Bolechów (Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 9 grudnia 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości. ().) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Oława.

Informacje ogólne Wieś położona jest 9 kilometrów od Oławy. Znajduje się na wysokości 153,55 m. n.p.m.. Wieś ma powierzchnię 256,50 ha.

Podział administracyjny W okresie pruskim Bolechów należał do gminy z siedzibą w Jakubowicach (Jakobine), tam też znajdował się urząd stanu cywilnego właściwy wsi. Od 1816 r. wieś należała do powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk, a od 1919 r. wchodziła w skład wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk.

Po ustanowieniu administracji polskiej wieś wchodziła w latach 1945-1954 w skład gminy PolwicaWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa. W latach 1954-1959 wieś należała do gromady NiwnikUchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71), w latach 1960-1968 do gromady GodzinowiceUchwała Nr 7 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 24 marca 1959 r. w sprawie połączenia gromady Gaj Oławski z gromadą Niwnik w powiecie oławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 1959 r., Nr. 8, Poz. 30), zatwierdzona uchwałą Rady Ministrów Nr 458/59 z dnia 27 listopada 1959 r. w sprawie zatwierdzenia uchwał Wojewódzkich Rad Narodowych w Białymstoku, Koszalinie, Poznaniu i Wrocławiu w przedmiocie połączenia, zniesienia i utworzenia niektórych gromad. a w latach 1968-1972 do gromady GodzikowiceUchwała Nr XXI/110/68 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 30 maja 1968 r. w sprawie zniesienia, łączenia i utworzenia niektórych gromad w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 sierpnia 1968 r., Nr. 6, Poz. 33). Od 1973 r. wieś jest częścią gminy wiejskiej OławaUchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165). Do 1975 r. Bolechów znajdował się na terenie powiatu oławskiego województwa wrocławskiegoWykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.

Nazwa Miejscowość wymieniona została w łacińskim dokumencie z 1285 roku wydanym przez kancelarię biskupa wrocławskiego Tomasza, gdzie zanotowano ją w zlatynizowanej, staropolskiej formie – „Bolechovo” we fragmencie „Wavreta de Wavreciz vel Bolechovo”. Miejscowość została wymieniona w zlatynizowanych, staropolskich formach Wawrenciz i Bolechowo w łacińskim dokumencie wydanym 13 sierpnia 1299 roku w Legnicy.

W ciągu swojego istnienia Bolechów nosił następujące nazwy:

przed 1285 r.: Wavrenciz 1285 r.: Wavreciz lub Bolechovo 1299 r.: Wawrenciz lub Bolechowo 1312 r.: Bolchow 1783 r.: Bolchau lub Bulchau do 1945 r.: Bulchau (niemiecka nazwa wsi) od 1945 r. Bolechów (polska nazwa wsi, wspomniana już w tomie I „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego” z 1880 r.Obwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 - przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska)

Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku, wydanym we Wrocławiu w 1888 r., zaliczał niemiecką nazwę wsi "Bulchau" do grupy nazw wsi wywodzących się od imion ich zasadźców. Adamy wymieniał starosłowiańską nazwę wsi „Bolechow” oraz podawał znaczenie tej nazwy w języku niemieckim jako "Dorf des Bolesław" (wieś Bolesława). Imię „Bolesław”, złożone z członów „(bole(j)” oznaczający „bardzo” oraz „sław”- „sławny” oznacza „bardzo sławny”.

Historia Wieś o układzie skróconej owalnicy, powstała w XIII w. z połączenia dwóch folwarków „Bolechowo” i „Wawrenicicz”. W 1230 r. „Bolechowo” należało do Bolecha, a Wawrzęcice („Wawrenicicz”) do Wawrzęty (Wawrenta). Wawrzęta znajdował się w pierwszej połowie XIII w. w grupie rycerzy-fundatorów kościoła w Brzezimierzu pod przewodnictwem Piotra Wojsławica (Włochatego) z Brzezimierza. Po śmierci Wawrzęty jego majątek odziedziczył rycerz Bolech, który połączył folwarki Bolechowo i Wawrzęcice w jedną wieś o nazwie „Bolechów”. W 1250 r. wieś miała powierzchnię 22 łanów. W tym samym roku wieś otrzymała lokację na prawie niemieckim, a we wsi osiedlili się niemieccy osadnicy.

Około 1300 r. wieś nadal miała powierzchnię 22 łanów, w tym 2 wolne łany i 20 łanów czynszowych. W 1312 r. wieś należała do rodu Heidenreich von Mühlheim, a od 1318 r. Bolechów należał do opactwa w Henrykowie (Heinrichau). W 1339 r. jako właściciel wsi jest wspomniany archidiakon głogowski Johann von Smolna. Od XIV do XVII w. wieś należała do kolegiaty Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Głogowie (jest ona wspomniana jako właścicielka wsi w 1680 r.), a w XVIII w. wieś należała do kapituły katedralnej w Głogowie (wspomnianej jako właścicielka wsi w 1783 r.), do której należała do czasu sekularyzacji dóbr kościelnych na początku XIX w. W 1783 r. we wsi jest wspomniana szkoła.

