thumb|Centrum Boleszkowic Boleszkowice (niem. FürstenfeldeRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ().) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie myśliborskim, w gminie Boleszkowice. Siedziba gminy Boleszkowice.
Od 1354 miasto. 5 października 1954 do miasta Boleszkowice włączono WierutnoDziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 30 listopada 1954 r., Nr. 15, Poz. 67.. 1 stycznia 1972 Boleszkowice utraciły prawa miejskie i zostały wsią w gromadzie Namyślin., którą jednocześnie przekształcono w gromadę BoleszkowiceUchwała Nr X/73/71 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 29 września 1971 roku o zmianie granic gromad i przeniesieniu siedzib gromadzkich rad narodowych (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Koszalinie z dnia 30 listopada 1971 r., Nr. 14, Poz. 111).. Od 1 stycznia 1973, po kolejnej reformie administracyjnej, siedziba reaktywowanej gminy BoleszkowiceUchwała Nr XV/116/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 7 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie szczecińskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 8 grudnia 1972, Nr 15, Poz. 111).. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.
Do końca XVII w. herbem miejscowości była pięciopłatkowa czerwona róża z zielonymi liśćmi na białym (srebrnym) polu. Od XVIII w. czerwone drewniane koło od wozu z ośmioma szprychami, złotą obręczą i srebrnymi gwoździami na białym (srebrnym) polu.
Położenie Wieś znajduje się 16 km na północ od Kostrzyna nad Odrą i 45 km na zachód od Gorzowa Wielkopolskiego.
Zgodnie z podziałem fizycznogeograficznym Polski według Kondrackiego teren na którym położone są Boleszkowice należy do prowincji Nizina Środkowoeuropejska, podprowincji Pojezierza Południowobałtyckiego, makroregionu Pojezierze Południowopomorskie oraz w końcowej klasyfikacji do mezoregionu Równina Gorzowska.
Typ i układ przestrzenny We wsi zachował się średniowieczny układ urbanistyczny z czytelną siatką ulic i śródmiejskim placem (obecnie pl. Chrobrego) pełniącym przypuszczalnie pierwotnie funkcję rynku. W wyniku uwarunkowań historycznych miasto nigdy w pełni nie wykształciło się i nie obwarowało.
Toponimia Pierwotna nazwa patronimiczna wzmiankowana została w 1252 jako Bolescouiz. Oznacza ona miejscowość zamieszkaną przez ludzi należących do Bolesława, Boleszka i można ją odtworzyć jako Bolescovici. Było to wówczas popularne imię, również wśród książąt słowiańskich. Niemiecka nazwa Fürstenfelde wywodzi się od Fürst, średnio-dolno-niemieckiego vorste „książę” oraz -feld, średnio-dolno-niemieckiego velt „pole”. Owo „książęce pole” zdaje się być zatem wolnym tłumaczeniem nazwy słowiańskiej i stanowi być może odniesienie do księcia Bolesława Rogatki, do którego należała ziemia kiniecka do 1249.
Polska nazwa Boleszkowice została utworzona po 1945 na wzór częstych nazw miejscowych z sufiksem –owice od nazwy osobowej Boleszek.
Nazwa na przestrzeni wieków: Bolescouiz 1252; Vurstennuelde 1323; Forstenfelde 1325; Furstenveld 1337; Vurstenuelde 1342; Worstenwelde 1373; Forstenfelde 1405, 1426; Fürstenfelde 1401, 1421, 1459, 1464, 1944; Fuerstenfelde 1883.
Środowisko przyrodnicze Najbliższa okolica bezleśna, zwarte lasy rozciągają się na południe od Boleszkowic, rzeźba terenu urozmaicona. Pod względem stanu środowiska gmina Boleszkowice zakwalifikowana została do grupy A (bardzo dobry).
Rezerwat przyrody „Cisy Boleszkowickie” (Nadleśnictwo Dębno) – ok. 1 km na płd. od wsi; rezerwat florystyczny utworzony Zarządzeniem Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 27.06.1995Monitor Polski Nr 33, poz. 390., pow. ogólna 9,38 ha, pow. leśna 8,82 ha.
