Petro Mychajłowycz Chamczuk, ps. Bystryj (, ur. 26 lipca 1919 we wsi Czarnokońce Wielkie, zm. 21 stycznia 1947 w chutorze Dibrowa pod Koropcem lub w chutorze Werbka w listopadzie 1948) – ukraiński działacz nacjonalistyczny, członek Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, dowódca sotni Ukraińskiej Powstańczej Armii „Siry Wowky” („Szare Wilki”). Odpowiedzialny za szereg zbrodni na polskiej ludności cywilnej w latach 1944–1945.

Życiorys Urodził się w 1919 roku w Czarnokońcach Wielkich (obecnie obwód tarnopolski, Ukraina). Od młodości zaangażowany w działalność nacjonalistyczną. W 1940 roku został powołany do Armii Czerwonej. Ze względu na sprawność fizyczną i poziom wykształcenia został skierowany do szkoły oficerskiej w Mariupolu. W 1941 roku, po wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej, został wysłany na front, gdzie dostał się do niemieckiej niewoli. W latach 1941–1943 służył w niemieckim Schutzmannschafcie na Białorusi. Jednostki te zostały wysłane do walki z sowiecką partyzantką.

W 1943 roku zdezerterował ze służby niemieckiej i uciekł do lasu, gdzie wstąpił w szeregi UPA. Od listopada 1943 roku dowodził sotnią o nazwie „Siry Wowky” („Szare Wilki”), działającej w rejonie Buczacza. W sierpniu 1944 pod jego komendą znajdował się już oddział wielkości kurenia.

Zbrodnie Chamczuk i jego kureń działali w ramach szerzej zakrojonej kampanii czystek etnicznych przeciwko ludności polskiej: Taurów (9/10 sierpnia 1944) - zabito 9 Polaków i 4 Ukraińców Panowice (15/16 sierpnia 1944) - spalono 34 domy, zginęło 18 Polaków Hnilcze (19/20 sierpnia 1944) - wieś została ograbiona i spalona. Ludność polska schroniła się w lesie. Po tym napadzie 400 polskich rodzin z Hnilcza, Nosowa i Panowic uciekło do Podhajec Karpaczów (początek grudnia 1944 lub wcześniej) - zamordowanie 11 polskich rodzin podczas rajdu na Bukowinę Zbrodnia w Toustobabach (22 grudnia 1944) - napad na wieś Toustobaby i zamordowanie co najmniej 73 Polaków (tylko 3 zginęło w walce) Zbrodnia w Zawadówce (22 grudnia 1944) - zabito około 50 Polaków Korżowa (22 grudnia 1944) - zginęło co najmniej 11 Polaków Zbrodnia w Czerwonogrodzie (2/3 lutego 1945) – śmierć co najmniej 55 osób, w tym 2 zakonnic w klasztorze w Nyrkowie. Zbrodnia w Baryszu (5/6 lutego 1945) - wymordowanie ponad 100 Polaków we wsi Barysz Zbrodnia w Zalesiu Koropieckim (7 lutego 1945) - po zajęciu wsi upowcy spalili w suszarni tytoniu około 60-70 Polaków. Zbrodnia w Puźnikach (12–13 lutego 1945) – zamordowano od 50 do 130 osób. Wieś została spalona.

Śmierć Zginął w starciu z oddziałem NKWD, według dwóch wersji: 21 stycznia 1947 roku w chutorze Dibrowa pod Koropcem lub w chutorze Werbka pod Koropcem w listopadzie 1948 roku.

12 czerwca 1994 roku jego szczątki zostały ekshumowane i przeniesione na cmentarz w rodzinnej miejscowości, Czarnokońcach Wielkich.

Odbiór postaci W Polsce Chamczuk uważany jest za zbrodniarza wojennego odpowiedzialnego za ludobójstwo na ludności cywilnej. W części środowisk ukraińskich postrzegany jest natomiast jako bohater walki niepodległościowej.

W 2014 roku w Czortkowie postawiono pomnik ku jego czci, przy którym regularnie odbywają się uroczystości patriotyczne.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Członkowie Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów Kategoria:Porucznicy Ukraińskiej Powstańczej Armii Kategoria:Radzieccy jeńcy niemieckich obozów jenieckich Kategoria:Ukraińscy kolaboranci III Rzeszy Kategoria:Ukraińscy zbrodniarze wojenni Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Bojowej Zasługi Kategoria:Ludzie związani z Buczaczem Kategoria:Urodzeni w 1919 Kategoria:Zmarli w 1947