Fulmine – włoski niszczyciel z okresu międzywojennego i II wojny światowej typu Folgore (Dardo II serii). Nosił znak burtowy FL. Zbudowany we Fiume w ówczesnych Włoszech, zwodowany w 1931 roku, wszedł do służby w marynarce włoskiej (Regia Marina) w 1932 roku. Walczył podczas wojny na Morzu Śródziemnym. Zatopiony 9 listopada 1941 roku przez brytyjskie okręty podczas bitwy z konwojem Duisburg.
Wyporność standardowa okrętu wynosiła 1238 ton, a pełna początkowo około 1900 ton. Uzbrojenie stanowiły cztery armaty kalibru 120 mm w zdwojonych stanowiskach i sześć wyrzutni torped oraz małokalibrowa artyleria przeciwlotnicza i uzbrojenie przeciwpodwodne. Napęd stanowiły turbiny parowe, prędkość projektowa wynosiła 38 węzłów, lecz realna podczas wojny około 30 węzłów.
Projekt i budowa „Fulmine” należał do typu czterech włoskich niszczycieli, znanego w literaturze jako typ Folgore, określanego też przez marynarkę włoską jako druga seria typu Dardo. Stanowił on modyfikację konstrukcji typu Dardo (Freccia), w której zmniejszono szerokość kadłuba o pół metra, aby zwiększyć prędkość. Oprócz tego turbiny parowe systemu zamieniono na turbiny Belluzzo. O budowie czterech zmodyfikowanych okrętów zdecydowano w październiku 1929 roku, jeszcze przed wodowaniem pierwszych okrętów typu Dardo. Zmniejszenie szerokości spowodowało zmniejszenie pojemności burtowych zbiorników paliwa o ok. 100 ton i zmniejszenie zasięgu. Ponadto pogłębiły się problemy ze statecznością, jakie miały już niszczyciele typu Dardo, co spowodowało konieczność zmian po zbudowaniu i dodania balastu.
„Fulmine” został zamówiony razem z bliźniaczym „Baleno” w stoczni we Fiume (obecnie Rijeka). Stępkę pod oba położono 1 maja 1930 roku. Wodowany był 2 sierpnia 1931 roku. 5 lipca 1932 roku przeprowadzono okrętu. Nazwa „Fulmine” oznaczała piorun. Otrzymał on znak burtowy od skrótu nazwy: FL. W odróżnieniu od typu poprzedzającego niszczyciele typu Folgore nie miały indywidualnych dewiz, jedynie dywizjonową (Fulgor in hostem, z łac. „Piorun we wroga”).
Dane taktyczno-techniczne
Opis ogólny Niszczyciele typu Folgore miały stalowy kadłub z podwyższonym pokładem dziobowym. Sylwetka okrętów wyróżniała się pojedynczym szerokim kominem i zastosowaniem dwóch dwudziałowych stanowisk armat na pokładzie dziobowym i nadbudówce rufowej. „Baleno” i „Fulmine” budowane we Fiume odróżniały się od drugiej pary i poprzednich okrętów zaokrągloną ścianą przednią nadbudówki dziobowej i minimalnie większą długością. Wyporność standardowa wynosiła 1238 ton, normalna 1665 ton, a pełna 1890 ton. Podczas wojny, po modernizacjach uzbrojenia i wyposażenia wyporność pełna okrętów sięgała ok. 2100 ton. Długość całkowita „Fulmine” i „Baleno” wynosiła 96,23 m, a na linii wodnej 94,15 m, natomiast szerokość wynosiła 9,28 m, a na linii wodnej 9,2 m. Zanurzenie wynosiło 3,02 m przy wyporności standardowej i 4,5 m przy pełnej.
Załoga etatowo składała się początkowo ze 165 osób, w tym 6 oficerów. Podczas wojny liczebność załogi zwiększała się o maksymalnie kilkadziesiąt osób.
Okręty typu Folgore były napędzane przez dwa zespoły turbin parowych systemu Beluzzo z przekładniami, zasilane przez trzy kotły wodnorurkowe o ciśnieniu roboczym 22 atmosfer, poruszające dwie trzyłopatowe śruby. Kotły i turbiny dla „Fulmine” i „Baleno” były wyprodukowane przez stocznię w Neapolu, budującą drugą parę okrętów. Projektowa moc wynosiła 44 000 KM, a prędkość maksymalna 38 węzłów. Na próbach „Fulmine” osiągnął średnią moc 48 468 KM i prędkość 38,1 węzła, ale w stanie lekkim przy wyporności 1411 ton. Typowo okręty tego typu w realnych warunkach rozwijały podczas służby prędkość nie większą niż 34 węzły, która u progu II wojny światowej na skutek zużycia mechanizmów spadła do 30–31 węzłów. Normalny zapas paliwa płynnego wynosił 192–400 ton, a pełny 462–530 ton. Zasięg wynosił początkowo 3600 mil morskich przy prędkości 12 węzłów, 3200 Mm przy 16 węzłach, 1500 Mm przy 24 węzłach lub 640 mil przy 32 węzłach.
