Michał Gawlikowski (ur. 28 kwietnia 1940 w Warszawie) – polski archeolog i epigrafik, profesor nauk humanistycznych.
Kariera naukowa Profesor Michał Gawlikowski jest jednym z najbardziej zasłużonych polskich archeologów, uczniem profesora Kazimierza Michałowskiego.
Badania archeologiczne Większość swojej kariery naukowej poświęcił badaniom Palmyry (obecnie Tadmor, w Syrii). W latach 1973–2009 kierował polską ekspedycją archeologiczną w Palmyrze z ramienia Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Do najważniejszych odkryć profesora należy świątynia bogini Allat (1975). Szczegółowa analiza architektoniczna świątyni i studium odkrytego w niej marmurowego posągu Ateny została przez niego opublikowana w 2017. Ekspedycja odsłoniła także hypogea Zabdy i Alaine z reliefami grobowymi, budynek principiów, zespół bazylik chrześcijańskich, a także kilka słynnych obiektów, w tym płaskorzeźbę lwa strzegącego świątyni Allat, obecnie prezentowaną przed Muzeum Narodowym w Damaszku.
W 1998 na zaproszenie Dyrekcji Generalnej Starożytności i Muzeów Syrii rozpoczął ratunkowe badania w Hawarte (niedaleko Apamei, prowincja Hama). Pierwotnym celem prac było zabezpieczenie odsłoniętych tam malowideł, pokrywających ściany groty ulokowanej pod podłogą kościoła z V wieku. Profesor Gawlikowski zidentyfikował grotę jako mitreum, czyli sanktuarium perskiego boga Mitry. Rozpoczął wieloletni projekt archeologiczno-konserwatorski z ramienia CAŚ UW, zakończony w 2010 rokuWagner M., Zielińska D. (eds) „Hawarte. Ostatnie arcydzieła mistrzów antyku”, Warszawa 2012..
W latach 2014–2019 kierował Saudyjsko–Polską Ekspedycją Archeologiczną, która badała rzymską faktorię handlową na stanowisku Aynuna, identyfikowanym ze starożytnym Leuke Kome. Badania realizowane były we współpracy CAŚ UW z Saudi Commission for Tourism and National Heritage.
Dydaktyka Jest doświadczonym wykładowcą akademickim, promotorem kilkudziesięciu prac magisterskich, kilkunastu doktoratów, a także autorem recenzji habilitacyjnych i profesorskich.
Odznaczenia 2003 Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski 2016 Nagroda im. prof. Jana Zachwatowicza za wybitne osiągnięcia w dziedzinie badań i ochrony zabytków, przyznawana przez PKN Międzynarodowej Rady Ochrony Zabytków ICOMOS-POLSKA
Stanowiska i funkcje (wybór) od 2023 stały członek Académie des Inscriptions et Belles-Lettres od 1966 redaktor naczelny czasopisma i serii wydawniczej Studia Palmyreńskie 1990 – 2008 redaktor naczelny rocznika Polish Archaeology in the Mediterranean 1991 – 2005 dyrektor Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego 1993 – 2000 przewodniczący Rady Naukowej Instytutu Archeologii UW 1995 – 2000 przewodniczący Rady Naukowej Zakładu Archeologii Śródziemnomorskiej PAN (obecnie Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN) 1989 – 1991 dyrektor Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego (obecnie Wydział Archeologii)
Publikacje (wybór)
wraz z Dagmarą Wielgosz-Rondolino: Life in Palmyra, Life for Palmyra. Conference in Memory of Khaled al-As'ad, Warsaw, April 21st-22nd, 2016, Ancient Near Eastern Studies Supplement Series 64. (Leiden: Peeters, 2022).
wraz z Krzysztofem Jakubiakiem: Scripta selecta: wybór tekstów na osiemdziesięciolecie Profesora Michała Gawlikowskiego: Palmyra and the Levant = Palmyre et Levant (1966-2010). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2022.
Tadmor - Palmyra: a Caravan City between East and West. (Cracow: IRSA Publishing House, 2021).
Le sanctuaire d'Allat à Palmyre, PAM Monograph Series 8. (University of Warsaw. Polish Centre of Mediterranean Archaeology, 2017).
wraz z Krystyną Gawlikowską i Przemysławem Nowogórskim: Palmyra. (Warszawa: Fundacja Przyjaciół Instytutu Archeologii UW: Instytut Archeologii UW, 2010).
wraz z Khaledem Al As'adem: The inscriptions in the Museum of Palmyra: a catalogue. (Warsaw: Oficyna Wydawnicza "Kontrast", 1997).
wraz z Afifem Bahnassim, Markiem Barańskim, Marią Krogulską, Aleksandrą Krzyżanowską, Kazimierzem Michałowskim i Michałem Pietrzykowskim: Sztuka Palmyry: ze zbiorów Arabskiej Republiki Syryjskiej: 50 lat polskich wykopalisk na Bliskim Wschodzie. (Warszawa: Muzeum Narodowe, 1986).
wraz z Zofią Sztetyłło: Zarys cywilizacji świata starożytnego. (Warszawa: Wydaw. Uniwersytetu Warszawskiego, 1986). wraz z : Palmyre. (Paris: Librairie d'Amérique et d'Orient, 1985).
wraz z Marią Krogulską: Les principia de Dioclétien "Temple des Enseignes", Palmyre: fouilles polonaises 8. (Varsovie: PWN Państ. Wydaw. Naukowe, Editions Scientifiques de Pologne, 1984).
Sztuka Syrii. (Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1976).
Recueil d'inscriptions palmyréniennes provenant de fouilles syriennes et polonaises récentes à Palmyre. (Paris: C. Klincksieck, 1974).
Le temple palmyrénien: etude d'épigraphie et de topographie historique; sour la dir. de Kazimierz Michałowski; phot. Waldemar Jerke, Palmyre: fouilles polonaises 6. (Warszawa: Éditions Scientifiques de Pologne: Université de Varsovie. Centre d'Archéologie Méditerranéenne dans la République Arabe d'Egypte au Caire, 1973).
Monuments funéraires de Palmyre. (Warszawa: Éditions Scientifiques de Pologne, 1970).
Przypisy
Kategoria:Polscy archeolodzy Kategoria:Urodzeni w 1940