Porostnica rabunka (Bryophila ereptricula) – gatunek motyla z rodziny sówkowatych. Zamieszkuje Europę i Azję Mniejszą. Gąsienica żeruje na porostach.
Taksonomia Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1825 roku przez Georga Friedricha Treitschke w publikacji współautorstwa Ferdinanda Ochsenheimera. Jako lokalizację typową wskazano Europę. Epitet gatunkowy oznacza po łacinie „mała złodziejka”. W 1832 roku Christian Friedrich Freyer niezależnie opisał go pod nazwą Bryophila troglodyta. W 1962 roku Charles Boursin wprowadził podział omawianego taksonu na dwa podgatunki: Bryophila ereptricula ereptricula Treitschke, 1825 Bryophila ereptricula hellenica (Boursin, 1962)
Ten drugi opisany został pod nazwą Cryphia ereptricula hellenica, a jako jego miejsce typowe wskazano Zachlorou w okolicy Kalawrity na greckim Peloponezie. Część źródeł nie uznaje podziału na podgatunki, listując C. e. hellenica jako synonim.
Morfologia Owad dorosły Motyl osiągający od 23 do 28 mm rozpiętości skrzydeł. Ubarwienie głowy i tułowia jest ciemnobrunatne z białoseledynowym nalotem.
Skrzydło przednie ma pole wewnętrzne (nasadowe) białe, bladożółte lub białoseledynowe, mniej lub bardziej intensywnie ciemno przyprószone. Czarnobrunatna przepaska wewnętrzna ma dwa mniej lub bardziej regularne wybrzuszenia. Pola środkowe i zewnętrzne mają tło czekoladowobrunatne, wyraźnie ciemniejsze od wewnętrznego. Pole środkowe przy tylnym brzegu skrzydła jest mocno przewężone, a za tym miejscem opatrzone jasną, rozmytą plamą. Rozdzielająca pola środkowe i zewnętrzne przepaska zewnętrzna jest szeroko wygięta łukowato, nieząbkowana, czarnobrunatna z białym obrzeżeniem od strony zewnętrznej. Plamy czopkowata, okrągła i dwukrotnie od niej większa nerkowata są słabo wyodrębnione. Zewnętrzną krawędź skrzydła zdobią krótkie, czarnobrunatne kreski. Strzępina jest ciemnobrązowa, co najwyżej trochę jaśniejsza od tła pola zewnętrznego. Skrzydło tylne jest jasnoszarobrązowe z rozjaśnieniem u nasady i wąską, ciemną linią u podstawy strzępiny, czasem z ciemną plamką na żyłce poprzecznej. Strzępina tego skrzydła ma szarobrązową warstwę wewnętrzną i białawą warstwę zewnętrzną.
Na wierzchu odwłoka występują kępki odstających łusek. Genitalia samca charakteryzują się lekko rozszerzonym, owalnym wierzchołkiem walwy i słabym przewężeniem w połowie jej długości, osiągającym ćwierć długości walwy, mocno zagiętym, u nasady szerokim wyrostkiem sakulusa oraz długim edeagusem z pokrytą drobnymi kolcami płytką w części odsiebnej i z dużym, chudym cierniem w wezyce. Samica ma torebkę kopulacyjną o nietaśmowatym, szerokim i krótkim przewodzie, dobrze rozwiniętej płytce antewaginalnej przy wejściu oraz o co najmniej 2,5 raza dłuższym niż wyższym korpusie z pęcherzykowato rozszerzoną częścią proksymalną i inkrustowaną ziarenkopodobnymi sklerytami częścią dystalną.
Stadia rozwojowe Wyrośnięta gąsienica jest szaroniebieska z czarnymi brodawkami. Po bokach jej grzbietu biegnie para białych linii podłużnych z parą dużych pomarańczowożółtych guzków na każdym segmencie. Bo bokach ciała występują białe kropki.
Poczwarka jest przysadzistej budowy i jasnobrązowej barwy. Na kremastrze znajdują się cztery lekko zakrzywione szczecinki, z których te środkowej pary są nieco dłuższe.
Biologia i ekologia thumb|Tarczownica skalna, grzyb żywicielski porostnicy rabunki thumb|Misecznica murowa, grzyb żywicielski porostnicy rabunki Owad ten zasiedla suche i ciepłe stanowiska otwarte, zwłaszcza murawy kserotermiczne, kserotermiczne zbocza o wapiennym podłożu oraz dobrze nasłonecznione polany leśne.
Postacie dorosłe latają w lipcu i sierpniu. Za dnia chętnie przesiadują na porośniętych porostami powierzchniach skał, kamieni i starych murów. Nocą żerują na nektarze, odwiedzając różne kwiaty. Przylatują do sztucznych źródeł światła.
Gąsienice stanowią stadium zimujące i obserwowane były od września do czerwca. Są lichenofagiczne i odżywiają się blaszkowatej budowy porostami wyrastającymi na skałach, kamieniach i starych murach. Ich pokarmem są przede wszystkim tarczownice i misecznice. Za dnia kryją się w rozmaitych szczelinach, natomiast żerują głównie nocą, gdy porosty ulegają rozwilżeniu przez rosę.
Rozprzestrzenienie i zagrożenie Gatunek palearktyczny. W Europie znany jest z Hiszpanii, Niemiec, Szwajcarii, Austrii, Włoch, Szwecji, Finlandii, Estonii, Łotwy, Litwy, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Rumunii, Bułgarii, Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Serbii, Czarnogóry, Macedonii Północnej i Grecji, a w Azji z anatolijskiej części Turcji.
W Polsce podawany jest z nielicznych, rozproszonych stanowisk. Na Czerwonej liście zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce znalazł się jako gatunek najmniejszej troski (LC). Na niemieckiej „Czerwonej liście” umieszczony został w drugiej kategorii – gatunków krytycznie zagrożonych wymarciem.
Przypisy
Kategoria:Sówkowate Kategoria:Motyle Azji Kategoria:Motyle Europy Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1825 roku