Uzbrojenie i jego zmiany Główną artylerię stanowiły cztery armaty kalibru 120 mm Ansaldo model 1926 o długości lufy L/50 (50 kalibrów). Podwójne podstawy dział model 1926 lub 1931 z maskami ochronnymi (dłuższymi w drugim wypadku) umieszczone były na pokładzie dziobowym i na niskiej nadbudówce na rufie. Kąt podniesienia lufy wynosił w pierwszym przypadku do +45°, a w drugim do 35°. Działa strzelały pociskami przeciwpancernymi o masie 23,4 kg, burzącymi lub zapalającymi o masie 22,8 kg i oświetlającymi. Donośność dział sięgała 18 km. Amunicja była rozdzielnego ładowania, przy czym ładunek miotający umieszczony był w łusce. Teoretycznie szybkostrzelność wynosiła do 7–8 strzałów na minutę, lecz w praktyce wynosiła ok. 6 (salwy co 10 sekund). Zapas amunicji wynosił etatowo 800 pocisków (200 na lufę).
Uzbrojenie przeciwlotnicze początkowo stanowiły dwa działka automatyczne kalibru 40 mm Vickers-Terni model 1917 o długości lufy L/39, na podstawach model 1930, umieszczone po obu burtach na pokładzie górnym za kominem. Uzupełniały je cztery wielkokalibrowe karabiny maszynowe kalibru 13,2 mm Breda, podwójnie sprzężone w dwóch stanowiskach na skrzydłach dachu nadbudówki dziobowej. Okręty miały też dwa karabiny maszynowe kalibru 8 mm Breda na przenośnych lawetach. W październiku 1941 roku „Fulmine” poddano modernizacji uzbrojenia, zdejmując przestarzałe działka 40 mm i karabiny maszynowe 13,2 mm, zamiast których zamontowano sześć działek automatycznych 20 mm Breda model 1935 L/65 (dwie podwójne podstawy na burtach na końcach pokładu dziobowego i dwa pojedyncze w miejscu wkm-ów 13,2 mm).
Uzbrojenie torpedowe stanowiło sześć wyrzutni torpedowych kalibru 533 mm w dwóch potrójnych aparatach torpedowych na pokładzie na śródokręciu. Początkowo okręty typu Folgore miały tylko jedną zrzutnię bomb głębinowych na rufie. Począwszy od 1937 roku, zaczęły być sukcesywnie wyposażane w dwie zrzutnie bomb głębinowych na rufie (na trzy bomby o masie 100 kg albo sześć o masie 50 kg każda), a podczas wojny liczbę bomb głębinowych jeszcze zwiększano. Wszystkie okręty wyposażono w demontowane tory minowe na pokładzie, na których można było zabierać do 52 min kotwicznych typu Bollo, czego jednak w praktyce nie stosowano z uwagi na pogorszenie stateczności. Okręty typu Folgore były ponadto od 1937 roku sukcesywnie wyposażane w dwa trały typu C z żurawikami do ich obsługi na rufie.
Wyposażenie System kierowania ogniem obejmował przede wszystkim dalocelownik SDT na dachu nadbudówki dziobowej, z dwoma stereoskopowymi dalmierzami optycznymi o bazie 3 m i celownikiem APG. Na platformie przed masztem, mieszczącej stanowisko starszego oficera artyleryjskiego, znajdował się inklinometr służący do oceny kąta kursowego celu. Na pokładówce na śródokręciu był trzeci rezerwowy dalmierz 3-metrowy. Okręt miał jeden reflektor o średnicy 90 cm na platformie nad stanowiskiem obserwacyjnym na nadbudówce.
Okręty typu Folgore wyposażone były w radiostacje do łączności telegraficznej, z anteną rozciągniętą między masztem dziobowym i rufowym. Od końca lat 30. wyposażano je też w radiostacje RM.4 krótkiego zasięgu do łączności fonią, z antenami na mostku. Część okrętów otrzymała wówczas radionamierniki. Do wykrywania okrętów podwodnych służył tylko szumonamiernik. W skład wyposażenia ponadto wchodziła aparatura do stawiania parowej zasłony dymnej montowana w kominie oraz generatory chemiczne zasłony dymnej na rufie.
