Złożony zespół stresu pourazowego (ang. complex post-traumatic stress disorder, C-PTSD) – zaburzenie psychiczne powstające w wyniku długotrwałej lub powtarzającej się traumy, najczęściej o charakterze interpersonalnym. W przeciwieństwie do klasycznego zespołu stresu pourazowego (PTSD), C-PTSD obejmuje szerszy zakres objawów, w tym zaburzenia tożsamości, trudności w relacjach i chroniczne poczucie winy lub wstyduWorld Health Organization. ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics. Kod 6B41. .
Klasyfikacja C-PTSD zostało oficjalnie uznane jako odrębna jednostka diagnostyczna w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-11. W klasyfikacji DSM-5 nie występuje jako osobna diagnoza, lecz objawy C-PTSD mogą być rozpoznawane w ramach innych zaburzeń, takich jak zaburzenia osobowości czy zaburzenia dysocjacyjneAmerican Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition (DSM-5). 2013..
Przyczyny C-PTSD rozwija się najczęściej w wyniku: długotrwałej przemocy domowej, zaniedbania emocjonalnego w dzieciństwie, wykorzystywania seksualnego, więzienia, tortur lub handlu ludźmiHerman, Judith L. Trauma and Recovery. Basic Books, 1992..
Charakterystyczne jest, że trauma ma charakter chroniczny i często występuje w relacjach zależności, np. dziecko–opiekun.
Objawy Objawy C-PTSD obejmują klasyczne symptomy PTSD (np. nawracające wspomnienia, hiperpobudliwość, unikanie) oraz dodatkowe trudnościCloitre, M. et al. The ISTSS Expert Consensus Treatment Guidelines for Complex PTSD in Adults. International Society for Traumatic Stress Studies, 2013.: chroniczne problemy z regulacją emocji, trwałe negatywne przekonania o sobie, poczucie wstydu, winy lub bezradności, trudności w relacjach interpersonalnych, poczucie oderwania od siebie lub świata (derealizacja, depersonalizacja).
Diagnostyka Rozpoznanie C-PTSD opiera się na kryteriach ICD-11 i powinno być postawione przez psychiatrę lub psychologa klinicznego. Ważne jest różnicowanie z innymi zaburzeniami, takimi jak zaburzenia osobowości, depresja czy zaburzenia lękowe.
Leczenie Leczenie C-PTSD jest złożone i długoterminowe. Obejmuje: terapię psychologiczną – szczególnie skuteczne są podejścia skoncentrowane na traumie, takie jak terapia EMDR, terapia schematów czy terapia poznawczo-behawioralna (CBT), farmakoterapia – stosowana pomocniczo, np. w leczeniu objawów lękowych lub depresyjnych, wsparcie społeczne i edukację pacjenta.
Różnice między PTSD a C-PTSD Cecha PTSD C-PTSD Rodzaj traumy Pojedyncze zdarzenie Długotrwała, powtarzalna trauma Objawy podstawowe Flashbacki, unikanie, nadmierna czujność Objawy PTSD + zaburzenia tożsamości, emocji i relacji Czas trwania Krótszy, często po konkretnym wydarzeniu Wieloletni, często od dzieciństwa
Przypisy
Bibliografia Herman, Judith L. Trauma and Recovery. Basic Books, 1992. Cloitre, M. et al. The ISTSS Expert Consensus Treatment Guidelines for Complex PTSD in Adults. ISTSS, 2013. World Health Organization. ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics. American Psychiatric Association. DSM-5. 2013.
Kategoria:Zaburzenia lękowe Kategoria:Zaburzenia psychiczne Kategoria:Psychiatria