Psychologia miłości.
Krytyka Poglądy Roberta Sternberga na miłość poddane zostały ostrej krytyce przez wielu psychologów. Jednym z krytyków teorii Roberta Sternberga i Bogdana Wojciszke jest polska filozofka Halina Rarot, która zarzuca tym badaczom brak integralnego podejścia do człowieka. Zdaniem Haliny Rarot, jest to teoria opisowo-empiryczna, natomiast integralne ujęcie miłości ludzkiej powinno być częścią antropologii filozoficznej. Takie teorie wolne od wadliwych ujeć Roberta Sternberga i nie ograniczone do pozytywistycznego modelu nauki, wysunięte i opracowane zostały przez myślicieli chrześcijańskich w Rosji i w Polsce: ks. bp. Karol Wojtyła sformułował personalistyczną koncepcję miłości na podstawie kultury katolickiej (Miłość i odpowiedzialność), Władimir Sołowjow zbudował całościową teorię miłości w ramach filozofii prawosławnej (Sens miłości).
Przypisy
Bibliografia
po polsku
w językach obcych Hatfield, E., Bensman, L., Rapson, R. L. (2012). A Brief History of Social Scientists’ Attempts to Measure Passionate Love. Journal of Social and Personal Relationships, 29(2), 143–164. https://doi.org/10.1177/0265407511431055. (ang.). Kowal, M., Sorokowski, P., Dinić, B. M., Pisanski, K., Gjoneska, B., Frederick, D. (...) & Sternberg, R. (2024). Validation of the Short Version (TLS-15) of the Triangular Love Scale (TLS-45) across 37 Languages. Archives of Sexual Behavior, 53, 839 - 857. https://doi.org/10.1007/s10508-023-02702-7. (ang.).
Sternberg, R. J. (1997). Construct validation of a Triangular Love Scale. European Journal of Social Psychology, 27(3), 313–335. https://doi.org/10.1002/(sici)1099-0992(199705)27:3%3c313::aid-ejsp824%3e3.0.co;2-4. (ang.)
Kategoria:Teorie psychologiczne Kategoria:Miłość