Historia VIII–poł. X w. – w widłach Odry i dolnej Warty znajduje się odrębna jednostka terytorialna typu plemiennego, prawdopodobnie powiązana z plemieniem Lubuszan. Na północy od osadnictwa grupy cedyńskiej oddzielały ją puszcze mosińska (merica Massen) i smolnicka (merica Smolnitz). Mieszkańcy zajmowali się gospodarką rolniczo-hodowlaną. 960–972 – książę Mieszko I opanowuje tereny nadodrzańskie, obejmujące obręb późniejszej kasztelani cedyńskiej, ziemię kiniecką i kostrzyńską 1005 (lub 1007) – Polska traci zwierzchność nad Pomorzem, w tym również nad terytorium w widłach Odry i dolnej Warty X–XII w. – istnieje słowiańskie grodzisko na wyspie jeziora (około 300 m na płd.-zach. od centrum dzisiejszej wsi), zamykające przejście przez puszczę na szlaku z Pomorza do ziemi lubuskiej; formą nawiązywało do grodzisk pierścieniowatych; w zachodniej części wyspy, na 120-morgowym łęgu zwanym kiedyś Hausbruch (Zamkowy Łęg), mogła być zlokalizowana osada przygrodowa 1112–1116 – w wyniku wyprawy Bolesława Krzywoustego, Pomorze Zachodnie uznaje zwierzchność lenną Polski Pocz. XIII w. – obszar na północ od linii Noteci–dolnej Warty i zachód od Gwdy w dorzeczu Myśli, Drawy, środkowej Iny, stanowi część składową księstwa pomorskiego; w niewyjaśnionych okolicznościach zostaje przejęty przez księcia wielkopolskiego Władysława Laskonogiego, a następnie jego bratanka, Władysława Odonica 1250 – margrabiowie brandenburscy z dynastii Askańczyków rozpoczynają ekspansję na wschód od Odry; z zajmowanych kolejno obszarów powstaje następnie Nowa Marchia 7 marca 1252 – pierwsza wzmianka pod nazwą Bolescouiz; układ biskupa lubuskiego Wilhelma I z arcybiskupem magdeburskim w sprawie dziesięcin zawiera również rejestr posiadłości biskupa w postaci Żelewa (Seelow) i Wodynia (Wuhden) na zachód od Odry, miasteczka targowego Ośna razem z przyległościami oraz Górzycy i Boleszkowic (villis Zelou, Bodin, et civitate forensis Osna cum attinenciis, Goriza et Bolescouiz)Niektórzy historycy odczytują miejscowość jako Golescouiz, identyfikując ją z Golicami.. Osada rolniczo-rycerska uzyskuje prawo targowe, działa też komora celna. Około 1287 – margrabiowie brandenburscy linii starszej Otto IV i Konrad przejmują Boleszkowice od biskupa lubuskiego Około 1300 – na wzgórzu grodowym, zwanym do 1945 Kiliansburg, Kiliansberg (gród św. Kiliana; nazwa ta nie ma jednak metryki średniowiecznej) powstaje umocnione domostwo 1320–1323 – po wygaśnięciu dynastii askańskiej, Nowa Marchia przejściowo przechodzi we władanie książąt pomorskich 1323 – władzę w Nowej Marchii obejmują Wittelsbachowie 23.04.1325 – wzmianka pod nazwą Forstenfelde; miasteczko jest lennem Michela von Sydowa i Fryderyka von Sacka – zakończono wtedy przy pośrednictwie rajców Chojny i Myśliborza spór miasta Mieszkowice z tymi panami Boleszkowic o łąki, pastwiska i pobieranie owsa puszczańskiego w lesie miejskim Mieszkowic (niezaprzeczalnie był to Las Boleszkowicki), w wyniku którego rozsądzono pobieranie przez von Sydowa i Sacka całej daniny w owsie, posiadanie ⅔ dochodów z tytułu kar sądowych, z wyrębu, a Mieszkowice ⅓; prawo do wypasu bydła i świń w lesie miały mieć obydwie strony. 1337 – wzmianka w księdze ziemskiej margrabiego brandenburskiego Ludwika Starszego pod nazwą Furstenveld jako „oppidum” – nieobwarowane miasto bez przywileju miejskiego, lenno rodu von Uchtenhagen (bona illorum de Uchtenhagen cum oppido Furtsenveld), raczej nie jako ich główna siedziba, choć takie stwierdzenie jest dopuszczalne; zaliczone do ziemi trzcinieckiej 18.05.1342 – wzmianka pod nazwą Vurstenuelde; papież Klemens VI zleca biskupom wrocławskiemu i poznańskiemu zajęcie się przywróceniem biskupa lubuskiego Stefana II do dóbr już dawno zagarniętych mu przez poddanych margrabiego, w tym miasteczek Ośno i Boleszkowice (Osnam et Vurstenuelde opida) 1. poł. XIV w. – wzniesiono kościół z kamieni granitowych; do dziś zachowały się fragmenty dolnej części wieży z ostrołukowym portalem 14.05.1350 – legat papieski Gaufrield biskup Carpentras ponawia sentencję klątwy rzuconej przez biskupa lubuskiego Stefana II na margrabiego i jego wasali z rodów Wedel, Vockenrode, Lossow, Wulkow, Storckow, Uchtenhagen, którzy gwałtem zatrzymują mimo trzykrotnych napomnień Ośno i Boleszkowice (oppidum seu villa Osno et Vurstenuelde) położone w diecezji lubuskiej. Poleca też tamtejszym mieszczanom dochowywanie wierności biskupom i opłacanie należności. 