Malowanie Początkowo niszczyciele były malowane w części nadwodnej na kolor jasny popielatoszary, z ciemnym ołowianoszarym pokładem, a część podwodna była malowana na ciemnnozielono. Na burtach w okolicy dział dziobowych i na rufie malowano na czerwono litery identyfikacyjne. Na początku wojny od lipca 1940 roku na pokłady na dziobie naniesiono skośne biało-czerwone pasy dla identyfikacji z powietrza. „Fulmine” nie otrzymał przed swoją utratą kamuflażu, wprowadzanego na włoskich okrętach dopiero od końca 1941 roku.
Służba Okres międzywojenny thumb|„Fulmine” (w głębi) i „Saetta” (typu Dardo), 1938 rok „Fulmine” został wcielony do służby w Regia Marina 14 września 1932 roku. Razem z innymi okrętami tego typu był przydzielony do 8. dywizjonu (squadriglia) niszczycieliWł. VIII Squadriglia cacciatorpediniere. Podczas hiszpańskiej wojny domowej pełnił służbę na wodach Hiszpanii, biorąc udział w „patrolach neutralności”, a faktycznie wspierając nacjonalistów. Patrolował tam zwłaszcza w ramach blokady morskiej w związku z podjęciem ofensywnych działań przez Włochów przeciw żegludze republikańskiej w Cieśninie Sycylijskiej latem 1937 roku. Brał ponadto udział w ćwiczeniach i paradach floty dla przywódców zagranicznych.
II wojna światowa 1940 rok Po przystąpieniu Włoch do II wojny światowej 10 czerwcu 1940 roku „Fulmine” nadal wchodził w skład 8 dywizjonu niszczycieli, bazującego w Tarencie i przydzielonego do 5 dywizjonu okrętów liniowych. Dowódcą był kmdr por. Leonardo Gramaglia. „Fulmine” wziął udział we wstępnej fazie bitwy koło przylądka Stilo, wychodząc 7 lipca 1940 roku w morze w eskorcie pancerników „Conte di Cavour” i „Giulio Cesare”. Przed głównym starciem jednak, 9 lipca o 6 rano 8 dywizjon został odesłany na Sycylię w celu uzupełnienia paliwa i nie wziął w nim udziału. „Fulmine” z 8 dywizjonem eskortował następnie pancernik „Caio Duilio” podczas akcji 30 sierpnia–1 września i 7–8 września, jednakże bez starć z nieprzyjacielem.
1941 rok Od początku 1941 roku, w związku z wycofaniem starszych pancerników do II linii, wszystkie niszczyciele typu Folgore zostały skierowane do zadań osłony konwojów z zaopatrzeniem i wojskiem z Włoch do północnej Afryki, przydzielone do grupy niszczycieli eskortowych.
Między innymi w dniach 19–25 marca „Fulmine” doprowadził konwój czterech niemieckich statków do Trypolisu i z powrotem bez strat. Między 25 kwietnia a 1 maja był w bezpośredniej eskorcie konwoju z Palermo i Mesyny do Trypolisu. Na początku maja eskortował natomiast konwój powrotny. Między 16 a 21 maja eskortował konwój siedmiu statków, które dotarły do Trypolisu mimo ataków okrętu podwodnego . W dniach 27–30 maja eskortował konwój powrotny sześciu statków z Trypolisu, w tym wiozących jeńców, bez strat.
Między 19 a 22 czerwca 1941 roku „Fulmine” doprowadził konwój pięciu statków do Trypolisu, mimo ataków lotnictwa. 22 lipca natomiast z konwoju czterech statków do Trypolisu eskortowanych przez „Fulmine” lotnictwo zatopiło niemiecki transportowiec „Preußen” (8203 BRT) na zachód od Pantellerii. Pod koniec lipca niszczyciel doprowadził konwój powrotny do Neapolu bez strat. W dniach 13–15 sierpnia „Fulmine” eskortował szybki konwój pięciu statków z Neapolu do Trypolisu, nieskutecznie atakowany przez lotnictwo i okręt podwodny)
10 września „Fulmine” wypłynął z Włoch w eskorcie konwoju sześciu statków, atakowanego 12 i 13 września przez brytyjskie samoloty z Malty, które zatopiły statki: „Caffaro” (6476 BRT) i „Nicolò Odero” (6003 BRT) i uszkodziły „Tembien”, przy czym okręty eskorty uratowały ponad 500 rozbitków. 13 września reszta konwoju dopłynęła do Trypolisu. W kolejnym miesiącu, na skutek łamania szyfrów państw Osi, 18 października 1941 roku brytyjski okręt podwodny uszkodził koło Lampedusy tankowiec „Beppe” z konwoju pięciu statków eskortowanego przez „Fulmine”, po czym kolejny statek „Caterina” (4786 BRT) został zatopiony przez lotnictwo.