W 1819 r. wieś należała do urzędu domenalnego (Domainen-Amt) w Kotowicach (Kottwitz), a od 1830 r. do pruskiego urzędu królewskiego w Oławie. Od 1830 r. we wsi jest wspomniana szkoła katolicka z jednym nauczycielem.

W okresie niemieckim we wsi powstała kaplica. Kaplica została wyremontowana w latach 1962-1967, a w latach 80. XX w. została rozbudowana, stając się kościołem Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski, poświęconym 22 grudnia 1985 r. przez arcybiskupa metropolitarnego wrocławskiego kardynała Henryka Gulbinowicza.

Gospodarka W 1783 r. we wsi odnotowano uprawę tytoniu. W 1819 r. we wsi istniała karczma i kuźnia. W połowie XIX w. we wsi istniał folwark, browar, gorzelnia, 17 zakładów rzemieślniczych oraz 2 sklepy. W 1845 r. we wsi odnotowano uprawę tytoniu i rzepaku oraz działalność pszczelarską. W 1880 r. we wsi istniało gospodarstwo przemysłowe. W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 353 ha, z czego 318 ha stanowiły pola uprawne, łąki 19 ha, a lasy 2 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 38,77 marek niemieckich za hektar pola, 16,84 marek za hektar łąki i 9,40 marek za hektar lasu. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 354 ha, a dochód netto z podatku gruntowego wynosił 37,52 reichsmarek za hektar. Najbliższa wsi stacja kolejowa znajdowała się w Godzinowicach (Giesdorf).

Teraźniejszość lewo|mały|Remiza OSP w Bolechowie We wsi funkcjonuje remiza jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej w Bolechowie, utworzonej w 1966 r. z inicjatywy Michała Kozłowicza, która nie znajduje się w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym.

Wieś posiada sieć wodociągową, lecz nie jest skanalizowana.

We wsi znajduje się kościoł pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski, będący kościołem filialnym rzymskokatolickiej parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Niwniku będącej częścią dekanatu Oława archidiecezji wrocławskiej.

We wsi znajduje się świetlica wiejskaRaport o stanie gminy..., s. 41, wyremontowana w latach 2007 i 2023-2024.

Zabytki Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytki:

historyczny układ ruralistyczny wsi cmentarz poewangelicki na północ od wsi kaplica (obecnie kościół filialny) NMP Królowej Polski. domy mieszkalno-gospodarcze nr 1, 2, 9, 10, 21, 22, 27 kapliczka przy budynku nr 1 domy mieszkalne nr 3, 15 domy mieszkalne nr 5 i 30 z budynkami gospodarczymi budynek gospodarczy nr 6 zespół mieszkalno-gospodarczy nr 8 z domem mieszkalnym i zabudowaniami gospodarczymi dom mieszkalno-gospodarczy nr 25 z budynkiem gospodarczym zespół mieszkalno-gospodarczy nr 28 z domem mieszkalno-gospodarczym i zabudowaniami gospodarczymi dom mieszkalny na działce nr 90 na nawsiu.

Demografia W 1783 r. Bolechów miał 187 mieszkańców. W 1819 r. we wsi mieszkało 184 osoby, w 1830 r. 228 osób, w 1845 r. 308 osób, w 1871 r. 249 osób, w 1885 r. 234 osoby, a w 1895 r. 203 osoby. W 1905 r. w Bolechowie mieszkało 185 osób, w 1925 r. 222 osoby, w 1935 r. 186 osób, w 1939 r. 173 osoby. W 2001 r. w Bolechowie mieszkało 178 osób, w 2011 r. 154 osoby, a w 2023 r. 138 osób.

W 1925 r. na 222 mieszkańców wsi 101 było mężczyznami, a 121 kobietami. We wsi mieszkało 176 katolików i 46 ewangelików. Katolicy należeli do parafii w Osieku (Hennersdorf), a ewangelicy do zboru w Brzezimierzu (Wüstebriese).

Zobacz też Bolechowo Bolechówko

Przypisy

Bibliografia Raport o stanie gminy w roku 2024 (dostęp 2026-09-30) Colmar Grünhagen (red.), Codex Diplomaticus Silesiae T.9 Urkunden der Stadt Brieg, urkundliche und chronikalische Nachrichten über die Stadt Brieg, die dortigen Klöster, die Stadt- und Stiftsgüter bis zum Jahre 1550, Josef Max & Comp., Breslau 1870 Emil Opitz, Die Arten des Rustikalbesitzes und die Laudemien und Markgroschen in Schlesien, Breslau 1904, s. 336 Karl Eistert, Die früheste Geschichte von Bulchau, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 5/1963 Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331 – 1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów) Wolfgang Seidel, Bulchau, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 9/2005, s. 28-30 Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 35

Linki zewnętrzne

"Bulchau" w serwisie "Familienforschung Kreis Ohlau" (dostęp 2026-06-18)

Kategoria:Oława (gmina wiejska)