14.03.1354 – przy pośrednictwie Henryka, księcia głogowskiego, nowy biskup lubuski Henryk z Bancz (Bentsch) zawiera układ z margrabią Ludwikiem Rzymskim. Margrabia rezygnuje z Ośna i Boleszkowic, biorąc je w lenno od biskupa (Nos episcopus... nostro et ecclesie nomine contulimus iusto pheudi titulo opidum Drossen et villam Vurstenuelde nostre Lubuc dioecesis cum omni iure et dominio) i zachowując prawa do połowy dziesięcin oraz patronat nad kościołem parafialnym we Frankfurcie. W toku dalszych pertraktacji margrabia zobowiązał się wypłacać biskupowi 12 tys. grzywien srebra z dóbr nowomarchijskich położonych w diecezji lubuskiej, co poręczyli komtur i bracia zakonni z Chwarszczan. Układ ratyfikowano 17 czerwca 1354. 1373 – w spisie lenn, zamków i lenn głównych wasali margrabiego, Boleszkowice (Furstenfelde) zaliczone są jako posiadłość Uchtenhagenów; niekiedy mylnie właściciele interpretowani są jako ród von Wedel z Krzywnicy 12.02.1401 – pierwsza wzmianka w źródłach pisanych o kościele – zgoda biskupa lubuskiego Jana na przejęcie wikarii w kościele parafialnym w Dargomyślu po śmierci plebana Adalberta (Wojciecha), przez wikarego Andrzeja Unkopa z kościoła parafialnego w Boleszkowicach w dekanacie kostrzyńskim 1402–1454/55 – ziemie Nowej Marchii pod rządami zakonu krzyżackiego 1405 – w wykazie katedratikum diecezji lubuskiej znajdują się parafie w Boleszkowicach, Dargomyślu i Oborzanach 9 czerwca 1410 – biskup lubuski Jan rozstrzyga spór swej kapituły z braćmi Hansem i Maciejem von Uchtenhagenem o 20 łanów w Boleszkowicach w ten sposób, że kapituła ma prawo do 18 łanów z mandatu von Ostena, zaś Uchtenhagenowie do 2 łanów uprawianych przez Bernda Cromgala (Clogenagela?) 1420 – wójt krzyżacki Nowej Marchii, Sander von Marwitz, nadaje (potwierdza?) Michałowi von Sydow jako lenno dziedziczne połowę wsi Boleszkowice z 45 łanami, połowę Lasu Boleszkowickiego w granicach Boleszkowic, jak już jego przodkowie posiadali 1433 – podczas wojny polsko-krzyżackiej, okoliczne tereny zostają zdobyte i splądrowane przez husytów 1445 – po wygaśnięciu linii rodu von Sydow posiadającej Boleszkowice, zostają one wykupione przez zakon krzyżacki; powstaje folwark, z którego dochody finansują budowę krzyżackiego zamku w Kostrzynie; 18 łanów posiada rodzina Böhne (Bohne, Bone, prawdopodobnie spadkobiercy części Boleszkowic należącej wcześniej do Uchtenhagenów) 1450 – pożar w miasteczku 1452 – burgrabia (zarządca; niem. Hauptmann) zamku kostrzyńskiego Hans von Köckeritz zakupuje od von dem Bonenów ich połowę Boleszkowic za kwotę 1700 reńskich guldenów; w ten sposób całe Boleszkowice mają jednego właściciela – zakon krzyżacki 7.04.1454 – po sprzedaży przez zakon krzyżacki Nowej Marchii elektorowi brandenburskiemu Fryderykowi II, powołując się na zgodę i wolę wielkiego mistrza, zatwierdza Hansowi von Köckeritz posiadanie zamku w Kostrzynie oraz odstępuje miasteczko Boleszkowice wraz z wsią, czynszami, rentami, przyległościami, wraz z rocznym dochodem w Mieszkowicach. 5.01.1459 – Hans von Köckeritz ponownie otrzymuje miasteczko i wieś Boleszkowice w dożywocie, wraz z przysiółkiem (Kiliansburg), folwarkiem, czynszami, sądownictwem, wodami, pastwiskami, zwolnieniem od ciężarów i podatków 1473 – po śmierci Hansa von Köckeritz cała miejscowość wraz z zamkiem i folwarkiem staje się ponownie własnością elektorską Pocz. XVI w. – zamek (umocnione domostwo) zostaje zburzony i opuszczony 1535–1571 – za rządów Jana kostrzyńskiego Nowa Marchia staje się niezależnym państwem w ramach Świętego Cesarstwa Rzymskiego 1536 – miasteczko (i kościół) zniszczone przez pożar, liczba ludności maleje o połowę; Boleszkowice uzyskują zwolnienie z podatków na 5 lat