Mrokopsotka leśna (Bertkauia lucifuga) – gatunek owada z rzędu psotników i rodziny . Jedyny przedstawiciel rodziny Epipsocidae w Europie.

Taksonomia i etymologia Gatunek ten opisał Jules Pierre Rambur w 1842 roku pod nazwą Psocus lucifugus. Aktualna nazwa rodzajowa pochodzi od nazwiska niemieckiego zoologa , natomiast epitet gatunkowy oznacza z łac. „unikający światła” (od lux, lucis „światło”; fugere „unikać”).

Morfologia Jest to niewielki owad dorastający do 2–3 mm długości ciała o wyraźnie zaznaczonym dymorfizmie płciowym. W Europie można go łatwo odróżnić od pozostałych gatunków psotników po ogólnym wyglądzie i obecności dwóch skośnych, podłużnych pasów widocznych na wardze górnej. Samice są bezskrzydłe, błyszczące, a ich podstawowe ubarwienie ciała waha się od ciemnobrunatnego po czarne. Samce są uskrzydlone i jaśniejsze, żółtoszare. Skrzydła przednie u samców osiągają długość ok. 3 mm, ich pterostygma jest brunatna i niekiedy może być połączona z żyłką radialną poprzez żyłkę poprzeczną. W skrzydle tylnym występować może również areola postica. Płytka subgenitalna samicy jest wyraźnie ciemno pigmentowana na kształt litery „V” i wyposażona jest w długie włoski. Walwy brzuszne i grzbietowe gonapofizów z długimi wyrostkami, z kolei walwy zewnętrzne zredukowane do niewielkiego wzgórka z długimi szczecinami na walwach grzbietowych.

Biologia i występowanie Owad ten jest higrofilny i w przeciwieństwie do wielu innych psotników, jest to gatunek naziemny; występuje głównie w ściółce leśnej, pod kamieniami i na butwiejącym drewnie, a także na wejściach do jaskiń. Żywi się prawdopodobnie glonami, porostami czy grzybami pleśniowymi. Jego aktywność przypada głównie na miesiące letnie, samice bywają obserwowane do października, zimują jaja. Głównym sposobem rozmnażania u B. lucifuga jest partenogeneza w związku z czym samce obserwowane są bardzo rzadko.

Gatunek ten występuje w większości państw europejskich, w tym na Azorach i Maderze. Odnotowano go również w Gruzji i Maroku. W Polsce najprawdopodobniej pospolity; w 2025 roku ukazała się publikacja dokumentująca 28 nowych stanowisk B. lucifuga na terenie kraju. Wcześniej znane były jedynie dwa: ze Śląska i Pojezierza Mazurskiego

Przypisy

Kategoria:Epipsocidae Kategoria:Psotniki Europy Kategoria:Psotniki Azji Kategoria:Psotniki Afryki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1842 roku